taz.de

# taz.de -- Berlin ligindeki Türkiye kökenli takımlar: Kreuzberg şampiyonu kim olacak?

> Berlin liginde ilk kez Türkiye kökenli dört kulüp mücadele ediyor.
> Geçmişte kimlik ve köken daha önemliyken, bugün bu kulüplerin hepsi
> kendini öncelikle Berlinli olarak kabul ediyor.

(IMG) Bild: Gelenekleri olan bir Berlin kulübü: Türkiyemspor taraftarları, 1988 yılında

Güzel bir Ağustos akşamındaki bu derbide, neredeyse Katzenbach Stadı'nın
90’lı yılların başındaki altın günlerini hatırlıyorsunuz; binlerce
seyircinin Türkiyemspor’u desteklemek için Kreuzberg’e adeta kutsal bir
yolculuk yaptığı ve takımın ikinci lige çıkmak için oynadığı günlerdi. O
yıllarda genellikle adlandırıldığı şekliyle „Türkiyem“, bütün Federal
Almanya’da Türkiye kökenli toplum için bir tür sancak gemisi gibiydi.

Aradan geçen zaman içerisinde köprünün altından çok sular aktı.
Türkiyemspor artık altıncı ligde ve bu yılki sezonu yine Türkiye kökenli
bir diğer takım olan Hilalspor’la oynayacağı derbi maçıyla açıyor. Maçı
izlemeye hiç olmazsa birkaç yüz seyirci gelmiş. Futbol adına kayda değer
neredeyse hiçbir hadise yaşanmayan maçı bir top koşturmaca olarak
tanımlamak mümkün. Burada önemli olan da zaten futbol oyununun kendisi
değil: Tribünlerde Türkçe ve Berlincenin gem vurulmamış bir karışımı
konuşuluyor, insanlar baca gibi sigara içiyor ve yapılan şakaların ardı
arkası kesilmiyor. İki yıl önceki sezonda iki takımın da bir üst lige
çıkması söz konusu olduğunda, Türkiyemspor ve Hilalspor bir kere daha karşı
karşıya gelmişlerdi. O maçta Türkiyemspor zafere ulaşmış ve bir üst lige
çıkmıştı. Geçen sezon da Hilalspor, Türkiyemsporu takip ederek Berlin
ligine çıktı.

Berlin ligi, ya da Berlinliga, başkentteki en üst lig. Lig, bir taraftan
futbol romantiklerinin hayallerini besliyor: Maçların yapıldığı çim sahalar
Steglitz’deki apartman bloklarının arasına sıkışmış durumda veya
Sonnenallee’de sanayi tesisi manzarasının hemen önünde yer alıyor; stad
büfelerinde Alman usulü sosisler pide arasında satılıyor, ayrıca bira ve
demleme Türk çayı da var. Diğer taraftan futbolun profesyonelleşmesi Berlin
şampiyonasından da uzak kalmamış. Kulüpler daha yüksek kalitede oyuncuları,
hiç güven telkin etmeyen yatırımcıların kısa vadeli başarı için teklif
ettiği primlerle cezbetmeye çalışıyorlar. Yeni bir sezon için tüm bir
takımın baştan aşağıya değiştirilmesi duyulmadık, görülmedik bir şey değil
artık. Berlin ligi bu sene, kurulduğundan beri ilk defa dört Türkiye
bağlantılı takımı ağırlıyor: Hilalspor ve Türkiyemspor’la beraber, yine
Kreuzberg’den Al-Dersimspor ve Charlottenburg’dan Türkspor.

„Hilalspor’un lige çıkmasıyla bu sene ilk kez 12 derbi maçı oynanacak,
işler kızışacak“, derken bıyık altından gülümsüyor Mehmet Matur. Matur,
Berlin futbolundaki Türkiye’yle bağlantılı her türlü oluşumun ruhu adeta.
Yıllar boyu Türkiyemspor’da çeşitli pozisyonlarda aktif görev almış,
kardeşi Durmuş ise kulübün şu anki başkanı. Mehmet Matur 2005’den beri
Berlin Futbol Federasyonu [Berliner Fußball Verband] BFV’de yönetim
kurulunun entegrasyon sorunlarıyla ilgilenen üyesi.

## Sponsor bulmak hiç de kolay değil

Matur, göçmen kökenli Berlinlilerin damga vurduğu çok sayıda Berlin
kulübüyle sürekli bir ilişki içerisinde. Örneğin senelerdir Berlinliga’nın
demirbaşlarından SD Croatia, bir alt ligde Sırbistan kökenli 1. FC Novi
Pazar ya da Süryani göçmenler tarafından kurulmuş BFC Tur Abdin. Buna
karşın zamanında göçmenler tarafından kurulan ancak artık böyle algılanmak
istemeyen kulüpler de var. Matur şöyle diyor:„ Bazı takımlar kısa bir süre
önce isimlerini değiştirdiler, mesela Galatasaray Berlin’ın ismi artık SV
Rixdorf.“ Dışarıya açılmak olarak değerlendirilebilecek bu durum, aynı
zamanda mali destek açısından da önemli: „Eğer ismin Türkiyemspor ise,
potansiyel sponsorların da normal şartlar altında Türkiye’yle bağlantılı
firmalarla sınırlı kalıyor.“

Siyaset bilimci Stefan Metzger, zaman zaman çekinceler hisseden kulüplerin
dışarıya açılma ihtiyacını şu şekilde açıklıyor: „Türkçe bir isim kendi
taraftarlarınızı harekete geçirmek için işe yarayabilir ama dışarıya açılım
açısından sıkça ürkütücü bir etkisi oluyor“. Metzger doktora tezi için
Berlin’deki Türkiye bağlantılı kulüpleri araştırmış. Yıllar içinde bu
kulüplerin yönetim kurulu üyeleriyle, oyuncularıyla ve federasyon
yöneticileriyle sayısız görüşme gerçekleştirmiş:

„Türkiye bağlantılı kulüplerin oluşturduğu manzara kuruluş bağlamında çok
heterojendi. O dönemde, kutuplaşmış göçmen grupları gibi kulüpler de
kendilerini siyasi olarak sağda ya da solda, dindar ya da seküler olarak
konumlandırıyordu.“ Bugün bu kimlikler eskiden olduğu kadar önemli bir rol
oynamıyor: „Artık tamamen normal kulüp gelenekleri ve kültürüne sahip olan
bu kulüpler, olsa olsa bira ve Bratwurst’tan oluşan tipik Alman klişesinin
biraz daha ötesine geçiyorlar,“ diyor Metzger.

BSV Al-Dersimspor’un sportif direktörü Erdal Güncü de bunu onaylıyor:
„Benim neslimin aksine, genç sporcuların birçoğu oynadıkları kulübün
kuruluş karakterini artık hiç bilmiyorlar.“ Al-Dersimspor iki Alevi kulübün
birleşmesiyle kurulmuş ve üyelerinin önemli bir kısmını Alevi cemaatin
çevresinden oluşturmuş. Bugün, geçmişte babalarının yaptığı gibi bu kulüpte
oynayan üç, dört oyuncu bulunuyor.

## Çoktan bir Kreuzberg kulübü olmuş

„Bu bizim için tabii ki biraz kült statüsünde, bunu korumak istiyoruz“,
diyor Güncü. Ama bütün olarak baktıklarında kendilerini daha çok bir
Kreuzberg kulübü olarak gördüklerini ve din ve kökenin ikinci planda
kaldığını ekliyor. Ama görülen o ki, kulübün özalgısı dışardan bakanların
algısıyla çelişiyor: „Senelerdir çok uluslu bir kulüp haline gelmeye
çalışıyoruz ama göç geçmişi olmayan daha fazla oyuncuyla ilişki kurmak
kolay değil“, diyor Güncü. Yeni sezondaki teknik direktörü Kai Brandt olan
takım, tarihinde ilk kez göç geçmişi olmayan bir antrenör ile çalışacak.
Brandt, kulübe gelmesinin ardından Al-Dersimspor’da oynamasını istediği ve
teklif götürdüğü oyunculardan tereddütlü cevaplar almış.

Sorunun bir parçası da Türkiye bağlantılı kulüplerle ilgili haberler.
Medya, bu kulüplerle genellikle sadece taşkınlıklar olduğunda ya da siyasi
konularda ilk ağızdan düşünceler duymak istediğinde ilgileniyor. “Özil
tartışmaları sırasında Türkiyempor’daki kardeşime sürekli olarak sorular
geliyordu, ama konu neredeyse hiçbir zaman futbol değildi“, diyor Mehmet
Matur.

Hâlbuki özellikle Türkiyemspor’da haber yapılacak çok konu var. 90’lı
yılların başında yükseklerde uçtuğu kısa bir dönemden sonra 2012’de iflas
eden ve adeta sıfırdan başlamak zorunda kalan kulüp, futbolun ötesinde
sosyal çabaları ve duruşuyla da tanınıyor. Bu yazıda yer alan dört kulüp
arasında gençlere ve oyuncu yetiştirmeye yönelik en kapsamlı çalışmaları
Türkiyemspor yürütüyor. Buna ek olarak başarılı kadın ve çocuk takımları da
var. Metzger’in kanaati de şöyle: „Artık Kreuzberg’in yarısı
Türkiyemspor’da oynuyor, öyle ki kulüp bir Türk takımı olarak
algılanmıyor.“

Türkiyemspor ve Al-Dersim’de kulübün yükü birçok kişi tarafından
omuzlanırken Türkspor klasik bir tek kişi projesi. 1965’de kurulan Türkspor
Almanya’daki en eski Türkiye bağlantılı kulüp. Son senelerde Kreisliga C’ye
kadar düşen ve gözlerden kaybolan Türkspor mali açıdan da berbat durumdaydı
– ta ki Metin Yılmaz gidişata müdahale edip Türkspor’u yönetim kurulunda
olduğu Yunanistan kökenli Hellas Nordwest kulübüyle birleştirinceye kadar.

## Kendilerine ait bir kulüp binası hayali

Kulüp, birleşmeyle beraber eski evi Kreuzberg’i terk etmesinin ardından
kendi evindeki maçlarını artık Charlottenburg’daki Heckerdamm’da oynuyor.
Güçlü bir geçmişi olan Türkspor isminin, sponsorlar bulmaya yardım edeceği
ve Berlin’in kuzeydoğusundaki Türk taraftarlar için çekici olacağı
düşünülmüş. Bu sene Berlin liginde üçüncü sezonlarına, Oliver Kieback’ın,
yani yine Türk kökenli olmayan bir teknik adamın liderliğindeki bir teknik
heyetle başlıyorlar.

Türkspor yerleşmiş bir altyapıdan ve geçmişten gelen bir havuzdan
faydalanamadığı için, transfer harcamaları özellikle yüksek: Şimdiye kadar
tam 34 oyuncu alınmış ya da satılmış, yeni gelenlerin arasında Oberliga ve
Regionalliga tecrübesi olan futbolcular da var.

Al-Dersimspor’da da son senelerde yoğun bir antrenör trafiği görülüyor, ama
Türkspor’un aksine bu kulübün faydalanabileceği bir altyapı mevcut. Zaten
sportif direktör Erdal Güncü diğer kulüplerle rekabete o kadar hırslı
bakmıyor ve pahalı transferler yapmamayı tercih ediyor: „Tabii ki hedefimiz
küme düşmemek, ama öncelikle kalıcı ve sürdürülebilir olmak. Gençlere
yatırım yapmak istiyoruz.“

Elbette bunu yapmak çok kolay değil: Al-Dersimspor senelerdir statlarının
yakınında bir bina yapmak için izin almaya çalışıyor ama başaramıyor.
Burası hiç şüphesiz Berlin’in en heyecan verici futbol sahalarından biri:
Doğrudan doğruya Askanischer Platz’ın yanında, Anhalter Bahnhof’un ve
Tempodrom’un yıkıntılarının arasına sıkışmış dar ve zemini suni çimle kaplı
bir kafeste oynuyorsunuz. Sahanın yanında bir bina olmadığından oyuncular
üstlerini değiştirmek için bile birkaç yüz metre ilerdeki okula gitmek
zorundalar.

## Spor müdürlüğünden destek yok

„Bu çok saçma bir durum, kışın bile takım toplantılarını çimin üzerinde
yapmak zorundayız. Altyapı başvuruları için resmi bir başvuru adresi
veremiyoruz,“ diyerek şikayet ediyor Güncü. Blücherstraße’deki Kreuzbergli
komşuları Türkiyemspor da aynı dertlerden muzdarip. BFV yönetim kurulu
üyesi Mehmet Matur bu durumu çok büyük bir ayıp olarak kabul ediyor:
„Yerleşmiş Alman kulüplerinin sabit kulüp binaları ve lokalleri var.
Türkiyemspor ve Al-Dersimspor Kreuzberg’de onyıllardır gençler için çok
önemli olan altyapı çalışması sürdürüyorlar. Ancak ne semt yönetiminden ne
de spor müdürlüğünden destek görüyorlar.“

İyi bir altyapı çalışmasının ne kadar önemli olduğu bir taş atımı
uzaklıktaki Waldeckpark’daki Hilalspor tarafından da çok iyi biliniyor.
Kulüp 1980’li yıllarda özellikle Kreuzberg’in gençliğini sokaktan kurtarmak
ve onlara sportif bir perspektif sunabilmek için kurulmuş. Kulübün adındaki
“hilal“ Hilalspor’un daha dindar duruşuna bir işaret.

„Hilalspor, sporu dini kurallarla uyum içerisinde yaşama imkânını yaratmak
istedi. Ramazan ayında oruç tutulması ve kulüp lokalinde alkollü içkiler
satılmaması da bunun bir parçası“, diyor bir sezonu Hilalspor’la beraber
geçirmiş politolog Metzger. Gerçi başta çok önemli olan kimlik artık daha
az bir öneme sahip ama kulüp birçokları için hâlâ İslamcı-muhafazakâr.

Takımın listesine baktığınızda neredeyse sadece Türk oyunculardan oluşan
homojen bir resim görüyorsunuz. Kulübede deneyimli bir Berlinli antrenör,
Marco Wilke oturuyor. Wilke en çok kulüpteki aile atmosferini sevdiğini
belirtiyor. Ayrıca yeni sezonda Regionalliga’dan Berliner AK ile bir ortak
çalışmaya girilmiş. Berliner AK bundan böyle gelecek vaat eden genç
oyuncularının Hilalspor’da maç tecrübesi kazanmasını sağlayacak. Moabitli
kulüp senelerdir başkentteki Türkiye bağlantılı kulüplerin en başarılısı ve
son senelerde birkaç kere kılpayı farkla üçüncü lige çıkma şansını kaçırdı.

## Kreuzberg şampiyonu kim olacak?

Hilalspor, Türkiyem, Türkspor ve Dersimspor’un hepsini birleştiren, sezon
sonu hedefleri: Kreuzberg şampiyonluğu – yani diğer üç takımdan daha
başarılı olmak. Kendi ifadelerine göre kulüpler arasında ciddi bir hasımlık
olmasa da en çok taraftarı derbi maçları çekiyor. “Böyle maçlarda eski
Türkspor taraftarları dahi Kreuzbergli köklerini hatırlarlar“, diyor Mehmet
Matur. Buna bir de sportif gerilim ekleniyor, çünkü bu sene takımını ciddi
şekilde güçlendiren Türkspor dışındaki ekipler muhtemelen ligin son gününe
kadar düşmemek için mücadele etmek zorunda kalacaklar.

Ama Türkiyem ile Hilalspor arasında Ağustos’ta oynanan derbide bu gerilim
hiç hissedilmiyor. Tribünler ikinci yarıda boşalmaya başlıyor, birkaç
seyirci Türkiye Süperligi takımlarından Başakşehir’in şampiyonlar ligi ön
eleme maçını takip ediyorlar cep telefonlarından. Ya da Schalke futbol
kulübünün başkanı Clemens Tönnies’in yakın zamanda kullandığı ve kamuoyunda
tartışmalara yol açan ırkçı sözleri üzerine tartışıyorlar. Akşamın
alacakaranlığı da üzerine düşeni yapıp yeşil sahanın üzerine gri bir örtü
örtüyor. Bu griliği sadece oyuncuların neon renkli kramponları deliyor.

Ve nihayet maçı kimin kazanacağı belli oluyor. Böyle bir maç ancak bu
şekilde bitebilirdi. Top, yapılan bir ortaya Hilalspor santraforu Mehmet
Uzuner’in vurduğu kafayla gol çizgisini geçiyor. Bir alt ligden yükselmiş
Hilalspor sezonun ilk üç puanını alıyor. Bazen bir Kreuzberg derbisi de
Berlinliga’nın herhangi bir maçından pek farklı olmuyor.

## Türkiye kökenli kulüpler derbileri

İlk yarı 2019

1. Hafta 07.08. Türkiyem – Hilalspor

3. Hafta 25.08. Al-Dersim – Hilalspor

7. Hafta 29.09. Türkiyem – Türkspor

8. Hafta 02.10. Al-Dersim – Türkiyem

10. Hafta 20.10. Hilalspor – Türkspor

14. Hafta 24.11. Türkspor – Al-Dersim

İkinci yarı 2020

21. Hafta 01.03. Al-Dersim – Türkspor

22. Hafta 08.03. Türkspor – Hilalspor

25. Hafta 05.04. Hilalspor – Al-Dersim

26. Hafta 10.04. Türkiyem – Al-Dersim

27. Hafta 13.04. Hilalspor – Türkiyem

32. Hafta 24.05. Türkspor – Türkiyem

## Statlar

Türkiyemspor & Hilalspor: Willy-Kressmann-Stadion (eski Katzbach Stadion),
Dudenstraße 40, 10965 Berlin-Kreuzberg

Türkspor: Sportplatz Heckerdamm, Heckerdamm 208, 13627
Berlin-Charlottenburg-Nord

BSV Al-Dersimspor: Lilli-Henoch-Sportplatz, Askanischer Platz 7 10963
Berlin-Kreuzberg

Almancadan çeviren: Hulki Demirel

14 Aug 2019

## AUTOREN

(DIR) Dénes Jäger

## TAGS

(DIR) taz.gazete
(DIR) Toplum
(DIR) taz.gazete

## ARTIKEL ZUM THEMA