# taz.de -- Mardin'de Diyanet'e Kilise: Süryanilerin bitmeyen hukuk çilesi
> Türkiye'de yaşayan gayrimüslimlerin ibadet ve eğitim gibi temel hakları
> hep kısıtlıydı. 2012 yılında çıkan Büyükşehir Yasası'yla Süryanilerin
> ibadet yerleri Diyanet'e devredildi.
(IMG) Bild: Hukuki açıdan Türkiye'deki kilise ve manastırlar için tarihin en kötü dönemi.
Mardin'deki Süryani topluluklarına ait kiliseler, manastırlar,
mezarlıkların kullanım hakları Diyanet İşleri Başkanlığı'na verildi.
Geçtiğimiz günlerde ise İçişleri Bakanlığı tahsisi Diyanetten alarak
hazineye devretti. Türkiye'de yaşayan Süryaniler, kendi kilisesinde ibadet
edebilmek için feryat ediyor.
2012 yılında yürürlüğe giren Büyükşehir Yasası ile bazı idare kurumları
kapatıldı ve bu kurumların mülkleri başka kurumlara dağıtıldı. Mardin'in
büyükşehir olması da Süryani topluluklarına ait mülklerin kullanımının
Diyanete devrine yol hazırladı. Mardin Valiliği konunun muhatabı olmasına
rağmen açıklama yapmamıştı. Geçtiğimiz günlerde ise İçişleri Bakanlığından
gelen emirle valilik geri adım atarak kararı iptal etti. İlgili mülkler
tekrar hazineye geçti. Diyanete tahsis kararı iptal edilse de Süryanilere
ait mülklerin kullanımının kime verileceği İçişleri Bakanlığının insafına
kalmış durumda.
## Tahsis kararı iptal edildi, mülkiyet sorunu devam ediyor
Türkiye'deki en büyük Süryani Vakıflarından biri olan Mor Gabriel Manastırı
Vakfı Başkanı Kuryakos Ergün, kararın iptal edilmesinin sorunu ortadan
kaldırmadığına dikkat çekti. Ergün, yıllardır kendilerine ait olan
ibadethanelerin tapularının halen hazine üzerine tescilli olduğunu ve bu
kararı ortadan kaldırılarak tapuların Vakfa iadesini istedi.
“Kilise ve manastırlarımız hukuki olarak tarihinin en kötü dönemini
yaşıyor“ dedi. Hukuki süreç Süryaniler için bitmeyen bir çileye dönmüş
durumda.
## Mardin Kutsal Toprakları
Süryaniler, Türkiye'deki en eski gayrimüslim topluluklarından biridir.
Günümüzde Türkiye'de çoğunluğu İstanbul’da olmak üzere Şırnak, Antakya,
Adıyaman, Hakkari, Diyarvakir ve Mardin'de yaşayan 35 bin civarında Süryani
nüfusu olduğu tahmin ediliyor.
Mardin'in Midyat ilçesi ve çevresinde yaklaşık 3 bin Süryani yaşıyor.
Süryanilerin kutsal toprakları olan bu bölgede yüzlerce kiliseleri
bulunuyor. Mor Gabriel Manastırı gibi en önemli dini merkezleri Mardin'de.
## Lozan'da tanınan hakların kullanımına izin verilmedi
Türkiye'de gayrimüslim yurttaşların, ibadet ve eğitim gibi temel hak ve
hürriyetleri Lozan Antlaşmasıyla güvence altında. Fakat devlet,
Süryanilerin bu haklarını kullanmalarına neredeyse hiçbir zaman izin
vermedi. Mülkiyet, eğitim ve kilise sorunu, Süryaniler için bitmek bilmeyen
bir çile oldu.
Süryaniler, en önemli dini merkezlerinden biri olan Mor Gabriel Manasti’nin
kendilerine ait olduğunu ispatlamak için yıllarca mücadele ettiler. Açılan
davaların ardından 2013 yılında AKP, büyük demokrasi nutukları eşliğinde,
törenle Mor Gabriel Manastırının mülklerini iade ettiğini açıklasa da iade
ettiği sadece tapuların bir kısmıydı. Davalar AHIM’de halen devam ediyor.
## Devlet vergi alıyor ama okul açmıyor
Süryaniler, kendi dilleri olan Süryanice'nin yaşaması için okul açmak
istediler. Ancak sadece İstanbulda olmak üzere Anaokulu açabildiler. Vergi
verdikleri devlet okul ihtiyaçlarını karşılamadığından, okullarını elden
ele topladıkları bağışlarla ayakta tutmaya çalışıyorlar.
Süryaniler, dini bir cemaat olduklarını kabul ettirdikten sonra devleti bir
kiliseleri olması gerektiğine zar zor ikna etti. Cemaatin en yoğun olduğu
İstanbul’da bir kilise yapılmasına izin verildi. Eski İtalyan mezarlığı
olarak da bilinen Yeşilköy'deki Katolik Mezarlığı İBB tarafından geçtiğimiz
yıllarda Süryani Cemaati'ne tahsis edildi. Fakat arazinin başka bir cemaate
ait bir mezarlık olduğu ortaya çıktı. Devlet ise sorunu çözmek yerine iki
cemaati karşı karşıya getirdi. Hak kullanımı yereldeki insanların insafına
bırakıldı.
Türkiye'de gayrimüslim cemaat vakıflarının mülk edinme hakları 15 yıl
öncesine kadar yasaktı. Yasak süresince bu araziler Süryani Vakıflarının
elinden alındı. Süryanilere ait olduğu bilinen yerlerin Süryaniler
tarafından kullanımına devlet yetkilileri, korucular veya köylüler
tarafından izin vermedi.
Bazı yerlerde ise köylüler ve köy muhtarları bu arazilerin Süryanilerin
kullanımında kalmasına el uzatmadı. Süryaniler yıllardır arazilerini,
kiliselerini ve manastırlarını kullanabilseler de, bir yandan da tapularını
almak için davalar açıyordu.
## Yıllardır süren davalar
Türkiye’deki hangi gayrimüslim vakfına giderseniz gidin, kesinlikle
yıllardır uğraştıkları bir mülk davası vardır. Ermeni, Rum veya Süryani
avukatlardan hangisinin ofisine giderseniz sararmış, daktilo yazısı
kullanılmış kağıtlardan oluşan yüzlerce klasör bulabilirsiniz. Gayrimüslim
vakıfları, yaklaşık 10 yıldır mülklerini geri almaya çalışıyor.
7 Jul 2017
## AUTOREN
(DIR) Uygar Gültekin
## TAGS
(DIR) taz.gazete
(DIR) Toplum
(DIR) taz.gazete
(DIR) taz.gazete
## ARTIKEL ZUM THEMA