Sherlock Holmes – bohater powieści i opowiadań kryminalnych sir Artura Conan Doyle'a.

Holmes "narodził się" w powieści Studium w szkarłacie, wydanej w 1887 roku. Łącznie Conan Doyle napisał 4 powieści (Studium w szkarłacie, Pies Baskerville'ów, Znak czterech, Dolina trwogi) i 56 opowiadań o Holmesie.

Holmes był genialnym detektywem wykorzystującym do rozwiązywania zagadek kryminalnych metody dedukcji. Swoje śledztwa opierał na umiejętności obserwacji i znajomości psychologii, chemii, geologii, balistyki, matematyki. Był również utalentowanym skrzypkiem i bokserem. W opowiadaniach doktor Watson wyraźnie napisał o jego uzależnieniu od tytoniu i kokainy.

Holmes już w czasie studiów doskonalił swoją metodę dedukcyjną, prowadząc niekiedy dochodzenia w sprawach kryminalnych. Potem zamieszkał razem z doktorem Watsonem, który stał się jego kronikarzem i najlepszym przyjacielem. Obaj panowie rozwiązali dziesiątki zwykle bardzo zawiłych i tajemniczych zagadek kryminalnych, nierzadko związanych z wysoko postawionymi osobami całej Europy. W szczytowym okresie kariery Holmesa obaj panowie mieszkali przy ulicy Baker Street 221b, a ich gospodynią była pani Hudson. Później, w wyniku jednej ze spraw Holmesa, Watson ożenił się, założył praktykę lekarską i wyprowadził się ze wspólnego lokum.

Sherlock Holmes miał starszego brata o imieniu Mycroft, który posiadał większe zdolności, lecz nie korzystał z nich tak często, jak detektyw. Mycroft Holmes, starszy o siedem lat brat Sherlocka, pojawia się po raz pierwszy w opowiadaniu pt. "Grecki tłumacz", kiedy dr Watson i Sherlock Holmes składają wizytę w Klubie Diogenesa, tej londyńskiej instytucji, stworzonej dla ludzi nie pasujących do innych klubów. W "Planach Bruce-Partingtona" Sherlock - przekonawszy się, że może całkowicie zaufać doktorowi Watsonowi - opisuje bliżej pracę starszego brata w agendach rządu JKM: "[...] masz rację, że pracuje dla rządu. Ale nie pomyliłbyś się zanadto twierdząc, że czasem to on sam jest rządem. [...] Zarabia czterysta pięćdziesiąt funtów rocznie, jest i pewnie już pozostanie wiecznym podwładnym bez większych ambicji, nigdy nie otrzyma żadnej nagrody ni tytułu, ale jest osobą niezbędną w tym kraju [...] z racji stanowiska, które zajmuje. Sam je zresztą dla siebie stworzył. Dotąd nie było tu nikogo takiego i zapewne nie będzie po nim. Mycroft ma najbardziej chyba ze wszystkich żyjących ludzi uporządkowany mózg i fenomenalną pamięć do różnych szczegółów. Tych samych zdolności, które ja wykorzystuję do walki z przestępstwem, on używa w swojej pracy. Trafiają do niego wszystkie szczegóły i informacje ze wszystkich departamentów rządu, a on pełni rolę czegoś w rodzaju centrali i głównej składnicy. Wszyscy ludzie są specjalistami od czegoś, on zaś od wszystkiego. Przypuśćmy na przykład, że jakiś minister w rządzie chciałby dowiedzieć się, co mają ze sobą wspólnego Marynarka Wojenna, Kanada i bimetale. Mógłby, rzecz jasna, osobiście zasięgnąć informacji w odpowiednich departamentach, ale tylko jeden Mycroft może mu od ręki powiedzieć, jak każdy z tych elementów wpływa na pozostałe. Zaczęło się od tego, że używano czasami Mycrofta do pomocy ad hoc; teraz mój brat stał się instytucją. Jego wielki mózg przypomina szafę z przegródkami, z których informacje mogą zostać użyte w każdej chwili. Już nieraz bywało, że to on decydował o najważniejszych sprawach tego kraju. [...]"
Information icon.svg Uwaga: poniżej znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Conan Doyle uśmiercił Sherlocka w utworze Ostatnia zagadka. Zabójcą był geniusz świata przestępczego profesor Moriarty, który pokonał detektywa w bezpośredniej walce i zepchnął do alpejskiego wodospadu Reichenbach. Jednak czytelnicy brytyjscy tak przyzwyczaili się do genialnego Holmesa, że po "uśmierceniu" ich bohatera nosili czarne przepaski na znak żałoby. Protesty czytelników spowodowały, że detektyw po kilku latach pojawił się znów, cudownie ocalony w opowiadaniu Pusty dom (The Empty House).
Information icon.svg Tu kończą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Sherlock Holmes jest także bohaterem wielu gier komputerowych, filmów i spektakli teatralnych, niekoniecznie będących ekranizacjami utworów Conan Doyle'a. Występował również w literaturze brukowej i komiksach. Charakterystyczna szczupła sylwetka, pociągła twarz z orlim nosem, kraciasty płaszcz, nieodłączna fajka czynią postać Holmesa łatwo rozpoznawalną na całym świecie. Taki wygląd Sherlock Holmes zawdzięcza ilustratorowi opowiadań, a nie ich autorowi. Można uznać, iż postać ta stała się swoistą ikoną popkultury.

Już pierwsza sprawa Sherlocka Holmesa - historia buntu więźniów na statku "Gloria Scott" - ma związek z morzem i żeglugą (zob. "Gloria Scott - pierwsza sprawa Sherlocka Holmesa"). Oprócz tego związek z morzem miało jeszcze pięć innych spraw opisanych przez Sir Arthura Conan-Doyle'a - zabójstwo Petera Careya ("Harpun Czarnego Piotra"), makabryczny "prezent" przesłany pocztą pannie Cushing ("Tekturowe pudło"), kradzież wielkiej wagi dokumentu ("Traktat morski"), kradzież planów rewolucyjnego okrętu podwodnego ("Plany Bruce-Partingtona") i wreszcie wyprowadzenie w pole siatki szpiegów morskich cesarza Wilhelma II tuż przed wybuchem I wojny światowej ("Ostatni ukłon"). Pośredni związek z morzem ma też sprawa pestek pomarańczy, przesyłanych przez Ku-Klux-Klan członkom rodziny Openshaw (szef gangu zabójców, kapitan amerykańskiego statku "Lone Star" James Calhoun, ginie bez wieści razem ze swym statkiem, w ten sposób uchodząc sprawiedliwości). Poza tym Sir A. Conan Doyle wspomina jeszcze w jednym z opowiadań rozwikłanie przez Holmesa zagadki związanej z utratą barku "Sophy Anderson".

Muzeum Sherlocka Holmesa znajduje się na Baker Street w Londynie i w miejscowości Lucens w Szwajcarii.
[edytuj] Zobacz też powieści o Sherlocku Holmesie

    * Studium w szkarłacie (1888) - powieść
	    * Znak czterech (1890) - powieść
		    * Przygody Sherlocka Holmesa (1892) - zbiór opowiadań
			    * Wspomnienia Sherlocka Holmesa (1893) - zbiór opowiadań
				    * Pies Baskerville'ów (1902) - powieść
					    * Powrót Sherlocka Holmesa (1905) - zbiór opowiadań
						    * Dolina trwogi (w innym przekładzie jako Dolina strachu) (1915) - powieść
							    * Jego ostatni ukłon (w innym przekładzie jako Pożegnalny ukłon) (1917) - zbiór opowiadań
								    * Księga przypadków Sherlocka Holmesa (w innym przekładzie jako Sprawy Sherlocka Holmesa) (1927) - zbiór opowiadań

