4. Ut si c. M. E. v. fato Oxon. prob. Barth. Adv. IV, 22; belli pro Martis Tell. et R. 2. Post fremit comma ponunt Dausq. Cell. et alii, prob. Ernesti. Idem monet v. 9, Indivisus honos rerum, quin rursus, etc. conjecisse Markland. epist. crit. p. 33. —11. Angebant, non Angebat, omnes scripti et R. 2; Urgebant Tell. a m. sec. —12. Dictator quum multa adeo, tum, miles, etc. interpungebat Withof. —cruori Ox. cruoris emend. N. Heins. ad h.l. et ad Claud. laud. Stilic. II, 16, coll. VII, 213, idque recepere Cell. et Lefeb.

20. Inter tela sati Med. et sic conj. Dausq. coll. I, 341, cui loco Drak. addit verba Liv. X, 16, Galli inter ferrum et arma nati. Idem mihi quoque in mentem venit, nec video, quid causæ sit, cur pessime ita legi censuerint N. Heins. et Drak. Nam τὸ sati pendet a mærebant; vel quod minus durum, satis refingendum; situ corrig. D. Heins. probb. filio ejus et Drak. qui parum commode comparat VII, 534 et Stat. Th. III, 583. Equidem situm explicarem inertiam, segnitiem, ut ap. Ovid. Trist. V, xii, 2, et Quintil. I, 2, vel quo sensu Apuleius Flor. 3, p. 351, 352, ed. Elmenh. dixit, gladius usu splendescit, situ rubiginat. Minus placet conject. N. Heins. ad Claud. l.c. sui Mavortis, quam recepit Cell. et ceteris longe præstare putabat Drak. ut Gallorum Mars Romanorum Marti obponatur, quod mihi non persuaserunt verba Flori II, 4, Mox, Astrionico duce, Galli vovere de nostrorum militum præda Marti suo torquem. Magis ad rem facit locus Virg. Æn. XII, 187, ubi vid. Heyne. Mars enim est illorum, quibus favet. Confer. not. ad I, 118. Sed non adsequor, cur displiceat vulgatum siti, quod Dausq. jam recte exposuit, ardenti desiderio belli, prob. Lefeb. qui lepidam hanc rationem adfert: maximam debilitatem sequi nimiam sitim, ipse non semel expertus sum in itineribus. Horrescere priscæ edd. Withof. situ quidem putabat legendum, sed verba sic construenda esse: tela hebescere situ, inter dextras cruore siccas Mavortis. —21. tabes maluerit et multis exemplis illustravit N. Heins. ad h.l. et ad Claud. bell. Getic. v. 50. Id probavit Drak. et recepit Cell. Sed vulgata quoque satis apta est. —22. augebant et mox Hannon, non angebant et Anno, Col.

28. Jamque conj. Dausq. prob. N. Heins. qui et excitam volebat, refrag. Draken. vid. Ind. —31. vestro, non nostro, Col. Oxon. Parm. Confer. v. 222. —33. sola ille... mora non male emend. N. Heins. quod recepit Lefeb. multisque exemplis adstruxit Drak. v.c. Virg. Æn. X, 428; Liv. XXIII, 9; Lucan. I, 100; Senec. in Agam. 211, in Troad. 124, in Phœniss. 458; in Herc. fur. 1215, ubi vid. Gronov. et ad Senec. de Ben. V, 12; conf. not. ad I, 479; V, 319; XVI, 504. —36. nec scripti. ad signa movendum frustra conj. N. Heins. Conf. tamen XI, 562, 563; XV, 105; (ubi bona censendum verbis græcis οὐ νομιστέον ἀγαθὰ εἶναι respondere, notavit Schmid.) Colum. VII, 5 (ulcera medicamentis curandum) Lucret. I, 112, II, 1127; Intpp. Virg. Æn. XI, 230, et quos Drak. inf. ad XV, 105, laudat, Gifan. Ind. Lucret. voc. Gerundia in dum; Gronov. Obss. I, 7; Marcil. ad Tertull. Pall. p. 60; Zinzerl. Promuls. crit. c. 3 et 32; Barth. Adv. XXV, 3, et Perizon. ad Sanctii Minerv. I, 15.

41. Sit fas, sit tantum non male Colon. teste N. Heins. nam cautum in eo invenit et tantum pro eo scribendum esse notavit Modius. Sic fas sit t. Oxon. prob. Barth. Adv. I, 5. Sed fas sit t. Put. R. 1. Parm. Med. si fides habenda, N. Heins. et Drak. Sed fas sit cautum primum edidisse Marsum et post eum alios, testatur Drak. Si fas, si fieri potest, εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστί, sit cautum, quæso, retinere favorem... sororis. Quamquam... honores, Multa, etc. refinxit Lefeb. qui τὸ Si in c. Put. et τὸ cautum in tribus antiquis, nescio quibus, inveniri, et verba sit cautum triplici sensu accipi posse monet, respectu, vel Junonis, quam offendere nolit, vel suî, quam Romani colant, vel sororis, cujus mandatis obtemperare fas sit; tantum quæ detinuisse favorem Col. unde quin detinuisse conj. N. Heins. Forte leg. quæso, tenuisse. —47. Regnis Æ. Colon. in quo versus præc. male omittitur. —48. pressa R. 2.

51. spes abruptæ medio, in medio spei deserta, corrig. Barth. Adv. IV, 22. Melius Et spes atruptæ; mediis penetralibus N. Heins. quod recepit Lefeb. qui τὸ in non invenit in c. Tell. Possis etiam spes abruptæ mediæ, in, etc. —54. De voc. Iarbas vid. ad I, 417. —55. Et tepido fugit Anna rogo Colon. Tell. et R. 1. in marg. Et tepido fugit arma rogo R. 2, 3, et c. Puteol. in marg. nam in contextu est templo pro tepido. Et trepido fugit arma rogo R. 1, Parm. Med. Et trepido figit arma rogo ed. Marsi a. 1492, et Mart. Herbip. Et tepido figit arma r. ed. ant. Marsi. Quod quum metri legibus repugnaret, Nicander refingebat Et tepido arma rogo figit, quæ vulgata lectio probavit se Dausq. Et tepido Anna rogo fugit emend. Barth. Adv. IV, 22.

57. Cinerem quidam. —60. Ingemuit rerum eventus, vel rerumque vices maluerit N. Heins. Sed in vulgata major vis inest. —62. sede est conj. Dausq. Male. —66. feroci pro sorori R. pr.

71. caro Iulo volebat N. Heins. citra necessitatem. —73. oculos, non oculis, scripti, ut apud Virg. Æn. I, 561; XI, 480; Ovid. Epist. VI, 26, et Amor. II, vii, 11, quibus locis, a Drak. laudatis, demissus, dejectus et fixus oculos dicitur. —83. tum, non tunc, scripti et R. 2. —85. navesque secuta I. oculis conj. Withof. coll. Stat. Silv. V, 2, 5, et Ovid. Ep. Her. V, 55. Durior certe dictio ventos sequi oculis. Oculis autem sequi, ut apud Virg. Æn. VIII, 592; Ovid. Met. XIII, 259, et Ep. Her. XII, 55; XIII, 18. At lenior forte medicina vectosque, vel nautasque secuta. —91. Ita Colon. non, ut vulgo, sideream Julique tuamque Effigiem, quod præfert. Dausq. qui nugatur, judice N. Heins. Iüli nomen tribus syllabis enuntiari solet, et de Æneæ effigie v. 92, 93, agitur: præterea τὸ nunc repetitur. —95. Non unquam Oxon. R. 1, Parm. Med. Vulgo Nonnunquam. —101. Post curis tacite interpunxit Lef.

104. irretitus audacter corrigebat N. Heins. ad h.l. et ad Sabini Epist. III, 91. Lenior forte medicina: resecutus, scilicet ejus his dictis respondet, ut ap. Ovid. Met. VI, 36; VIII, 863; XIII, 749. Sed vid. not. —107. dilectum mitis Col. Tell. a m. sec. et R. 2, quod recepi, præeunte Lefeb. Hinc reliquæ lectt. ortæ; dilecti, invitus, Iuli R. 1, 2, Parm. Med. et al. quod recepit Drak. suadente N. Heins. qui Respiciensque malebat, et τὸ invitus ex Virg. Æn. VI, 460, vindicabat. Sed vid. not. ad v. 108. dilecti vultus Ox. Put. et Tell. a m. pr. dilecti, mitis Iuli vulgg. edd. dilecti ceu mihi (æque ac mihi), vel si mihi conj. Barth. Adv. IV, 22. —113. servire Put. et R. 2.

114. vix, non sic, Colon. ex quo etiam labrisque pro labiisque recepi, præeunte Lefeb. —121. summo Oxon. Put. R. 1, Med. Nam somno aspersam ex ingeniosa emend. N. Heins. reposuit Lefeb. non inprob. Drak. qui monet, sic quietem irrorare, dici X, 357; q. irrigare Virg. Æn. I, 692, ubi vid. Intpp. perfundi somno Val. Fl. VIII, 81, ubi vid. Heins. infusus sopor Appul. Met. III, p. 56, ed. Pric. et somno sese exsiccare, de experrectis ex eo, Ennio p. 142. ubi vid. Columnam. Conf. Virg. Æn. III, 511; Kœppen ad Hom. Iliad. β, 19; Burm. ad Val. Fl. IV, 16. Quum vero hæc nimis a vulgata lectione abeant, et vox me omnino, nisi me omnia fallunt, importuna sit, (nam ipsa Dido, non Anna, somnio territa, vocem Sychæi audierat) præstiterit, opinor, Namque asper somno diffusam i. h. Asper est dirus, vel simpl. magnus, de quo vid. not. ad I, 2; diffusam, perfusam; vel, quod malim, circumfusam, circumdatam alis, vel fusco amictu, quo Somnus ἀμφιχυθεὶς obumbrat. Conf. X, 345, Kœppen l.c. Heyne Obss. ad Tibull. II, i, 89, et III, iv, 55; Cuper. Apoth. Homer. p. 178, et Spanhem. ad Callim. H. in Del. v. 234; Nam me asper somno dirusque inpleverat horror conj. Ernesti. Conjectura mea non displicuit viro docto in Allg. litt. Zeit. a. 1796, N. 139; cui tamen Heinsii emendatio probabilior videtur, donec exemplis evincatur, diffusam pro circumfusam dici posse. Nonne vero similiter umbras diffusas dixit Martial. de Spect. II, 9; platanus diffuderat umbras, et diffusa ramis, Petron. 131; rami late diffunduntur, Cæs. Bell. Gall. VI, 25; et similia alii? Quæ exempla si non satis firma ad illud probandum censueris, diffusam accipe pro perfusam eo sensu, quo somno perfundi, adspergi, inrigari dicimur. —122. Terque suum, ter Dido suum c. v. conj. Dausq. ut sensus sit: Dido suum Ænean vocarat, qui nullus aderat; sed pro eo ora ostendebat Sychæus. Male! —124. Vulgo distinguunt, et sub lucem, ut v. secundent, Oro c. prob. D. Heins. qui interpretatur: ore vultuque ad lucem solemque surgentem converso, more expiandi, ut ap. Sophocl. Electr. 425, ἡλίῳ Δείκνυντ᾽ οὔναρ, et inf. XIII, 406. Sed ibi diis inferis sub lucem, h.e. instante luce sacra fiunt, non superis, ut h.l., quibus orto sole sacrificabant, quod jam observavit Drak. —125. amni ex Colon. bene restituit Modius coll. Virgil. Æn. II, 719; IV, 635. Vulgg. antro, probb. Dausq. et Barth. ut intelligatur antrum, in quo sit fons isti expiationi; amne etiam conj. Dempst. ad Rosini antiq. Rom. II, 2; amni vero ἀρχαϊκῶς scribitur, ut sorti VII, 368, ubi Drak. laudat I, 115; VII, 358; Gifan. Ind. Lucret. voc. colli; Gron. ad Liv. XXIX, 20; Heins. ad Claud. in Rufin. I, 9, ad Ovid. Epist IV, 31, ad Vellei. II; Bentl. ad Hor. Serm. I, v, 72. —126. prævecta conj. N. Heins. ut IV, 51.

133. juncta, h.e. propinqua, vicina freta malebat idem, quod prob. Drak. et recepit Lefeb. Sed cuncta freta, h.e. cunctum fretum, totum mare, prætulerim, quoniam cum tota urbe jungitur. —134. bacatum scribendum videbatur N. Heins. vid. ad III, 596. —139. Hunc versum in recentt. libris sequitur alius, a Nicandro procusus, et e vers. 130, judice Lefeb. confictus, Atque hæc sparsa comam Divis in morte profudit, quem Drakenborch uncis inclusit, et nos cum Lefeb. prorsus hinc ablegare non dubitavimus, etsi pro eo stet Dausq. Certe comam vicina morte p. legendum monebat N. Heins.

145, 225. Hi versus, qui primum leguntur in Aldi et Andreæ Asulani ed. Lugd. 1523, an Silii essent, multum ambigebat N. Heins. eosque depromtos suspicabatur ex Collectan. crit. Jac. Constantii, editis Fani a. 1508, qui eos ad Baptistam Guarinum e Galliis fuisse missos adfirmat c. 92. Contra Lefeb. non dubitat, quin genuini sint, et vacuum a Benessa in ed. sua locum propterea relictum censet, quod Marsus notaverit, plurimos hic fuisse versus omissos ab eo, qui Silium e codice, in monasterio S. Galli invento, exscripserit. Omnino facile quidem intelligitur, iis extrusis orationis seriem non cohærere. Sed quæritur, num monachus, an ipse poeta lacunam h.l. ita expleverit. Prius fere suspicari possis, quum nonnulla in iis sint, quæ ineptum versificatorem sapiant, et imitatio Maronis Ovidiique nimis videatur servilis. Sed illud librariorum quoque et interpolatorum culpa contingere potuit, et hoc forte excusabis si reputaveris, quam misera sit poetæ conditio, qui fabulam repetit notissimam, et ab aliis quoque summo jam ornatu tractatam. —145. magni nominis umbra conj. N. Heins. cui vulgatum nimis frigidum videbatur.

155. Ter Phrygio rueram emend. N. Heins. quoniam diris fatis modo præcessit. —157. serebatur maluerit N. Heins. et Drak. ut spargitur, diditur fama. Non male, sed non necesse.

171. At Ald. et Constant. quod recepit Lef. An, vel Ah suspic. N. Heins. Non male. Sic heu ap. Virg. Æn. IV, 541. —172. sentis conj. Livineius, notante Ernesti. nescis Asulan. et Gryph. forte ex Virg. l.c. —178. Prævenias, aut tale quid Silio dignius arbitrabatur Barth. Adv. III, 21.

188. elapsa, vel quid simile pro egressa dicendum fuisse monebat N. Heins. cui verba Qvidii Fast. VI, 577, intrare parva fenestra obponit Lefeb. Majori forsan jure v. 190 verba sic fama carpi poterant, quoniam ipsa iis Anna utitur.

193. Sidonida, non Sidonia, Ald. quod et conj. Dausq. probb. N. Heins. et Drak. —194. Hic versus adulterinus est, judice Barth. Adv. III, 21. Effictus certe videtur ex Ovid. Fast. III, 649. En tacite reposuit Lefeb. ut passim. —197. sursumque conj. Barth., ad fontem revocat. Male! —201. Hæc vellem minus languerent.

204. Latiis Constantii ed. potitura emend. Barth. loco citato, quem ineptire loco Stat. Thebaid. lib. XII, vers. 719, citato mihi non persuasit Lefeb. Sed vulgatam lect. ab ira Junonis erga Romanos, adeoque ab ejus majestate, non alienam esse, et secundam syll. in potitur, non vero in potitus aut potiturus, corripi, Cell. et N. Heins. jam notasse video. —209. vigili nocte ex probabili emend. N. Heins. recepit Lefeb. non repugn. Draken. —213. namque pro manet conj. N. Heins. —216, 217. Senatus En ex consulto (hoc est Senatusconsulto), vel Ecce e consulto corrig. N. Heins. Mutati fasces jam; bellum a. a. Senatus Exin consulto refinxit Lef. addita hac nota: «Hic solus versus probaret, fragmentum esse Silii. Nil intellexit hic Drak. nec duces ejus Barth. et Heynsius. Transponitur exin, ut XV, 327. Vox senatusconsulto dividitur more Lucilii, de quo vid. Scalig. Lectt. Auson. II, 14.» Senatu Ex inconsulto conj. Livineius, notante Cortio, et ex eo Ernesti. —220. Œnotris, non Œnotriis, Ald. vid. not. ad v. 46. —222. flumina (Aufidum) conj. Dausq. Male! Verba rapido rape cursu, quæ judice N. Heins. ineptissima sunt, Drak. vindicat ex VII, 116, ex quo loco, et v. 215, totum potius versum conflatum arbitratur Lefeb. qui eum, commate post Explicat et tellus posito, prorsus resecuit, vel pro rapido certe volucri, aut rabidus rape belli fulmina, currum coll. Horat. Od. I, xv, 12, legendum suspicatur. Lenior medicina foret: trepido cursu, h.e. celeri, ut XIII, 146; Virgil. Æn. IV, 672; VII, 638; IX, 233 al. Sed versus manum at acumen versificatoris potius, quam poetæ, redolet. rapido belli pete culmina cursu conj. Withof; —223. ubi se Constant. —224. Post hunc versum vulgo alius inseritur, Hæc, ut Roma cadat, sat erit victoria Pœnis, quem scripti et priscæ edd. ante Aldin. non agnoscunt, et Lefeb., quem secutus sum, sustulit, quod etiam suaserant N. Heins. et Drakenborch, qui eum ex VII, 233, effictum esse, jam recte, puto, monuit. —225. amentia Colon. vitiose pro umentia; vid. ad II, 125. uventia Gryph. prob. N. Heins. Confer. ad II, 469, et III, 522; viventia, Oxon. Puteol. et priscæ edd. evanida Wolf. Colin. D. Heins. Dausq. et Cell.

228. Numen, ave, nobis conj. Barth. Adv. III, 1, Male! secundes pro secundis recte reposuerunt Draken. et Lefeb. ex emendat. N. Heins. et Burm. qui posterior etiam optata malebat. —230. Marmoream rescripsit Lefeb. Conf. Virgil. Ecl. VII, 35, et Hor. Od. IV, i, 20. Sed vulgata quoque bene habet. statuam templis conj. N. Heins. prob. Drak. —231. Æquantem Put. et R. 3. Æquante Parm. ac Mediol. Æquam te R. pr. Æquatam te Mars. Mox munere R. 1, 3; Med. probb. N. Heins. et Drak. Vulgatum numine servavit Lefeb. —232. tum factus Col. Ox. R. 2, unde tumefactus, scilicet augurio, recte emend. Barth. Adv. III, 1, et N. Heins. tum fatus Put. tunc fatus R. 1, et Med. Vulgo tum festus, festa facie, non inprob. Barth. si fatur, socios refingatur. stimulat festinus ovansque, vel ovatque, vel stimulatum it festus ovantes tentabat Dausq. ovansque ed. Ven. —234. omnes pro iras Colon. unde omen conj. N. Heins. Sed τὸ omnes ex marginali potius nota glossatoris, ad vers. 213 respicientis, in textum inrepsisse, non male suspicabatur Draken. —236. mutato consule malebat N. Heins. —238. clusus Colon. unde Quæ Marti clusus promittere optimo se sensu edidisse putat Lefeb. respiciens forte ad Calliculam montem, ubi Fabius Pœnum clauserat. Sed vid. not. —241. Phrygibus, ut v. 359, non Phrygiis, scripti. Conf. Pier. et Burm. ad Virg. Æn. II, 191.

242. instincti Colon. quod exemplis firmant N. Heins. et Drak. Conf. Burm. ad Ovid. Fast. VI, 597, et Gronov. Diatr. Stat. c. 54. Vulgo instructi pectora, prob. Barth. Adv. III, 1, quum Hannibal omnia astu et prudentia, Varro contra impetu et audacia gesserit. —244. Sævit jam, non Sævitiam, Colon. Conf. Gronov. l.c. Serviciam Ox. unde Servitium conj. Barth. Adv. III, 1, ἀπροσδιονύσως. —247. at recte, opinor, refinxit Lefeb. vibrarat Ox. Tell. R. 1, 3. sonoro Ald. —248. opum alii. —249. Infima pro Intima est ex emendat, Barth. l.c. et N. Heins. oblatratque Senatu pro Senatui conj. Voss. ad marg. ed. Junt. ut ap. Sen. de Ira III, 43. Sed vid. Bentl. ad Hor. Sat. II, i, 85. —256. Cannasque malum e. scripti et priscæ edd. ut Cannas tumulum Hesperiæ I, 50. Cannisque Wolf. Colin. D. Heins. Dausq. et Cell.

260. ulli maluerit N. Heins. Sed forte ullo ferro est, ullo armorum genere. —264. ut ovatia Oxon. ovantia sine copula et Tell. R. 1, 2. ad ovantia Put. unde adovantia edidit Lefeb. qui nove id dictum putat, ut aderrat, adverberat, advelat ap. Stat. Th. IX, 78 (in ed. pr.), 686; Virg. Æn. V, 246. resonantia emend. Dausq. ut ore canoro v. 247; petulantia (h.e. contumeliosa, legibusque vetita) verba serebat conj. et multis exemplis, quibus Drak. plura adjecit, illustravit N. Heins. qui verba ovantia nihil esse, et τὸ et manifeste redundare putabat. Sed versus sententiam ita forte expedias: Ad plebem contra Patres (non contumeliosa tantum, ut antea, sed) et, etiam, adeo, ovantia verba ferebat, exsultans et ovans quasi parta jam et explorata victoria. Conf. mox v. 273, 277, et Liv. XXII, 38. Verbum certe serere sermonibus potius et colloquiis, quam adclamationi, lætitiæ et orationi, ad populum habitæ, convenit, et multo aptius h.l. est τὸ ferre, ut aliis locis, quibus τὸ serere inculcabat Heins. Conf. ad I, 394; Burm. ad Val. Fl. IV, 330, 547; Cerda ad Virgil. Æn. VIII, 60. Vulgo non post professus, sed post vulgum distinguunt, prob. Cell. ut sensus sit: ut antea ad populum, ita nunc ad Patres quoque elata verba jactitabat. Sed e rostris, non in curia loquebatur. Withof. emend. in Patres violentia verba ferebat. —266. ac pro an scribendum esse, recte, opinor, monuit N. Heins. Withof. emend. Sedeone in montibus ergo. —267. corpora, non corpore, scripti cum R. 3, Parm. Mediol. —269. pubes Parm. et al. edd. Plebes pro plebs centies apud Livium aliosque occurrit, nec opus erat exemplis, quæ adtulit Draken. —270. pelli Col. pello Oxon. Libyas in iisdem et aliis libb. antt. Pro vulg. lect. bello Libyes perperam stat Dausq. —271. jubent Oxon. et R. 2. —272. exhaurit, et mox Ite, agite, arripite arma conj. N. Heins. qui tamen nec vulgatum spernebat. Si quid mutandum, rapite arma scriberem, quod efficacius est. Conf. ad IV, 98. —276. devictum Col. et Tell. unde destrictum in mentem veniebat N. Heins.

280. effudit Col. —282. titubat, vel nutat conj. N. Heins. ut IV, 816. Sed cave quidquam mutes. —286. ira est Colon. Put. Tell. R. 2. —289. juvenalibus scribendum crediderim, vid. ad II, 312. —290. Ita Col. et Oxon. Vulgo ora, nigro tunc a. o. —291. Invidia scripsi, majore litera initiali, ut persona sit. vetarat Puteol. agitarat, ut XI, 547, R. 1, 3; Parm. Mediol. e glossa. vexarat suspic. N. Heins. qui tamen vulgatam non damnat.

302. prænoscere, non pernoscere, scripti cum R. 1, 3; Parm. Mediol. —308. Audierit putabat N. Heins. —311. tu, pro Superi, tum (tū, non tu, ut a librariis scriptum) protinus arva (scilicet castris adcommoda, ut ap. Stat. Th. VII, 442), Tum campum (ad certamen parandum, ut ap. Virgil. Æn. XII, 116) noscas ante, e. t. Ritus hostis; tum vero (tū nō, pro qua male tu nō in antt.) quæ c. r., Quæ natura locis (ut campis IV, 91), quod sit r. s. A. genus; et... adspicies. Fer, etc. emend. et edidit Lefeb. adjecta hac nota: «Alludit ad verba Liv. XXII, 38, minari, etc. Tandem tenebras erumpit, ducibus antiquis, locus insignis frustra huc usque tentatus. Tum ter iteratur exemplo Cic. qui quater iterat in eadem sententia. Patet jam, quam cæcus Drak. in his vss.» Equidem, quæ mei animi cæcitas est! id non video: sed non vacat, singula excutere. tam pronus in arma conj. N. Heins. Withof. conj. tu (pro superi) tu protinus arma, Tu campum poscas, (h.e. pugnare velis, ut apud Ovid. Met. XIII, 219, et Amor. I, vii, 10), non exploresque trahendo, quantum hosti victus? —313. Quam ritus hostis, tu non Colon. Quantum rictus hostis, tu non Oxon. et Put. Quantum ictus hostis valeat R. 1, 3; Parm. Med. Vulgo Quantum hostis ritus valeat, quod primus dedit Marsus. Quantum hostis visus valeat conj. Barth. Adv. III, 1. Quantum hosti victus: tu non corrig. N. Heins. qui ad Claud. in Rufin. I, 217, tentaverat, Quantum hostis victu valeat. Hoc recepit Cell., illud vero Drak. adpositis, consilio Heins. interrogandi notis, quas servavi, etsi non magnopere repugnarem, si quis eas iterum ejiciendas censeret, ut Fabius contemtim de Varrone loquatur: tu non, tu vero, qua stultitia et temeritate es, nihil eorum curabis, in quæ dux inquirere solet. Quantum hosti victus, tum, quæ sit c. r. legendum videbatur Burm. Victum quidem pro cibo, commeatu, et castrensi alimento poni, non erat quod tot exemplis evincerent Heins. et Drak. Sed ita locus admodum languet, quoniam mox copiæ rerum, et v. 319 sqq. victus mentio sit. Præterea Marsus primum metri causa voces ritus et hostis transposuisse videtur, et ritus huic loco longe aptior est quam victus; vid. not. Denique tutissimum est, codici Agripp., a quo reliqui libri antt. non multum abhorrent, quam proxime adcedere. Ejus itaque scripturam revocavi, nisi quod Qui pro Quam reposui: nam, nisi me omnia fallunt, scriptum fuerat a festinante librarii manu qm, quod vel quam, vel quantum significat, et lectionis varietatem peperit. Possis etiam castigare: Quæ vires hostis, vel Quem rides, hostem. Sed ita magis a membrr. vestigiis, et a veritate deflectes. —316. indevia, h.e. non devia, Tell. R. 2; Mars. Benes. Ald. quod Lefeb. in contextum admisit. adspice: te fer, Paulle, in devia recti Pectora conj. Barth. adv. III, 1, ut sensus sit: te contrarium infer, obpone Varronis conatibus. fer Paullum in devia recti Pectora, hoc est, toto Paullo, atque omni tua prudentia incumbe eo, ut obnitaris inconsultis cœptis temerarii Varronis, corrig. N. Heins. coll. vers. 328, prob. Drakenborch; confer ad lib. I, vers. 345. Uterque sensum nexumque h.l. perspexit, sed his emendatt. non opus esse, et ipse dudum putavi, et nunc monuisse video Ill. Ernesti, qui verba, fer, Paulle, pectora in (adversus pectora Varronis) devia recti, explicat: obpone te, resiste huic tantæ audaciæ et temeritati. Conf. not. —317. par est R. 1, 3; Med. quod placebat N. Heins. —319. retuso Col. Conf. not. ad I, 34; Heins. ad Claud. Cons. Hon. IV, 627; VI, 302; et Jani ad Hor. Od. III, vi, 10. Vulgg. recluso, quod Cell. interpretatur: fervore Romanorum, mea expeditione renovato, socii, qui ad Hannibalem defecerant, nunc Romanos respiciunt. —320. Fluxa, vel Lapsa fides conj. N. Heins. Lassa ex R. 2 recepit Lefeb. Omnibus his non opus. —322. reveatque Put. unde recreatque suspic. N. Heins. —323. Præstat forte distinguere superest crudo, h.e. crudeli, vel forti Pœno. —324. meditamina belli (ut ap. Tac. Hist. IV, 26) est ex emend. N. Heins. qui præterea ad Claud. B. Get. v. 138, refingebat lenti m. b. Cautus ama, quod recepere Cell. Drak. et Lefeb. Vulgo medicamina. —325. irritaverit scripti et R. 2. tibi faverit corrig. N. Heins. Possis et adspiraverit. Sed vulgata bene habet.

329. nec scripti. Vulgo non. —335. accite Col. Parm. Med. Mox Non tam sæva Colon. R. 1, Med. Non jam sæva Ox. Put. R. 3, Parm. Vulgo e Tyrio c. accire S. Non jam sera volet probb. Dausq. et Barth. Sed non perspexere sensum h.l. qui tamen satis obvius est, et a Draken. his verbis exponitur: Temerarius ille et inconsultus Varro omnia secum in exitium rapit, et metuit, ne Roma alio, quam se consule, concidisse dicatur: quin tanta ejus est temeritas, ut, si ducem nobis ex Senatu Carthaginiensi adciremus, non tam perniciosa velle posset, quam noster Varro. —337. incendere noctis Oxon. unde intendere nocti jam ad Val. Fl. VII, 114, conjecerat N. Heins. qui tamen in nota ad h.l. nec cedere noctis verius esse putabat. intendere (se cælo) noctis... tenebras suspic. Drak. qui laudat Gronov. ad Liv. I, 57, ubi tamen ipse pro vulg. lectione adserenda luctatur, et recte quidem, vid. not. Insidere (noctis Quæ t. c. tenebræ) dolet infeliciter, ut sæpe, refinxit Lefeb. adscripta hac nota: «Locus adhuc impervius editoribus. Insidere est stare in castris. Deinde parenthetice lege, cujus exempla dabunt Virg. Æ. IX, 210; Val. Fl. III, 206, et Stat. Achill. I, 229. Hunc modum loquendi nemo perspexit; hinc itaque tot turbæ, tot vana commenta in loco clarissimo. Nec Modius aliis felicior. Sine ullo sensu ed. Drak. incedere noctis. Quæ, etc. Sed det exemplum noctis pro nocte: aliter enim non intelligetur; si tamen ita intelligetur poeta.» incedere noctu, Quod tardent cursum tenebræ, dolet conj. Ernesti. noctes Put. —338. Quæ, non Quod, scripti; tenebræ iidem cum R. 3, ac Parm. itque, non idque, Col. —341. Tarpeia ed. Dausq. et Gryph. ad cujus marg. Tarpeias emend. Casaub. —345. moventi Oxon. Put. R. 2.

349. Ita Colon. ut jam olim conjecerat Barth. Adv. III, 1. Conf. ad I, 264. Vulgo tumidi, versa turbati mente, ut tumidi ad Varronem, et turbati ad Paullum spectet, monente Cell. —350. at, non ac, Col.

359... 361. Hi versus absunt ab edd. R. pr. Mediol. Marsi et Martini Herbip. —361. Lanuvium Colon. Tell. et R. 2; Lavinium Oxon. et Puteol. Vulgo Lavinum; vid. not. atque, non ac, scripti. —363. trepido Put. et Dausq. et al. quo sensu forte lubricus Almon dicitur Ovid. Fast. IV, 337, judice Lefeb. qui perperam addit: «in c. Tell. legitur Albone. Equidem Almon fuit civitas in Thessalia, a Scythis condita: sed etiam fuerunt Albones in Illyria, quæ gens Slavica, a Scythis quoque orinnda; ut Phryges, qui hoc nomen in Italiam cum Cybeles cultu transtulisse dicuntur. Adjiciam, Germanis quoque sollemne fuisse Deam Hertam (Terram), immo currum ejus, vestes fluvio quotannis lavare: Terra autem eadem ac Cybele. At Germani a Sarmatis, et hi a Scythis oriundi. Hinc videre est, quam ab origine primævæ gentes inter se conveniant.» Vulgg. Cybelen, Κυβέλην, vel Cybellen. Sed Cybeben, Κυβήβην, scripsi, quod etiam suasisse video Drak. ad h.l. ad IX, 293, et inpr. ad XVII, 8, ubi Heins. ad Prudent. περὶ στεφ. X, 196; Spanhem. ad Callim. H. in lavacr. Pall. pr. et Broukh. ad Prop. III, xv, 35, suffragatur, etsi Cybelen scribendum statuerint Stephan. Schediasm. de delectu in lection. Virg. pag. 57, et Barnes. ad Eurip. Bacch. v. 79, quorum ille monet, vocem esse Græcam, ut Philomelam et alias, præcipue a μέλος deductas, hic vero, secundam syllabam nunc longam, nunc brevem esse, ut in Sydonius, et ut prima in Eos, quia Græci Κυβήλη et Κυβέλη, Σιδώνιος et Σιδόνιος, Ἠώς et Ἕως dixerint. Sed vid. præter laudatos VV. DD., Heins. et Heyne ad Virg. Æn. III, 111, et X, 220. Gudius et Burm. ad Phædr. III, xvii, 4, xx, 4; Græv. ad Lucian. T. II, p. 895, et Berkel. ad Steph. Byz. v. Κυβελεια.

367. Vulgg. Tibridis. Sed est Θύμβρις. V. Intpp. ad Virg. Æ. III, 500, et VIII, 330 sq. —369. Simbruvio Col. R. 3, et Parm. prob. N. Heins. qui Simbruvina stagna, colles et aquas, non Simbruina, vel cum Lipsio Imbrivina ap. Tac. Ann. XI, 13; XIV, 22, et Cels. IV, 5, scribendum putabat. Simbrunio Ox. Symbruvio R. pr. et Med. Imbruvio Marsi ed. Ven. Imbrivio Lips. ad Tac. Ann. XI, 13. Vulgo Simbrivio.

374. volant conj. N. Heins. quod tamen ensibus non convenit. Præstiterit colunt, h.e. amant, præferunt, vel poliunt, ut ap. Tibull. I, viii, 9, et Ov. Art. III, 107.

376. dapsilibus mensis in mentem veniebat N. Heins. —377. Phetia Col. Rhecia Ox. et R. 3; Rhetia Put. quas lectt. ex. Virg. Ge. II, 96, ortas esse, non male suspicatur N. Heins. et e celebri corrig. idem cum patre suo, quia Veliternus ager minime ignobilis fuerit, si vetustatem oppidi ipsius, et frequentiam civium spectes, unde et Cæsar Augustus duxerit originem, sive ubertatem agri, et vini in eo præstantissimi proventum. Hinc Lefeb. eam emendat. recepit. in celebri, scilicet οὖσαι, conj. Dausq. —378. inmiti, non inimico, Col. —379. Pomptini Col. prob. N. Heins. et al. ob euphoniam. Promptini Oxon. Vulgo Pomtini, vel Pontini, ut ap. Fest. in Pontina tribu, quam æque ac paludem Pontinam a Pontia urbe dictam tradit, et ap. Dion. Cass. XLIV, pag. 242; XLV, p. 274, τὰ Πόντινα ἕλη. —382. Malim fere æthera pro æquora, h.e. campos, etsi hoc quoque ferri potest; vid. not. —386. Tyrrheni in valli medio opinabatur N. Heins. —388. Locus fœde interpolatus, in quo majore cum fiducia destruas aliena, quam moliaris et struas tua. Tunc ictæ species iniere ac bella magistro Col. Tunc icte species nuere ac b. mgro Oxon. Tunc ictæ species numere ac belli Put. Tunc ictæ s. ruere acri bella m. R. 1, 3, Parm. Med. Vulgatam lectionem, Tunc icti specie ruere acri in b. m. cujus difficultates plerique intpp. vel non senserunt, vel callide dissimularunt, et quam Draken. quia de loco hoc conclamato constituere non audebat, asterisco adjecto, servavit, verbis acri in b. m. parenthesi inclusis, adjuvari posse putabat Barth. Adv. III, 1, ut species sit exemplum, quod acre sane magisterium in bello sit, et virtute inaudita percellat mentes paventium, nec minus percusserit Porsenam, quam ferrum militiæ magistrum. Idem conj. Tunc icto spes conciderant, vel corruerant, ac bella magistro, scilicet militiæ Tyrrhenæ, quem Mucius occiderat. Sed magis sententia ejus eo inclinabat, ut totum versum vel spurium, vel certe sequenti postponendum censeret. Posterius placebat etiam N. Heins. qui tamen tentabat (Acti his auspiciis iniere hoc bella m.), ut auspicium sit omen infaustum (ut ap. Senec. Troad. 608), et eo agi, ut ap. Virg. Æn. III, 5. Tunc icti specie furere in fera bella ministri Cernitur, etc. emend. Burm. hoc sensu, Porsenam specie purpurati, seu scribæ vulnerati in furorem actum esse, Tunc icti specie finire hoc b. m. Cernitur, etc. refinxit Lefeb. qui, ut solet, non minus barbare, quam confidenter, præter alia, hæc disputat: «Locum editoribus nimia præcipitantia impervium facile erat restituere. Dic, Porsena tunc effugiens feliciter ardentem dextram Mucii cernitur specie icti (à la vue de ce coup, ut species in Virg. Æn. II, 407, et icti in secundo casu, ut in Gell. IX, 13, extr.) finire bella, (quomodo in clipeo id cerni potest?) hoc magistro, Mucio docente, quid timendum a Romanis conjuratis habebat. Si Burm. scripsisset: Tunc icti specie finire hæc bella ministri, ne minimum ab historia recessisset. Placet mihi admodum hic versus, sed nimium differt ministri a magistro. Saltem fuisset ministro, vel in uno antiquo, et in textum vocassem.» Omnibus his conjecturis longe, puto, præstat ingeniosa illa, quam adtulit Ill. Ernesti, qui arbitratur omnino transponendum esse versum, et sic legendum: Hac acti specie ruere acri in bella magistro, hac effigie clipei, in quo tantum facinus expressum admirabundi spectabant milites, acti, inflammati, ruebant in bella duce tam acri et forti. Vellem tamen, hæc emendatio minus a lectione MSS. abhorreret, et sine versus transpositione carminis nitori atque dignitati consuli posset. Post tot itaque VV. DD. conatus meum judicium non nisi timide interposuisse videri velim, nec tantum mihi sumsisse, ut meliora me dedisse, vel adeo rem acu tetigisse mihi persuadeam. Quum vero scabies mera et rubigo sit lectio, quæ in omnibus libris circumfertur, veniam dabit L. B. quod aliam in ejus locum substituerim, quam, simul ac meliora edoctus fuero, ipse primus damnabo. Olim conjiciebam: Triginta decies iniere hoc b. m., vel Ter centum auspiciis iniere, actus pro conatu, vel sitiere ea, sive hæc bella magistri, h.e. ducis, cujus prima sors exierat; sed nunc reposui: Tunc ictus specie, adspectu, viso, ut ap. Virg. Æn. II, 407; Cic. Tusc. II, 23; IV, 14, al. (nisi malis species sive speciem, quoad habitum oris, τὸ εἶδος) pavitare hoc bella magistro (bella et pericula sibi inminentia tali duce) Cernitur, etc. Possis etiam suspicari: Tunc ictus specie minitantis bella (sive tela, etsi præstiterit magna, sive vana, certe multa) magistri, (ducis conjuratorum, cujus prima sors excidit)... vel Tunc ictus specie (sive species, sive speciem) minitans ac multa magistro Cernitur, effugiens (postquam effugerat), etc. ut apud Liv. II, 12, Quum rex, simul ira infensus, periculoque conterritus, circumdari ignes minitabundus juberet, etc. et ap. Virg. Æn. VIII, 649, Illum indignanti similem, similemque minanti Aspiceres, etc. Ictus specie, ut prope adtonitus miraculo rex ap. Liv. l.c. Similiter ictus (gall. frappé) re nova, metu, conscientia, etc. ap. Liv. I, 16; XXVII, 9; XXXIII, 28; πληγεὶς, vel ἐκπληγεὶς ἦτορ Homer. Iliad. γ, 31; ς, 225; Aristoph. Plut. 673; λόγων Pythag. carm. aur. 22; ἐρωτι Eurip. Med. v. 3. Eadem metaphora, a telo desumta, dicitur percussus (vid. ad II, 113) et perfixus desiderio ac telis pavoris Lucret. II, 360, III, 306. Withof. putabat, vulgatam sic commode lectionem explicari posse: Tunc acri magistro in bella, Mucio Scævolæ, cernitur arte cælaturæ sub specie icti ruere Porsena effugiens, etc. vel legendum esse, tunc his auspiciis ruere acri in bella magistro C., vel potius, Dum victi specie tremere, ac pallescere monstro (h.e. insolito facinore) Cernitur, etc. ut Porsena visus sit ipse trepidare, quasi propria manus arserit; de quo vide Florum, et, qui ab ejus interpr. laudantur, Senecam ac Sidonium. Vir doctus in Allg. Litt. Zeit. a. 1796, N. 139, emendat, Tanta ictus specie finire hoc bella magistro Cernitur, ut sensus sit: ab hoc viro edoctus, quanta sibi pericula obeunda sint, bellum finire constituit. Sed quomodo et talis sententia his verbis exprimi, et aliquis bellum finire in cælatura cerni possit, equidem non adsequor. Withofius autem non librariorum errores, sed ipsius poetæ orationem correxisse videtur.

390. Axur Col. quod tacite recepit Lefeb. et præter Scalig. ad Festum defendit N. Heins. ad h.l. et ad Virg. Æn. VII, 799, ubi eum refellit Heyne. Conf. ad IV, 532. —393, 394. Ita scripti. Vulgo Ferentinos Privernat. maniplos D. s. excitos. Verbum ducebat fraudi fuit librariis, qui non viderunt, illud ad præcedd. spectare. Nec tamen simul h.l. pro cum positum esse, Drak. mihi persuasit. Sulla ducebat eos, qui arant Circæa juga, etc. excitis simul Ferentinis P. m.

398. Sessa Col. —402. Lirinatum emend. Cellar. Geogr. ant. II, 9, p. 822, 823, ed. Lips. a. 1701, ut sint Interramnates, quos Succasinos et Lirinates cognominabant (vid. Plin. III, 5, et Grut. Inscr. p. 431), et qui inter Arpinum et Aquinum sub Casilino monte, et ad Lirim fl. sedes habebant; vid Liv. XXVI, 9. Possis etiam intelligere incolas Liris opp., quod memoratur Melæ II, 4, nisi malis legere Cassinatum. Casinates, vel Cassinates (apud Cicer. Phil. II, 40 al.) dicti a Casino opp. vel Cassino (Cicer. Phil. II, 4), de quo vid. ad IV, 227. —403. Abest hic versus a R. 2.

411. eloquium Put. eloquii e Parm. recepit Draken. auctore N. Heins.

412. Therapnæo scripti. Vulgo Theramnæo, vel Theramneo; vid. ad VI, 303; Theraneo Parm. —415. Casperia Col. vid. Intpp. ad Virgil. Æn. VII, 714. Vulgo Casperula. —418. Forte leg. refectus, h.e. factus. Dura certe videtur Schmidii explicatio: clipeus fertur rotundus. —419. Conique i. Col. et R. 3, Denique et i. Ox. R. pr. Parm. Med. Mars. et Martin. Herbip. lævo tegmina crure scripti, R. 1; Med. at lævi tegmine cruris Mars. et Mart. Herb. Vulgata lectio Vertice et implumes, ac lævi tegmine cruris Ibant debetur Nicandro. —420. Sangum ed. Marsi Ven. Vulgo Sanctum. Sed Sancum emend. Cell. et N. Heins. vid. not. —421. ferebat scripti. —422. proprio, non patrio, scripti. —423. Rexisti magna ditione corrig. N. Heins. quod placere potest coll. Virg. Æneid. X, 53. Sed abhorret a verbis de proprio c. et minus durum videtur, jungere populos magna ditione, h.e. potentissimos, qui in magno imperio erant, ut utar verbis Cic. Mur. 11, ut magna sit pro magnos, vel magna in ditione, nisi alterutrum potius reponere malis.

424. Quid, qui (quod, Barthio monente, admirationem commode infert) scripti et priscæ edd. ante Junt. in qua Nicander Et qui dedit. —426. æquore verno conj. N. Heins. et v. 429, aciem minitatur, vel molitur, vel, quod ceteris præferebat, meditatur, Barth. Adv. I, 5, suspicatur acies iniit Mavurtia; sed recte monet, h.l. forsan de exercitatione, non de prælio Amazonum agi. Cf. a Lefeb. laud. Senec. Med. 214, acies imitatur, ut belli simulacra ciere dixit Virg. Æn. V, 585, 674.

431. scruposæ opinabatur N. Heins. Conf. ad VII, 274. —435. vibrant in lumina Oxon. vibrant rutilantia conj. N. Heins. sanguineam vibrant in nubila lucem Drakenborch. cui tamen id non necesse videtur. —438. Hadria pro Adria scripsit Drakenborch. suadente N. Heins. vid. ad I, 54. —439. Hoc Picus ex emendat. N. Heins. recepi cum Draken. et Lefeb. Sed illi recte jungebant Hoc, scilicet Asculum Picus statuit, h.e. condidit (vid. ad I, 24); hic vero Hoc nomen, scilicet Piceni, ni fallor: nam ipsi non placuit, nos docere, quod nomen intellexerit. Id quidem adridere potest, quoniam v. 443, totius telluris mentio fit, et nomen Piceni vulgo deducitur a pico, cujus avis ductu Sabinos (cf. not. ad v. 424) in has oras venisse memorant Strabo V, p. 166, al. 368, et Festus voc. Picena regio: quamvis alii a pice agrum Picenum (quasi piceum) putant dictum. Sed illa ellipsis dura est, et quo tum verba memorabile ab a. S. referenda? Forte post v. 442 excidit alius, quo totam regionem a Pico, Asculi conditore, nomen adcepisse poeta declaravit. Vopicus scripti. Vos Picus corrig. Barth. Adv. I, 5. Ut Picus Rom. 1, 3, Med. Vulgo Vepicus, quod exponunt, parvus Picus, ut Vejovis, vegrandis, etc. quia ex homine avis factus sit; prob. Dausq. qui non minus inepte pro statuit emend. Fauni, vel potius Fatui (quod nomen alii Fauno dant, teste Festo voc. Picus) genitor (vid. Virg. Æn. VII, 48), quod recepit Cell. Sic et Livineium conjecisse, et in ed. Basil. Henr. Petri editum esse, notavit ad marg. Silii sui Cortius, et ex eo Ernesti. —441. Exemtum Rom. 1, 3, Parm. Med. —442. croceum plumis Col. —445. Asisos ex emendat. Scalig. recepere Cell. et Lefeb. quia Asilorum nemo mentionem facit. Recte, opinor; etsi Asisium (Ptol. Ἀσίσιον, hod. Assisi), Umbriæ opp. est in monte trans Clasium fl. Francisci monachi patria, cujus incolæ Asisinates apud Gruter. p. 21, n. 11, et Plin. III, 14 (ubi tamen omnes MSS. Asirinates exhibent) dicuntur, et Ἀσίσινοι Procop. b. Goth. III, 12. Nam ab Æsis nomine Asili vocari ac formari non possunt, et Picenum, Umbriæ vicinum, ab qua Æsi fl. dividitur, olim forte latius patuit, vel poeta, nominum similitudine inductus, fines imperii, quod Æsis tenuisse fingitur, nimis dilatavit.

448. lavans Oxon. Pro lavant, quod etiam N. Heinsium offendisse video, quia mox lavat sequitur, forte juvant, vel potius rigant legendum. —449. Mataurus Col. vid. ad VII, 486. —452. Tuniæque scripti. Sed Tinia dicitur Plin. III, 5; Τενέας Strab. V, p. 227, unde Casaub. Teneæque h.l. scribendum censebat, quod jam notavit Draken. —453. Clanis, seu Glanis (hod. la Chiana) cum Tinia etiam jungitur a Plin. III, 5, ubi Tiberis, inquit, navigabilis, sicuti Tinia et Glanis influentes in eum. Sed quoniam fluvius Etruriæ est, in cujus finibus ex Clusina palude trans Tiberim oritur, recte, opinor, Clasis reposuit Lefeb. suadente Cluver. Ital. ant. p. 701, ut intelligatur Clasius, qui per Umbriam lapsus Tiniæ et sic Tiberi miscetur. Sena, non Senæ, Colon.

455. admota, non immota, Col. præstringit tacite rescripsit Lef. et frustra. —456. Arma scripti, R. 1, et Med. lætis, non latis, scripti et R. 2. vid. ad VI, 645. —457. Hisbellum Col. Hispellum, et dumosa jugi p. s. r. N. malebat N. Heins. propter verba Martial. lib. VII, ancipiti vix adeunda jugo Narnia. —458. viventibus Oxon. unde uventibus corrig. Barth. Adv. I, 5, et N. Heins. Conf. ad III, 522. —459. Ingenium Put. R. 1, 3, Med. Igninum Oxon. Inginium Parm. Inginum Mars. et recentt. edd. Ignuvium Col. proxime verum, vid. Manut. ad Cic. Ep. ad Att. VII, 13, Oudend. ad Cæs. B. C. I, 12, et, quos N. Heins. laudavit, Plin. XXIII, 4, extr. (ubi idem nomen in vulgg. edd. mendosum circumfectur) Gruter. p. 347, et Cluver. p. 624, qui plures inscriptt. adfert. in mœnibus conj. N. Heins. —461. Camars Col. et Put. ut ap. Liv. X, 25, Clusium, quod Camors olim adpellabant. Καμάρινον Strab. et Ptol. Conf. Gœfii Ind. geogr. in Scr. R. A. et Cluver. p. 613. Sassina Col. et Oxon. prob. N. Heins. ut ap. Gruter. p. 120, 297, 322, 474, 522, 923; Martial. III, 58; IX, 59, Reines. Class. VII, Inscr. 20. Vulgo Sarsina, Σαρσίνα Strab. V, p. 157, Σαρσινάτοι Polyb. II, 24. Sarsinates ap. Gruter. p. 1095, et Plin. III, 14. Saxina Put. ditis Tell.

464. Ora, Colon. et Oxon. pulcherque habitum, Colon. pulcherque habitu, R. 2; puerque habitu, Oxon. et Puteol. Vulgo Ore puer, puerique habitu, probb. Dausq. et Barth. Ora puer; puerumque, vel puerosque habitu, sed corde sagaci Æquabat s. maluerit Burmann. non inprob. Drakenborch. et Lefeb. ut sub molli habitu virilis animus et prudentia latuerit. Conf. ipse Burmann. ad Val. Fl. V, 593. —466. primum Colin. et Dausq. raptis superabat in armis R. 1, 3, Med. culpa male festinantis librarii, ex præc. versu, ut passim alibi (vid. Drak.), vocem repetentis; unde conjecturæ N. Heins. hinc ortæ, pictis rutilabat, et rutilis vibrabat in armis parum solido nituntur fundamento. Conf. a Draken. laud. Prop. IV, i, 27, Nec rudis infestis miles radiabat in armis. Vulgg. in armis Arsacidum, et fulvo, etc. in armis: Arsacidum ut fulvo Col. probb. N. Heins. Drak. et Lefeb.

470. genus orditor Col. prob. Modio, nec inprob. Lefeb. quum sit elegantia Græca, et veteres orditus pro orsus dixerint, quod ignoraverit N. Heins. qui tum orsor dicendum censuerit. —Inlusaque e Colon. recepi cum Lefeb. et Ernesti. Idem adridebat N. Heins. a quo merito reprehenditur Modius, qui in eodem cod. inclusaque, quod Cell. recepit, scriptum monet et probat, quum tamen vaccæ, non tauro, inclusa fuerit Pasiphae. Idem Heins. commissaque tauro (ut Venus commissa ap. Prop. IV, vii, 19, et hora nos commisit in unum ap. Ovid. Epist. XI, 21) vel incestaque t. tentat; sed vulgatam lectionem invisaque tauro, quam Barthius male interpretetur infamem tauri amoribus, (quum verisimile non sit, Silium genti Sulpiciæ voluisse exprobrare dedecus amati a Pasiphae tauri) defendi posse putat ex Virgil. Ecl. VI, Ovid. A. A. I, 289 sq. et inpr. Prop. III, xvii, (al. 19) 11: Testis (Pasiphae) Cretæi fastus quæ passa juvenci; ex quibus locis pateat, eam a tauro repudiatam, adeoque ei invisam fuisse, inmissa, vel inmixta corrig. Beroald. Withof. conj. insessaque tauro P. coll. Stat. Silv. I, i, 58; Ovid. Art. Am. I, 293, et Ep. Her. IV, 57; vel, si non verius, certe decentius, furiosaque tauro. —472. Cære, Καῖρε, vel Καίρη, non Cere, Col. Corona Oxon. Put. R. 3. —473. Tarconis, ut Τάρκωνα ap. Strab. scribendum puto, et sine adspirat. etsi Τάρκων Steph. Byz. dicitur. Conf. Pier. Heins. et Heyne ad Virgil. Æn. VIII, 506, 603; XI, 727. Grabiscæ Col. solenni librarr. errore v.c. inf. v. 505, 543, 606; X, 460; Draken. qui præterea laudat Reines. comment. ad Inscr. Class. I, 10. Conf. not. ad I, 236. Graniscæ R. 1, et Med. —474. Haleso, non Aleso, Col. et R. 2. —475. Usium scripti, R. 1, 3, Med. Mox Fregenæ ex ed. Marsi recepi, quod et tacite fecit Lefeb. Ita pro Fregellæ, quæ Volscorum urbs est, (vid. ad V, 542) legendum esse, post Cellar. Geogr. II, 9, et Cluver. p. 498, jam monuere N. Heins. et Drak. Conjicerem Rusellæ (quæ una ex XII oppidis veterum Tuscorum et prisca colonia fuit, cujus clara restant vestigia); nisi Fregenæ propius ad vulgatam lect. adcederet, et prior syll. voc. Rusellæ longa forte esset. Ρουσέλλαι certe Ptolem. dicitur. —477. Fæsula, non Fesula, Col. ut ap. Græcos (vid. not.) et Gruter. p. 533, n. 5. Fesula soli Plin. III, 5, dicitur.

484. procedere Ox. non inprob. N. Heins. coll. VI, 444. Sed ibi de solenni consulum processione, die initi muneris agi, monet Drak. —485. vinxit R. 1, et Med. vulgari errore, de quo vid. Draken. —489. Vulg. Hos juxta. Sed His mixti Col. His mixta Put. et R. 2. His juxta Oxon. —493, 494. Ita in Colon. capiti etiam in Oxon. R. 1, Med. capidi Puteol. Vulgo caput his capiti ferino Stat cautum.

495. At, non ac, Colon. —496. atque hydris emend. N. Heins. quia penultima in chelydris præter exemplum corripitur. —498. Angitiam e. Col. recepere Drak. Lefeb. et Ernesti. Agnitiam R. 1, et Med. Ego reduxi vulgatam lect. ut ab anguibus carmine ciendis Anguitia, non ab iis angendis Angitia sit dicta. Conf. Heins. et Heyne ad Virgil. Æn. VII, 759, et quos Drak. laudat, Salmas. Exerc. Plin. p. 60, et Delr. ad Sen. Med. v. 1024. —503. Marsua Col. unde Marsya restituit N. Heins. Marsia R. 1, Parm. Med. Cell. Martia edd. recentt. etiam Lefeb. Phrygias... Crenas ex emend. ingeniosa Salmas. ad Solin. p.m. 586 (al. 834, 5), recepi cum Lefeb. et Ernesti. Silium ita scripsisse, pro certo quidem adfirmare nolim: sed lectiones codd. scr. et edd. minus satisfaciunt, et stupore librarr. natæ videntur. Vulgo Phrygios Crenos; et frenos scripti, R. 1, 3, Med. h.e. imperium. (vid. ad I, 144) prob. N. Heins. ut conveniat verbis Ovid. Met. XV, 60, fugerat una Et Samon et dominos, etc. Idem olim conj. Phrygios threnos, non inprob. Drak. quum in Phrygia, præter Aulocrenen fontem, etiam Aulothrenis (Ἀυλοθρηνὴς) vallis fuerit, si antiquis codd. Plin. V, 29, quos Salmas. consuluerit, fides habenda. Quod etsi dubium est, (repugnat certe Harduin.) conjectura tamen quodammodo firmari potest ex Ovid. Met. VI, 392 sq. An legendum Phrygius Marsya Crenen, vel Phrygiam Crenen, seu Crenam, quia Aulocrene αὐλοῦ κρήνη, vulgo in singul. dicitur? Sed vid. not.

511. cedit studii emend. N. Heins. quum studio et sanguine parum concinne concurrant. Siricinus Col. unde Sidicinus recte jam correxit N. Heins. ut intelligatur Teanum Sidicinum, quod opp. Calibus etiam conjunxerint Silius XII, 524; Virg. Æn. VII, 727, et Liv. XXVI, 9. Vulgg. vicinus, quod e glossa forte inrepsit, quoniam urbes illæ sunt vicinæ. —512. parvus scripti et editi ante Nicandrum, qui primus parvæ dedit. Urbes Campaniæ Strab. V, p. 248; πολίχνια, oppidula, dici, exceptis Capua et Teano, monet N. Heins. Sed idem Strabo V, p. 164, Cales πόλιν ἀξιόλογον vocat. Conf. not. urbi, non urbis, scripti, R. 3, et Parm. sed, teste Lefeb. non nisi duo scripti et R. 1. —515. ullo, non illo, scripti et R. 2, levior belli maluerit N. Heins. Conf. ad IV, 542. Idem conj. v. 516, venatu induta h.e. pellibus et exuviis ferarum, coll. v. 523, 570, 571, et Suid. Βεστῖνοι ἔθνος ἐν Ἰταλίᾳ θηριῶδες τὸν τρόπον. Id magnopere adridet Drak. qui locis Gell. IX, 4; Plin. VII, 2; X, 5, et Ammian. Marcell. XXIII, 6, probat, venatum etiam dici, quidquid venatione capiatur. —518. Avellæ in omnibus libris circumfertur, quæ tamen non Campaniæ modo urbs et soli sterilis est, sed etiam vers. 543, memoratur. Hinc Aveiæ, emend. N. Heins. quod in textum recepi, prob. Drak. Aviæ, quod idem est, edidit Lefeb. auctore Cluver. Ital. ant. p. 750. Conjicerem Aterni, (quod teste Strab. ἐπίνειον, navale, Marrucinis, Pelignis et Vestinis commune fuit) nisi a literarum ductu id nimis recederet. An olim in Vestinis quoque Avella, vel Ajella urbs fuit, quæ nunc Ajello dicitur? —519. Marrutioque simul Col. —520. Teate Col. R. 1, Med. Reate (Sabinorum opp.) Ox. Vulgo Rheate. —521. in pugna affertur Oxon. in pugna offertur Colon. et Put. teste N. Heins. qui tamen nil mutandum censet, nisi quod in pugnam maluerit. Conf. ad v. 316, et VII, 67, in pugnam offertur dedit Lefeb. qui hæc notavit: «Ita recte scripti omnes et R. 2, ut Scipio obtulit, vel addidit pila suis cohortibus v. 548», alta Col. —522. demittere, non dimittere, Put. probb. N. Heins. et Drak. Conf. ad II, 96. —523. venantibus malebat N. Heins. quia venatu (sed interjectis sex versibus) præcessit; et v. 524, agrorum. Sed vid. not.

525. E, non Et, Col. —526. adventu, non adventum, scripti. —531. Liternum, non Linternum, Colon. vid. ad VI, 654; Cyme scripti et R. 2; Κύμη Steph. Byz. et Strab. Cf. IX, 57; XI, 290; XIII, 400, 494, 498; Heins. et Pier. ad Virg. Æn. VI, 2 et 98. Intpp. ad Val. Fl. I, 5; Cume R. 1, Med. Cell. Crinæ Ox. Vulgo Cumæ; Κοῦμαι Ptolem. —532. Vulgo Gaurus navalibus apta, Prole Dicarchenia, vel Dicharchæa, prob. Marso, cui Gaurus est oppidum, cujus tamen nemo geographorum mentionem facit. Dicarcheia Put. R. 1, Parm. Med. Gaurus navalibus acta, Prole Dicarchea; multo, etc. ex Colon. recepere Draken. et Ernesti, suadente N. Heins. qui tamen scribendum putat, Illic Nuceria: et Gauri n. acta P. Dicharchea, multo cum milite, Graia Illic P. quia Gaurus a Nuceria satis remotus: quasi poeta ordine geograph. procedat. Pro acta Lefeb. reposuit aptus ex emendat. Cellar. Geogr. T. I, p. 671, edit. a. 1731, et Loyd. in Lex. vid. Nuceria, qui posterior refingit, Illic Nuceria, et G. n. aptus P. Dicharchea: multo c. m. Graio Illic P. ut Nuceria, vel incolæ Gauri ejusdem sint originis ac Puteoli. Sed Lefeb. punctum post aptus ponit, et verba seqq. ita explicat: illic fuit Graia Parthenope ex eadem prole, hoc est ejusdem originis, (vid. ad I, 221) ac Dicarchæa, multo cum milite; nam etsi a Samiis deducantur Puteoli, tamen hoc oppidum, quia, Strab. teste, navale fuerit Cumanorum, ab his conditum videri posse. Veram loci lectionem nondum constituam putat Ernesti, qui inprimis dubitat, an Silius Gauri mentionem ideo fecerit, ut populos ex eo monte adcitos significaret: sed vocem acta salvam esse, eidem persuasit Strabo V, p. 376 ἑξῆς δ᾽ εἰσὶν αἱ περὶ Δικαιαρχίαν ἀκταὶ, καὶ αὐτὴ ἡ πόλις, etc. Meo qualicumque judicio lectio c. Colon. aptissimum præbet sensum, modo distinctio ea, qua feci, ratione mutetur: et interpretes, ut in vitio detegendo sagaces, ita in medicina adferenda parum felices fuere, dum veteres Gaurum nobis oppidum obtrudunt, recentiores vero non Puteolana, sed Gauri navalia intelligunt, quia hic mons in imis vitifer, et, si non aliis locis, certe in summitate, pinifer fuerit, adeoque ligna navalibus apta suppeditaverit. Sed hoc ipsum ne satis quidem constat, et Gaurus Juven. IX, 57, inanis (arboribus, putat) dicitur, vid. not. —535. Allifæ Col. ut ap. Liv. VIII, 25; IX, 38, 42; XXII, 13, 17, 18; XXVI, 9; Gruter. p. 407, 417, 460, Ἀλλίφαι Diodor. XXII, 35. Sed Ἀλιφαὶ Strab. V, p. 238 al. 364. Allife Cell. et alii, ut apud Frontin. de Colon. p. 83. Alliphe plerique libri. Ἄλιφα Ptol. contentæ ed. Dausq. culpa librarr. nam in comment. τὸ contemtæ explicat, unde inmerito in reprehensionem N. Heins. incurrit. —536. Sarrastes alii, ut X, 316, inprob. N. Heins. ad. h.l. et ad Virg. Æn. VII, 738. —537. ditis opes conj. D. Heins. —539. Bæi c. Col. auctoritate, vel Baii ex emend. N. Heins. scribendum videtur; vid. not. Vulgo Bai, et Bacchi Put. —540. Voc. ardentem miror nemini scrupulum injecisse, quum τὸ ardens modo præcesserit. Suspicor, illud, ex simili loco XIV, 197, margini adscriptum, in contextum inrepsisse, et poetam vel ingentem, vel adflantem, vel fumantem, vel simile quid scripsisse. —543. Abella scripti, R. 1, 3, Med. vid. Heins. ad Virg. Æn. VII, 740, et Græv. ad Justin. XX, 5. Vulgo Avella ex solenni permutatione literarum v et b in codd. medii ævi.

546. Lætos rectoris Oxon. prob. N. Heins. quem vid. ad h.l. ad XV, 122, et ad Virgil. Æn. I, 441; Val. Fl. VI, 266; Ovid. Met. VII, 435, et Claud. Cons. Hon. IV, 205. Lætos Col. Lectos Put. et Tell. sed τὸ c in illo notatum puncto, in hoc deletum esse, testatur Lefeb. —Lectos rectoris Put. Mars. Ald. et alii quidam Lectos rectores R. 1, 3, Parm. Med. Lectos venturo ex ed. Basil. Wolfii in libros recentt. venit. —548. leviora adeo, vel leviora duo (vid. not. ad v. 493) emend. N. Heins. leviora manu Burm. leviora domo... Gestarunt tela Drak. hoc sensu: Scipionem Campanos, quibus præerat, pilis ac thorace armasse, quum domo non nisi leviora tela et ambustas sudes adtulissent. Hic certe verus est sensus loci, judice Ernesti. Sed vid. not. —550. Aclydis, non Aclidis, Colon. vid. ad III, 363. Mox bipennis, scilicet usus erat iis, omnino mihi legendum videtur.

552. rudem pro sudem substituendam puto. Conf. not. et verba Liv. XXVI, 51: Legiones tertio die rudibus inter se in modum justæ pugnæ concurrerunt. Ejusmodi rudes etiam vectes dicebantur, et νάρθηκες παχεῖς Xenoph. Cyrop. II; vid. Schwebel. ad Veget. I, 9. Vulgata tamen lectio eundem præbet sensum, et defendi præterea potest coll. Liv. XL, 6, extr. et 9, extr. ubi de eodem exercitio, non gladiatoribus tantum, sed militibus quoque solenni, agitur: nisi his quoque locis eadem medicina adhibenda est. Cf. etiam Prop. IV, i, 29, et Ovid. A. A. III, 515. tramittere, non transmittere, scripti h.l. et v. 558. Cf. ad IV, 487. —554. spectacula tantæ Ambæ acies v. e. suspic. N. Heins. coll. I, 164, 465, IX, 440, et al. Sed vid. not.

564. Batalum Col. et Oxon. cum edd. Marsi. Sed vid. Intpp. ad Virg. Æn. VII, 739. Nucras Col. Vulgo Mucras. Rufas, vel Rufras corrig. Cerda ad Virg. l.c. cujus tamen opp. v. 566, mentio fit. Macras opinatur Dausq. quia ὁ Μάκρης χωρίον memoratur Strab. V, p.m. 222, ubi ὅριον scribendum censet, ut sit Macra fl. Liguriæ finis. Utraque conject. merito damnatur a Drak. Ego fere Bucamque reponendum crediderim. Βοῦκα opp. maritimum Frentanorum; vid. Strab. V, p. 167, al. 242; Mel. II, 4; Plin. III, 12. Sic vel una saltem Frentanorum urbs a Silio memoratur: nam sup. v. 402, lectio dubia est. Aptius quidem poeta ejus mentionem fecisset sup. v. 519. Sed de ordine geographico parum sollicitus est, et Frentani certe altera sunt Samnitum progenies; metunt scripti et editi ante Nicandrum, qui primus colunt refinxit. —565. Exagitant Col. Vulgo Exercent, quod magis ad agriculturam, quam ad venationem pertinere monent N. Heins. et Drak. Fatigant Put. et Parm. unde Vestigant conj. Lefeb. Reciperem fatigant, nisi poetæ priorem syll. corriperent. Conf. Virg. Æneid. IX, 605, et vid. ad I, 63. —566. Rufræ restituit N. Heins. ex optimis membrr. Virg. Æn. VII, 739; Rufæ Col. Rufrie Oxon. et Put. Ruria R. 3; Rufeiæ Med. Vulgo Rufre; quos aut bis scripti. Vulgg. quos aut R. aut quos, claudicante versu. Cæsernia scripti. Cesernia R. 1, et Med. Vulgo Esernia, ut ap. Frontin. p. 109; Ἐσερνία Strab. V, p. 250; Esernini Plin. III, 12; Æsernia est ex emend. N. Heins. Sic in numis apud Gruter. p. 570, n. 10, et in antiq. codd. Liv. X, 31; XXVII, 10; XLIV, 40; ejusq. Epit. XVI, LXXII, LXXIII, Αἰσερνία et Ptol. dicitur.

568. Brutius alii, vid. ad VI, 15. —570. terga R. 2.

573. Sallentinæque Col. et priscæ edd. Conf. Heins. et Burm. ad Virg. Æn. III, 400; Σαλλεντία Steph. Byz. Sallentini passim in marmm. Capitol. et optimis libris Livii. Sallentinæque Oxon. etiam non male, judice N. Heins. Sed vulgatæ lect. Salentinæque favent lapis ap. Gruter. p. 199, n. 1, et auctoritas Græcorum, Steph. excepto; Σαλεντῖνοι et Σαλεντίνη Ptol. III, 1; Strab. et al. Σαλαντῖνοι numi in Thes. Goltzii. —574. Brundisium Col. et priscæ edd. ut ap. Gruter. p. 151, 801, et in antt. exemplarr. Lucani, Horat. Cic. Plin. Livii et al. quod jam monuit N. Heins. Vulgo Brundusium, Βρεντέσιον Strab. et Appian. Βρεντήσιον Polyb. et Steph. Βρενδέσιον Ptol. —578. Leucasiæ emend. N. Heins. ad Ovid. Metam. XV, 708; Græcis utique non Λευκοσία, sed vel Λευκωσία (Strab. V, p. 176; VI, p. 178; Lycophr. et Steph. Byz.) vel Λευκασία (Strab. II, p. 84, al. 123, et Dionys. Hal. I, p. 43) ut Leucasia Plin. 3, 7, et Marciano Capellæ lib. VI, dicitur. Sed Silium Leucosiæ secunda brevi posuisse licentia poetica (vid. ad IV, 776) putant Drak. ad h.l. et Salmas. Exerc. Plin. p. 49, al. 68, ubi Delrium refellit, qui Lucasiæ reponendum censuerat. Addo, hanc insulam, vel a Leucasia, Æneæ consobrina, ibi defuncta, (Dionys. Halic. I, p. 43) vel a Sirene ibidem sepulta (vid. Plin. III, 7; Strab. V, p. 176 al. 252, et Lycophr. in Alexandra v. 723, ubi conf. Tzetz.) ita adpellatam putari. Sirenum autem nomina ap. Tzetz. Chil. VI, v. 719, sunt Λευκοσία, Λίγεια, Παρθενόπη. —populis Col. quod et idem Delrius conjecerat, refrag. Salmas. l.c. quum tota hæc insula scopulosa fuerit. —Pesto quidam. —579. Cerillæ Col. Oxon. Tell. et R. 2. Cerillæ, seu Cerelæ in Tabula, hod. Cirilla, in Tyrrheni, seu Inferi maris litore, et in isthmo Bruttiorum, qui est ἀπὸ Θουρίων εἰς Κηρίλλους πλησίον Λάου, teste Strab. VI, p. 176, si sanus est locus, de quo dubitat N. Heins. qui etiam exustæ Marte volebat; sed ipse sup. v. 272, exhaurit conjecerat, et inf. X, 590, et XIV, 686, nihil mutavit. Vulgo Carillæ, quod metri causa a manu Silii profectum videbatur Cluver. p. 1285. Sed vid. ad IV, 776. —585. humerum exsertus præstiterit. Cf. loca in not. laudata. Idem nunc video in mentem venisse Livineio, notantt. Cortio et Ern. —587. Flexi, non Flexu, Col. prob. etiam Dausq.

588. accisæ Col. et R. 1, vid. ad II, 392; accisciæ Ox. acrisæ Med. actritæ Marsi prima. metitæ Put. Vulgo attritæ. —589. accedente vel intendente malebat N. Heins. vid. ad III, 466. Sed vulgata bene habet.

594. Aonio Col. et R. 2, probb. N. Heins. et Drak. Achino Oxon. Achivo Put. Ascræo R. 1, 3, Med. Andino Tell. Parm. Mars. et al. quæ utraque lectio glossam sapit. vid. Virg. Ge. II, 176, et not.

596. vitem forte leg. pro pinum. Cf. not. —601. proscindunt, non perscindunt, scripti et R. 2, non repugn. Dausq. —604. superfluit scripti, ut ap. Cic. Brut. 91; Tac. Hist. III, 58; Plin. IV, 7; XII, 1, et adfluere inf. XII, 361; XIV, 208; N. Heins. superfluit Marsi ed. Paris. Vulgo perfurit. —605. Vagenni Col. Bageni Ox. Put. (in quo tamen Bageu reperit Lefeb.) R. 1, 2, 3, Med. Bareni Tell. Vulgo Vageni; vid. not. —610. vigoris scripti, R. 1, 3, Med. quod testantur, sed inprobant N. Heins. et Drak. Verum τὸ rigoris in duobus scriptis, nescio quibus, exstare contendit Lefeb.

614. Expertus Put. et R. 2: fidos R. 2. Prius ab Heinsio silentio prætermissam miratur, et utrumque non inprobat Lefeb. ut jungantur verba, expertus fidos sagittæ, quo sensu fidum ensem dixerit Virg. Æn. VI, 524. —615. Næ t. I. viros, et sine librorum auctoritate reposuit Lefeb. Idem lætos gignere ferrum e c. Col. recepit, prob. N. Heins. qui comparat III, 575; IX, 223, et inpr. verba Plin. XXXVI, 27, igne ferrum gignitur ac domatur... eademque materia aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Sed ars ferri cudendi, qua Ilvæ incolæ excellebant, mox laudatur, et ab hoc versu aliena videtur, gingere Oxon. Non t. dabat Ilva viros, sed cingere (ingere teste Lefeb.) ferrum Put. letos angere, sed a m. sec. tingere ferrum c. Tell. non male, judice Lefeb. Conf. Heins. ad Ovid. Fast. IV, 287, ubi tamen lætos fingere ferrum conjicit, ut h.l. lætos stringere f. ut innuatur, eos non sagittis jaculisve, Siculorum more, sed gladio uti in bello consuevisse, quod maxime adridet Drak. qui tamen vulgatam lect. lectos cingere ferrum servavit. Ego mediam viam ingressus, lætos cingere ferrum, h.e. latus ense, substitui, unde eadem sententia exsculpi potest: nisi potius mens poetæ est, Ilvam quidem non totidem, quot Siciliam, viros, sed ferro gladiisque in bello tractandis adsuetos, usu armorum peritos, adeoque fortes armasse. Conf. sup. V, 489 sqq. de Siculorum ignavia. —616. quæ nutrit bella R. 1, in marg.

617. Ignosset est ex emendat. N. Heins. ad h.l. et ad Claud. b. Gild. v. 297. Vulgo Ignoscet, quod non prorsus damnandum videtur Lefeb. quum ex atticismo Futurum pro Optativo adhibeatur, unde et νομίσεις pro νομίσαις recte restituerit Cl. de Villoison in Longi Pastoral. 1, pr.

624. jamjam conj. Livineius, non inprob. Drakenb. —633. Emersis tenebris emend. N. Heins. quam lect. æque ac vulgatam sine sensu esse putat Lefeb. quem certe Inmersus t. recte reposuisse crediderim. Conf. VIII, 45; XI, 122; XII, 659, et Virg. Æn. VI, 267. —635. apium, et mox Cessarunt bene post Lips. ad Tac. Ann. XII, 64, emendarunt Dausq. et N. Heins. avium conj. Livineius; absum Col. Vulgo absunt. —636. Cessarunt, non Cessaruntque, Col. Oxon. R. 1, 3, Med. —638. rapidæ Oxon. et Put. vid. ad V, 451. —639. raptimque conj. Scaliger ad oram libri sui. —640. Abjunctos, h.e. diversos, emend. Livineius, prob. Dausq. quia id plus miri habeat.

642. nisi Ox. bustis erumpere manes Col. Oxon. R. 2, et Beness. probb. N. Heins. et Lefeb. etsi ille se erumpere (vid. ad VII, 355), hic sævi e bustis rupere nitores maluerit. e bustis erumpere manes R. 3, et Parm. erumpere nitores Put. e bustis rupere nitores Tell. R. 1, Med. Vulgo bustis rupere nitores, quod etiam Dausq. displicuit. —643. revulso corrig. N. Heins. —644. fulmen Oxon. Put. Tell. R. 1, 2, 3, Med. prob. N. Heins. nec refrag. Drak. ut fulmen, quod statua Jovis manu gesserit, sanguine manaverit. Cf. Heyne Opusc. acad. T. III, p. 257, 258. —646. præsens pro patris Tell. largæ Parm. quod concinnius est. —651. rumpensque R. 2, intransit. quod admodum placet Lefeb. —653. caucibus R. 1, 3, e faucibus Marsi duæ Venetæ et Paris. probb. IV. Heins. et Drak. coll. XII, 127; Claud. R. Pros. III, 186; Lucret. VI, 703; Lucan. I, 645. —654. Lerbius Put. Lesbius Col. et Tell. unde Vesbius jam recte emend. N. Heins. Vulgo Lemnius h.e. Vulcanus.

659. acervus Put. Quoniam optimi ævi scriptores verbum deficere cum quarto casu jungunt, acervos corrig. N. Heins. quem vid. ad Ovid. Am. I, viii, 93; Trist. V, xiii, 28; Met. II, 382, et Fast. III, 665. Plura exempla congessit Drak. quibus non opus erat. Sed idem verbum cum tertio casu occurrit præter h.l. inf. X, 193. et ap. Cæs. b. Gall. III, 5, Prop. I, i, 7, et Val. Max. V, 1, ext. 3, quibus quinque locis nulla lectionis varietas est, ut multa alia omittam, quibus major meliorque librorum pars rem certe dubiam facit. Utriusque autem dictionis ratio non tam in eo quærenda videtur, quod deficere alicui sit ei deesse, et deficere aliquem significet eum destituere, seu deserere, sed quod res deficit se mihi non minus recte dici possit, quam res deficit se apud me. Paulo acrius in Heinsium invehitur Lefeb. qui tamen non nisi verba Cæsaris l.c. quum tela nostris deficerent (quorum auctoritas ab una litera pendet) et dubium locum Ovid. Trist. V, xiii, 28, excitat. —661. cursusque citra necessitatem emend. N. Heins. prob. Drak. sed contra sentiente Lefeb. —662. artes Col. aras Oxon. arces R. 1, 3, et Med. acies suspic. N. Heins. frustra, judice et Drak. qui I, 53, et VI, 8, confert. Withof. recte damnabat conjecturam Heinsii, (quis enim cursus trahere unquam dixit?) sed præclare ita emendasse sibi videbatur: curruque citato Arma virum, lacerosque artus et signa trahentem, quod atrox spectatu fuerit.

666. quos Putean. —668. penus ecce Oxon. rogus ecce Tell. R. 3. Mars. —669. reicitque cadavera fumans Colon. teste N. Heins. nam recitatque in eo invenit Modius et emend. reicitque. tacitaque cadavera Putean. tacitoque cadavera Ox. et R. 3, tacitoque cadavere Med. jacitoque cadavera R. 1. fumans scripti, cum R. 1, 3, Med. fundans Tell. fudes R. 2, jactoque cadavere fumat Parm. et Benes. tacitusque cadavera fundit edd. recentt. Male, quidquid contra dicat Dausq. qui provocat ad I, 54; Longe sonantem Aufidum dicit Horat. Od. IV, ix, 2; arctusque cadavere fumat conj. Barth. Adv. I, 5; tumidusque cadavera fundit non nemo ap. Lefeb. restatque cadavere fumans N. Heins. et Corte, teste Ernesti, ructatque cadavera, pro recitatque, quod in cod. Colon. legitur, reponendum esse, ingeniose suspicatur Cel. Herel. in literis ad me datis, in quibus monet, recentiores quidem linguas in gravi oratione non admittere verbum quod german. nostro rülpsen respondeat; Pindarum vero, Virgilium aliosque poetas ne in lyrico quidem epicoque carmine illud respuere, et τὸ vomere (speien) etsi non honestius sit, centies occurrere. Conf. Heins. ad Ovid. Met. XIV, 211.

674. hæc Put.