Seker Spaingaert, die wy alhier Domingo ſullen noemen, hebbende tot Sivilien de Kleederen van een Religieus Perſoon, van een van de principaelſte ende eerlijckſte Orderen aengenomen: Na dat hy een Jaer langh ſijn proef daer van ghedaen hadde, verobligeerde ſich tot drie ghewoonelijcke beloften: ende eenighe jaren daer na wierde hy Prieſter geconſacreert inde ſelfde Ordre.

Maer dit leven behaegde Domingo gants [118]niet, ſoo dat hy het Klooſter verliet, ende retireerde ſich inde Prieſters Kleedinghe in het Koninckrijck van Portugael in een kleyn Dorp, alwaer hy eenige maenden geweeſt ſijnde, wierde hy door ſijn behendigheydt in ’t Landt Pater van een Kerck ghemaeckt, maer dit leven behaeghde hem niet beter als van een Religieus, daerom veranderde hy ſijn Prieſters Kleedinghe in een Wereltſche, ende gingh tot Liſbon woonen, ſijnde de Hooft-Stadt van Portugael, alwaer hy een Vrouw troude, ende kreegh op ’t eynde van een jaer een Soon. Een tijdt daer na wierde ſijn Vrouw wederom bevrucht, Domingo ſiende dat ſijn huys-gheſin groot wierde, ende hebbende weynich om van te leven, nam dienſt aen om voor Soldaet te gaen woonen in een Landt ’t welck de Portugijſen, onlanghs op de Riviere van de Amuzonen in Indien gheconqueſteert hadden, alwaer hy Gagien ſoude trecken voor ſijn Vrouw, voor ſijn Soon, ende voor de Kinderen die hy in dat Landt ſoude krijgen.

Op die conditie gingh Domingo Scheep in het jaer 1636. ende na dat hy eenighe uyren op Zee gheweeſt was, quamen de Vrouw de pijnen aen, ende ſy verloſte in het Schip van een Soon, alwaermen het [119]Kindt Doopte, ende de Capiteyn, die ick wel kenne, wierde Gevader. Eenige daghen daer na vernamen ſy eenighe Turckſe Zee-Roovers, ende na datſe haer een weynigh ghedefendeert hadden, vvierde het Schip ghenomen, ende tot Argiers ghebracht.

Men verkocht de Gevangens: Domingo om de Slavernye te ontgaen, gingh by de Joden, ende ſeyde dat hy een Jode vvas, ende badt haer, dat ſy hem, ſijn Vrouvv, ende Kinderen ſouden vvillen verloſſen. De Joden die gemeenelijck gierigher als liberael ſijn, begonnen hem te examineren. Hy antvvoorde haer flucks op haer vraghen inde Hebreeuſe ſpraecke, ſoo datſe ſijne vvoorden gheloofden: Eyndelijck ſeyden ſy, datſe hem ſouden af-loſſen, indien hy konde ſegghen ſijn Geſlachte, ende in vvat Regiſter de namen van ſijne Ouders geſchreven vvaren: Hy antvvoorde met een vvonderlijcke verſeeckertheydt, in het Regiſter van de Synagoge van Venetien, alvvaer ſodanigen Rabbi atteſtatie ſal gheven van alle het gene dat ick geſeydt hebbe. De Joden ſchreven terſtont na Venetien, alvvaer alle de Regiſters geexamineert ſijnde, vontmen gantſch niet van Domingo. De Joden van Argiers hebbende dat antvvoordt van Venetien [120]verſtaen, vvaren vvel verbaeſt, ende hielen hem voor een bedrieger.

Domingo ſiende dat hy ontbloot vvas van de hoope om door die middel ſijn vrydom te krijghen, nam een andere vvegh, ſich addreſſerende aen tvvee Paters Af-loſſers, die van Valence in Spaignen ghekomen waren, ende wiſte ſoo veel te doen datſe ſijn Vrouw ende ſijne twee Kinderen af-loſten, ende die neffens andere af-gheloſte Slaven in vryheydt wech ſonden, ende hy bleef ondertuſſchen Slaef in het Huys van een ſeer eerlijck Man, Ghereformeerde Meeſter van ’t Velt, diemen noemt Saban Gallan Aga.

Na dat ſijn Vrouw ende ſijne twee Kinderen vertrocken waren, wierde Domingo amoureux van een ſeer ſchoone Engelſe Slavinne, die in ’t huys van ſijn Meeſter was: Maer alſo ſijn Meeſterſe haer wel bewaerde, konde hy tot ſijn voornemen niet komen: Dies niet tegenſtaende heeft ſijne liefde hem inde ſin doen vallen een middel om ſijn Meeſterſe te abuſeren, ende de Engelſe Slavinne te bedriegen. Hy ſeyde aen deſe, dat ſijn Vrouw doot was, ende indienſe hem wilde Trouwen, dat hy haer ſoude af-loſſen, ende datter inde Stadt ordre ghekomen was van drie duyſendt Ducaten voor [121]hem, die ghenoegh ſijn om haer beyde te verloſſen. De Engelſe Slavinne apparentelijck daer over amoureux wordende van Domingo, neemt de conditie aen, ende Domingo om ſijn voornemen wel te doen ghelucken, gingh by een Oude Moorſe Vrouwe, die rijck ende gierigh was, ende ſeyde haer, Ioffrouw, de hoope van een goede recompenſe doet my hier komen, om u te kennen te gheven ſekere Coopmanſchap, waer by ghy ten minſten twee duyſent Ducaten ſult winnen. Deſe gierighe Vrouwe vraegde terſtont, wat voor Coopmanſchap dat het was, beloovende een goede recompenſe te geven. Hy ſeyde haer: Daer is in ’t Huys van mijn Meeſter een Engelſe Slavinne van goeden Huyſe, ’t welck mijn Meeſter niet en weet: Ende daerenboven iſſer inde Stadt ſecrete ordre om haer af te loſſen, alwaert dat het drie duyſendt Ducaten ſoude koſten.

Deſen raet behaechde de gierige Vrouwe ſoo wel, datſe ſonder uytſtel ende ſonder haer verder te informeren, gingh by de Vrouw van Saban Galan, ende vraeghde haer oftſe haer Engelſe Slavinne ſoude willen verkoopen. Maer de Vrouw van Saban Galan antwoorde, dat ſe geen Gelt van doen hadde. De Oude gierighe Vrouwe [122]repliceerde: Eſtimeertſe ſoo veel als ghy wilt, ick ſoudeſe wel willen hebben: Eyndelijck na een kleyne conteſtatie wierde de koop ghemaeckt op 500. Ducaten. Men leverde de Engelſche Slavinne aen de Oude Vrouwe, die haer met groote contentement ontfingh: Deſe ongeluckighe Slavinne ſiende datſe verkocht ende gelevert was, ende het Gelt betaelt, meende dat dit alles gheſchiede met het Gelt van Domingo, gheloovende vaſtelijck datſe haer liberteyt ſoude krijgen, ende hiel haer ſelven gheluckigh, datſe na het haer dochte, een ſoo goede Fortuyne ghereſcontreert hadde, maer ſy was wel verre buyten haer rekeninghe. Domingo hiel ondertuſſchen niet op van haer te importuneren; Tot beveſtinghe van ſijn ware ende oprechte liefde, nemende Godt ende den Hemel tot ghetuyghe, ende doende met Eede duyſent beloften: Waer mede hy haer wiſte ſoo blint te maecken, datſe haer ſelve hem tot ſijn wille over gaf, hopende met inpatientie van daer na het Chriſten Rijck te vertrecken, ende de Oude Vrouwe aen d’andre ſijde met geen minder inpatientie verwachtende de drie duyſent Ducaten.

Domingo hiel haer beyde op met ſijne bedriegerien, ſoo dat d’eene van d’andere [123]niet en wiſte, continuerende ondertuſſchen alle daeghs het ſpel. De Engelſche Slavinne bevonde eyndelijck haer ſelven bevrucht, ende verloſte op haer tijdt van twee Kinderen: Een ſchoone buyt voor de gierighe Vrouwe in plaets van haer drie duyſent Ducaten. Doen wierde de bedriegerie van Domingo ontdeckt, ende dat het arghſte is, ſijn Meeſter de ſaecke verſtaende, wilde hem op de Galeye ſetten, als een bedrieger, want hy hadde ſijn Meeſter goet rantſoen belooft. Domingo om het quaet te ontgaen daer ſijn Meeſter hem mede dreygde, vonde een andere practijck: Hy quam in een van de Bains, alwaer de Catholijcke Kercken ſijn, willende Miſſe ſeggen, om van de aelmoeſſen te leven ghelijck de Slaven Prieſters doen. De Spaignaerts ende Portugijſen die Domingo ende ſijn Vrouw kenden, ſtelden haer daer tegen, ſeggende dat hy een Schelm was, ende dat hy getrouwt was. Het is waer, ſeyde hy, dat ick ghetrout ben, maer ſoodanighen Huwelijck is nul, om dat ick ben ende geweeſt ſy een Religieus Perſoon ende Prieſter voor aleer ick troude: Suſtinerende dat niet teghenſtaende het ghepaſſeerde, hy noch een Prieſter bleef. De Meeſters van het Autaer van de Kerck vonden goet daer over te [124]ſchrijven aende Biſſchop van Ceuta, want Argiers is begrepen in ſijn Parochie. Den Biſſchop hebbende dit verſtaen, verbode Domingo Miſſe te ſeggen, op pene van geexcommuniceert te ſijn: Waer op Domingo antwoorde: Ick ben een Religieus Perſoon, ende onder mijn Provinciael, ende daerom heeft den Biſſchop gheen macht over my.

In het Jaer 1641. inde Maent van September, quam tot Argiers, de Caja vande Baſſa van Tripoli (Caja ſijnde de Luytenant) met een Galeye verciert met zijne Standaerts, Vaendels ende Wimpels, Geborduyrt met Ottomanſe halve Manen, eenighe Trompetten, ende andre Scheeps-Muſijck, de Soldaten waren alle uyt gheleſen Turcken ofte Renegados, wel [125]ghekleedt, ende noch beter ghewapent op haer maniere. De Slaven die roeyden op deſe Galeye waren meeſt alle Ruſſen ende Moſcoviters, die door haer Gheboorte ſchijnen tot den arbeydt ghedeſteneert te ſijn.

Deſen Caja was tot Argiers gekomen om 250. Slaven te koopen, alle Spaignaers ofte Italianen, die de Vice Roy van Tripoli voor een preſent tot Conſtantinople aen den Grooten Heere wilde ſenden. Deſe Galeye hadde eenige dagen voor Argiers gheweeſt, wanneer Alli Pegelin Capiteyn Generael van de Galeyen vier Galeyen ghereet maeckte, om ſijn leſte tocht van dit jaer te doen. De Caja die commandeerde deſe Bruylofts Galeye (die ick alſoo noeme, om datſe bequamer was een nieuwe getroude te voeren als de Zee te ſchuymen) ſeyde tot Pegelin, dat hy begerigh was met hem te gaen, ende ſijn Fortuyn te volghen, hopende een goede buyt te krijghen. Hy vertrock met Pegelin van Argiers, ende na vier daghen reſcontreerden ſy een Enghels Schip, met 40. Stucken Geſchut. Pegelin als Generael ſtelde de andere Capiteynen van de Galeyen voor, om het ſelfde Schip aen te taſten: Maer de Capiteynen vonden het niet raetſaem, vreeſende datſe haer Slaven [126]die roeyden ſouden verlieſen, ende twijfelden van de Victorie: Ondertuſſchen terwijl ſy raet ſloegen kreegh het Engels Schip de nacht, ende ſpoede ſoo ſeer zijn Reyſe te vervorderen dat de Turcken het ſelfde verloren. De vijf Galeyen, met de twee Brigantijns die haer accompagneerden, begonnen de Zee te kruyſſen, ende reſcontreerden by Majorca een kleyne Fregat, die een Raedts-Heer met ſijn Familie van Barcelone haer retirerende in hadde. Pegelin ſiende dat deſe Buyt van weynigh importantie was, begon de andere Capiteynen te beſpotten, ſeggende: Men hadde behooren het Engels Schip te attacqueren. Deſe Capiteynen ghemoeydt ſijnde datſe beſpot wierden, reſolveerden aen te taſten het eerſte Schip dat ſy ſouden reſcontreren, hoe ſterck oock dat het ſoude moghen ſijn. Deſe reſolutie behaechde Pegelin wel, ende twee daghen daer na ſagen ſy een Hollandts Schip met 28. ſtucken Geſchut, ende met 40. Mannen. Het weder was heel ſtille, waer door den Hollander ſich niet konde van ſijn Zeylen dienen. Pegelin dede de Galeyen tot onder Canon ſchoot approcheren, ende ſiende dat de Vlagghe Hollants was, ſonde hy een vande Brigantijns met een Renegado Zeeuw na het Schip toe, met een [127]witte Vlagghe, dewelcke approcherende vraeghde de Hollantſche Schipper, wat hy begeerde. De Capiteyn Generael Alli Pegelin, antwoorde hy, laet u weten, dat indien ghy u wilt over gheven ſonder Vechten, hy u met al u Volck aen het eerſte Landt van de Chriſtenen ſal ſetten, ’t welck hy gheſworen heeft by het Hooft van den Grooten Heere: Daerom rade ick u dat ghy wilt accepteren de preſentatie die ick u doe, terwijl het tijdt is: Anderſints voorwaer vreeſe ick dat het u al te laet ſal berouwen. De Hollander ſoodanigen reden verdrietende, antwoorde ſeer moedig. Ick kenne Alli Pegelin ſeer wel (want hy hadde Slaef gheweeſt) het Schip komt de Ridders toe, ende de Coopmanſchappen de Coopluyden: daerom kan ick niet wegh gheven dat my niet toe en komt: Maer indien hy luſt heeft het Schip te hebben, gelijck hy thoont, laet hem aen Boort komen, ende wy ſullen ſien ofte wy hem ſullen konnen contenteren.

De Renegado keerde terſtont weder om dit antwoort te brenghen. Pegelin onpatientigh ende ten hooghſten vertoornt ſijnde van de bravaden vanden Hollander te verſtaen, gaf ſijne Galeyen ordre haer te rangeren op de forme van een halve Mane, ende [128]ſoo te roeyen na het achterſte van het Schip, en alles teffens af te ſchieten, haer Geſchut was van 48. Ponden Yſer, maer ſy ſchieten gemeenelijck maer ſteene kloten. Sijn bevel wierde geexcuteert, maer wanneerſe het vier aen het Geſchut ſouden ſteken, keerde de Hollantſe Schipper, ſijnde een ſeer gaeuw ende ervaren Man, met faveur van een kleyne Windt die Godt hem toeſonde, ſonder tijdt verlies ſijn Schip na d’ andere zijde: Ende brocht door die bewegeniſſe de Vyandt in confuſie, ende brack alſoo haer voornemen: Want de vijf Galeyen komende met kracht van Riemen na het Schip toe, in plaets van te gaen in ordre van een halve Mane na het achterſte van ’t Schip, ghelijck ſy gereſolveert waren, vondenſe haer ſelven in diſordre ſtootende d’ een teghens den anderen ende malkander breeckende: Evenwel quam de Galeye van Pegelin aen Boort, ende tſeventich Turcken ende Renegados klommen op het Schip, met coutelaſſen inde handt, beginnende de Touwen af te ſnijden, ende Vier-wercken te werpen om het Schip te verbranden: Maer de Hollantſe Schipper, die alle ſijn Volck van binnen hadde, begon met eenige ſtucken gheladen met Muſquet Koghels te ſchieten van vooren na achteren van het [129]Schip, waer van de Turcken groote ſchade leden: Ondertuſſchen dorſte de Galeye die geabordeert was, niet langher blijven, om dat het Schip gheladen was, ende de monden van het Geſchut waren daer door ſoo laeg, datſe even flancqueerden de boort van de Galeye. Het welcke Pegelin ſiende (want hy begon te vreeſen) beval dat de Galeyen terſtont ſouden retireren. De Turcken die in het begin van het ghevecht op het Schip gheklommen waren, waren wel verbaeſt wanneerſe ſagen dat de Galeyen haer verlieten op de genade van hare Vyanden: Ende verloren de courage. Die ſwemmen konden, wierpen haer in Zee, de gequetſten ende die niet ſwemmen konden bleven op den Overloop van het Schip als aenſchouwers van het ghevecht. De Hollantſe Schipper dede ſijn Geſchut geladen met ſpijckers, Muſquet-Kogels, ende Yſere ſtucken inde Galeye ſchieten, ende wierden in minder als een Quartier-uyrs meer als 200. Turcken, Renegados, ende ſlaven die roeyden, Chriſtenen ſijnde, ghedoodt, ſijnde een beklaechelijcke ſaecke. De Galeyen aldus ghetracteert ſijnde, ſonder Vyandt te ſien (want de Hollanders als geſeyt is, vochten van onder in’t Schip ſonder datmenſe ſagh) retireerden haer. [130]De Schipper ſiende de Galeyen buyten Geſchuts-ſchoot, beval dat men de Turcken die op het Schip overgebleven waren, ſoude doot ſlaen, die geduyrende het gevecht boven op de Touwen haer gheberght hadden: Want op den Overloop was het te heet. Doen quam de Hollantſe Schipper met ſijn Volck op den Overloop, die op de Turcken ſchooten, die haer aen de touwen ende de Maſt vaſt hielen, gelijckmen na de Papegaey ſchiet. Het was een vermaeck voor de Hollanders, maer een droevighe tragedie voor de vijf Galeyen, die twee Capiteynen doodt hadden, ende de Caja van Tripoli hadde een Arm verloren, ende was inde Buyck gequetſt. Deſe Galeyen die voor weynigh dagen uyt ghegaen waren, ende die de gantſche Middelandtſe Zee vreeſe aenghejaeght hadden, ſaghmen van verre datſe wederom inde Haven quamen.

Yder een was curieus wat nieuws te weten, ende de Zee-Kant was terſtondt vol Volcks, onder de welcke ick mede was. Wanneer de Galeyen de Haven naderden, ſaghmen datter twee waren die gheen Vlaggen hadden, ende men meende dat het twee Spaenſe Galeyen waren die ſy hadden genomen: Maer men kreeg wel haeſt een andere [131]opinie, wanneermen ſagh dat het Turckſe Galeyen waren, ende datſe geen Vlaggen op hadden, alſoo hare Capiteynen gedoodt waren.

Doen was alle het playſier ende blijſchap verandert in rouwe ende droefheyt, de Galeyen quamen langhſaem aen door gebreck van Roeyers, inde Haven. Men brocht terſtont alle de gequetſten aen Landt, onder andere de Caja van Tripoli, die tot Chirurgijn hadde een van ſijne Chriſten Slaven, ſijnde van Marſeillen van gheboorte, die inde konſt ſeer ervaren was. Maer de quetſure inden Buyck, was ongeneſelijck ende ſonder remedie. Hy beloofde ſijn Chirurgijn indien hy hem konde gheneſen, ſijn vryheyt ende hondert patacons: maer ſiende datter geen apparentie was, dede hy ſijn Teſtament beſchrijven. Aengaende het eerſte Artikel, ordonneerde hy datmen alle de Slaven die met hem over haer rantſoen veraccordeert waren, voor ſoodanigen ſomme ſoude laten gaen: Ten tweeden dat alle ſijne Slaven die Renegados waren, vry ende franck ſouden ſijn, ende aengaende het derde, dat ſijn Slaef de Chirurgijn ſijnde een Chriſten, na zijn doodt zijn vryheydt ſoude hebben.

Weynig uyren daer na ſterf de Caja, men [132]begroef hem op ſijn Turcks dragende het doode Lichaem bedeckt met een Zijde Kleet na de Kerck toe, ende men liet het daer geduyrende de Sala des middags (dat is haer Gebeden) daer na brochtmen het na het Graf. Voor aen gingen de ſlaven Renegados die vryheydt verkregen hadden. Daer na volgde de Chriſten Chirurgijn, hebbende in zijn Handt een geklooft Riet, met een Brief inde kloof, de welcke inhiel atteſtatie van zijn vryheyt verkregen door de goetwilligheydt van zijn overlede Patroon: Hy ſchreyde ſoo bitterlijck alſmen niet meer kan doen. Ende dat moſtmen ſoo doen, anderſints ſouden de Turcken hem geoordeelt hebben voor een Perſoon die ſijn vryheydt niet en meriteerde. Hy ſchreyde van blijtſchap, ende den braven Hollantſe Schipper lachte hertelijck, om dat hy met 40. Mannen ſoo ſchoonen Victorie hadde verkregen tegens vijf Galeyen ende twee Brigantijns.

In het Iaer 1641. vervolgde een Zeerover van Argiers een Spaenſe Barck. Die daer in waren, geen remedie ſiende om het perijckel te ontgaen, ſogten met ſwemmen het Landt te krijgen. Inde Barck was gebleven een Oude Spaingnaert van tſeventig Iaren, met de byſit van de Patroon van de Barck: Deſe twee wierden voor de Baſſa gebracht volgens de gewoonte. De Vrouw van de Baſſa hadde door een Venſter deſe Vrouw geſien, ende ſont terſtont een van hare Eunuchen aen de Baſſa om hem te ſeggen, dat ſy ſeer begerich was deſe Vrouwe te hebben. Deſe Baſſa ſonde haer voor den ſelfde Eunuch tot een preſent voor ſijn Vrouwe, die daer over ſeer blijde was, gevende terſtont werck aen haer nieuwe Slavinne. Na vijf daghen vernam de Vrouw van de Baſſa dat deſe Chriſtinne ſeer fraey Naeyen, borduren, ende andere Handt-Wercken koſte, ſoo datſe de goede gratie van haer Meeſterſe won: de welcke haer Goude Berghen beloofde, indienſe haer Chriſten Geloof wilde verſaecken, ende Turcks worden maer te vergeefs: Want ſy ſeyde, Hoewel ick mijn ſelven vergeten hebbe als een ſwacke Vrouwe, vertrouwe Ick nochtans ſoo ſeer op de goetheyt Gods dat hy mijne ſonden ſal vergeven als ſijnde [134]goet ende barmhertigh: U verſeeckerende, dat alle mijn hope is op mijn Geloof, dat ick nimmermeer ſal verlaten. De Maiſtreſſe hoorende ſoodanighen antwoordt, was ſeer verbaeſt ende oock vertoornt: Daerom ordonneerde ſy datmen deſe arme Slavinne 300. ſlagen met ſtocken ſoude geven. Ende ſiende datſe ſtantvaſtigh ende beſtendig bleef gelijck een Rotſteen, trockmen alle hare Kleederen af, ende men gaf haer Turckſe Kleederen, dieſe aentrock, proteſterende voor Godt publijckelijck, datſe die alleen aentrock om haer Lichaem te bedecken, ende niet om de Religie te veranderen. Het welcke ick geremarqueert hebbe om te doen blijcken de ſtantvaſtigheyt ende het vierige Geloof van deſe tweede Magdalene.

Wanneer ick woonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga, op ſeeckere Avondt wanneer mijn Patroon ſlapen was gegaen en de Deure gheſloten; Soo als ick [135]woonde boven de ſtal die geſepareert was van het Huys af ghelijck ick in het diſcours van mijn Reyſe verhaelt hebbe, was ick gewoon te gaen ſpreecken ende praten met vier Chriſten Slaven inde buyrt: De drie waren Spaignaerts, ende de vierde een Hamburger, die niet een woordt Spaens konde. Het gebeurde dat wanneer wy een Pijp Toeback namen, de Spaignaerts begonnen onder haer volghens haer gewoonte te diſcoureren van de Regieringe vande Croon van Spaignen, ende haer diſcours duerde de tijdt van drie uyren, ofte daer ontrent. De Hamburger die niet een woordt ſprack, maer acht nam op de geſten ende bewegheniſſen vande Handen der Spaignaerts, liet ſich inbeelden dat wy ſpraecken van een entrepriſe om ontrent midden inde Nacht wegh te loopen: Ick ſeyde de Spaignaerts goeden Avont, haer wenſchende vryheyt, ghelijckmen onder Slaven ghewoon is te doen: Daer na rees ick op om my te retireren. Den Hamburger ſonder meer ſich te informeren, vatte mijn by de Beenen, ende begon in ’t Hooghduyts te ſweren, ende te ſegghen; Ghy ſult ſonder my niet gaen, ende alwaer gy u leven ſult hazarderen, ſal ick mijne mede avonturen. Ick hebbe menighmael mijn leven in meerder [136]perijckel gheſtelt. De Spaignaerts die dit uytroepen ſagen, ſonder een woordt te verſtaen dachten voor ſeecker dat den Hamburgher ſot ofte uytſinnigh was gheworden. Ick ſeyde hem dat vvy van die ſaecken niet geſproken hadden: Hy antvvoorde my: Ick hebbe u voornemen ghenoeg ontdeckt, blijvende vaſt ſtaen in ſijn opinie: ’t vvelck ſiende ſeyde ick het de Spaignaerts, haer verklarende de groote begeerte die den Hamburger hadde om ſijn vryheydt te hebben: Het vvelck vvy conſidererende, mitſgaders de jammerlijcke ſtaet vanden Hamburger, vvaren vvy voorvvaer daer over ſeer bedroeft, als ſieck ſijnde van de ſelfde ſieckte: Ick ſeyde hem dat de Spaignaerts blijde vvaren ſijn reſolutie te ſien, ende indien ſy yets ſouden moghen voornemen, datſe hem voor een compagnon ſouden aennemen. Hebbende met ſoodanige vvoorden ende beloften den Hamburgher vertrooſt, retireerde ick my na mijn logement, conſidererende de vreemde impreſſien van die ghenen vvelcke niet en verſtaen ’t gene ſy hooren. [137]

In het jaer 1640. hadden de Duynkerckſe Vrybuyters een Schip ghenomen, ſijnde mede een vrybuyter van Argiers met ontrent 100. Turcken. Mijn Ouders neffens de Ouders van Monſieur Caloen mijn Cameraet deden ſoo veel moeyten, dat de Prins Cardinael ſeven Turcken gaf om een wiſſelinghe te doen teghens ons drie Chriſtenen. Men ſondt de Turcken wanneerſe in Spaignen ſijn, om op de Galeyen te roeyen, ende yeder Reyſe als eenighe ſchepen na Spaignen vertrocken, ſondemen vijf ofte ſes Turcken daer mede: Ende alſoo dit kleyne getal niet bequaem is om haer Meeſter van een Oorlogh Schip te maecken, lietmenſe arbeyden met de Matroſen, ende daerom hier ende daer loopen ſonder achterdencken dat vijf Turcken haer ſouden konnen ſalveren, ſijnde bewaert in een [138]Oorlogh-Schip verſien van 150. Mannen. In het jaer 1641. wierden vijf van deſe Turcken gheſtelt op een Schip van Duynkercke, ende op ſeeckere Nacht als het ſchip paſſeerde de naeute van Gibralter, ſtiet het ſelfde Schip tegen een Turckſe Galeye. De Duynkerckers meenden dat de Galeye maer een Brigantijn vvas, ende de Turcken meenden dat het Oorlogh-ſchip een Coopvaerdy-ſchip was, daerom begon yeder vier op malkander te gheven met groot geluyt. Maer na datſe een tijdt lang gevochten hadden, die van de Galeye ende die van het voorſz ſchip conſidererende, datter geen buyt te hopen vvas, ſcheyden van malkander, ende yeder gingh ſijn weg. Ondertuſſchen geduyrende de confuſie van het gevecht, hebben de vijf Turcken die op het ſchip vvaren, haer inde Galeye gevvorpen, maer op vvat maniere, kan ick niet begrijpen, ende dat meer is, ick ſoude het noyt gelooven, indien ick geen Oog getuyge daer van vvare ghevveeſt. Wanneer de Galeye inde Haven quam, liep de geruchte door de gantſche Stadt van Argiers, dat vijf Turcken, die tot Duynkerke Slaven hadden gevveeſt, haer op de Galeye geſalveert hadden: Ende gelijck ick geſeyt hebbe in het diſcours van mijn Reyſe, [139]vvas mijn Cameraet Saldens van Argiers vertrocken om vijf Turcken tot Ceuta te brengen, om tegens ons gewiſſelt te worden, ick was ſeer bekommert dat die geſalveert waren de vijf niet en waren daer mijn Compagnon laſt toe hadde, ick liep terſtont na de Zee-kant toe, ende vonde by geluck een vande vijf geſalveerde Turcken; ick vraeghde hem ofte hy een van de vijf Turcken was die tegen drie Duynkerckers ſouden verloſt worden. Hy ſeyde my neen, maer dat die vijf Turcken in Engelandt waren in de bewaringe van mijn Cameraet Saldens, ende dat het Schip noch eenighe ladingh moſte in-nemen, ende dat hy gheloofde, datſe wel haeſt in Spaignen ſouden ſijn. Deſe vijf Turcken hadden haer wel gedient van de occaſie van het geveght van het ſchip ende vande Galeye.

Wanneer ick inde Fonduke woonde met mijn Patroon Cataborne Moſtafa, ſag ick een Turck van Natie maer van Religie [140]een Cherubin, dat is te ſeggen een Ketter op haer maniere, in het Logement komen droncken ende dol ſijnde gelijck een Beeſt, om dat hy opinum gegeten hadde, Hy riep ſijn ſlaef die een Yerlander was, ende beval hem dat hy een Confoort met vier ſoude halen. De ſlaef was hem terſtont ghehoorſaem. Doen nam hy in ſijn rechter Handt ſijn Mes, ende Druckende ſijn ſlincker-Handt teghens een Pilaer den Arm bloot ſijnde, beval hy ſijn ſlaef op pene van terſtont doodt geſlagen te worden, een heete Koole op ſijn ſlincker-Arm te leggen. De Slaef leyde ſonder repliceren een brandende Koole daer op: Hy beval de ſlaef wederom de Koole te blaſen, ’t welck hy dede, ſoo dat de Koole in het Vleyſch gingh. Ende deſen Beeſt-achtigen Turck lede deſe ſoo groote pijne met een wonderlijcke ſtantvaſtigheydt. Ick ſagh dit ſpectakel niet ſonder verbaeſtheydt te ſien ſoodanighen vvreetheydt tegen ſijn ſelven te doen, ende vraeghde de andere Turcken ende Chriſten ſlaven die der tegenvvoordigh vvaren, waer om de Turck ſijn eygen beul vvas. Sy antvvoorden my, dat dien na middagh hy ghetracht hadde zijn vervloeckte Liefde te voldoen, ende zijnde dol ghevvorden om dat zijn voornemen niet geluckt vvas, brande [141]hy zijn ſelven. Het is waer dat hy zijn ſelven de ſtraffe aen dede die hy verdient hadde: Want de daedt die hy hadde willen doen, verdiende het vyer.

Wanneer ick inde Mamore van Tituan ghevanghen was, brochtmen aldaer twee nieuwe Slaven: Eenige curieuſe perſoonen om te weten vvaerom, vraeghden haer van vvaer ſy quamen, ende op een oogenblick hoorde ick de examinateurs deſe tvvee ongheluckighe injurieren, haer noemende Honden, Lutherianen, &c. Ick vraegde een Slaef zijnde een Spaignaert van mijn kenniſſe, vvaerom de Spaignaerts deſe tvvee miſerable Perſoonen hare Landts-luyden injurieerden: Hy antvvoorde my, datmenſe met ſtocken behoorde doodt te ſlaen, vveghen de oneere dieſe haer Natie aen deden: Dat ſy Soldaten tot Perion de Veles vvaren, ’t vvelcke een Fort is eenige Mijlen [142]van Tituan op de Middellandtſe Zee gelegen, onder de gehoorſaemheydt vanden Koningh van Spaignen: Die in dit Fort ſijn, uytgenomen de Officiers, ſijn meeſt alle gecondemneerde Perſoonen over hare miſdaden: Ende dat het menighmael ghebeurt aende voornaemſte Perſoonen die eenige miſdaet begaen hebben, datſe op de voorſz plaetſen op hare koſten met ſoo veel Peerden te dienen gecondemneert worden. Deſe plaets moet alle haer vivres van Spaignen krijgen, ende alſoo het menighmael geſchiet door de onghelegentheydt van de Zee, ofte door verſuym van den ghenen die de ſorge daer over hebben, dat de Schepen op haer behoorlijcke tijdt niet en komen, is de oorſaecke datter altoos yets gebreeckt. Deſe twee Soldaten ſijnde deſperaet ſoo wegen armoede, als om datſe nimmermeer in haer Vaderlandt mochten komen (want ſy waren gecondemneert alle haer leven langh in dit miſerable banniſſement te blijven) hebben liever haer ſelven willen over geven op de genade van hare Vyanden de Mooren, haer Chriſtelijck Geloof te verſaecken, ende altoos Slaven te ſijn, als langer in dit Fort te lijden. Uyt het welcke ſy met een practijcke vertrocken ſijn, ende haer ſelven hare Vyanden over gegeven, ſeggende [143]datſe van de Mahometanſe Religie wilden ſijn, ende Slaven weſen: Maer ſy hebben tot haer voornemen niet konnen komen: Want de Mooren haer in haer ghewelt hebbende, hebben haer niet willen toelaten de Religie te veranderen, want een Chriſten Slaef wordt hoger geeſtimeert als een gerenegeerde. De reden daer van is, om datmen de Chriſtenen op de Galeyen ſet om in Barbarien te roeyen. Men heeft deſe twee Guyten inde Mamore gebracht, om de Somer te verwachten, ende de ſelfde te verkoopen op de Galeyen van Argiers. Ick hadde groot medelijden met deſe twee arme Menſchen, want het meeſtendeel van de ſlaven die inde Mamore waren, waren Spaignaerts, die haer gedurigh verweten datſe uyt haer eygen vrye wille inde ſlavernye gekomen waren. Ende gelijck ick in ’t breet beſchreven hebbe in het diſcours van mijn Reyſe, men ſliep op de vloer, d’ een dicht aen den anderen, om dat de plaets ſeer naeu was, ende niemandt woude die twee Guyten aen ſijn zijde hebben, ende het voorſz Gevangen-Huys hadde geen ſecreet, twee ofte drie hadden een Pot op de Spaenſe maniere, ende wanneer deſe twee miſerable Perſoonen ghenootſaeckt waren haer ghevoeg te doen, waren ſy inde meeſte becommerniſſe [144]vande Werelt, want haer dingen op de vloer te doen, was niet toegelaten, om dat de vloer diende voor het Bedde, ende niemant wilde haer ſijn Pot leenen, ſoo datſe daerom moſten bedelen, ende genootſaeckt duyſent ongelijcken te verdragen ſoo menighmael als ſy die Pot van doen hadden. Haer Meeſter wierp haer ſomwijlen by dagh door de Tralien om hoog een weynig Broot ſonder yets anders: Want deſe Gevangeniſſe was onder de Aerde. Zy moſten oock voor aelmoes vande andere Slaven water eyſſchen dat ſy droncken.

Ick kan niet ghelooven dat de miſerie der Menſchen yemant ter Werelt in meerder armoede ende ongeluckiger ſtaet kan brengen, als deſe maniere van leven, ende de menſchen ſouden het niet konnen verdraghen, indien de barmhertigheyt Gods hare krachten niet vermeerderde, haer doende bedencken dat yeder een met ghedult moet lijden de rechtveerdige ſtraffe die ſijne rechtveerdigheyt haer toeſent.

Op de ſelfde propoos, wanneer ick tot Argiert was, waſſer een Venetiaenſe Slaef, die my eens vertelde, dat hy in ſijnen tijdt geweeſt ſijnde Notaris Publijck, een valſche Atteſtatie hadde ghegheven, om een ſtuck Gelts te winnen, ende dat die valſheydt [145]ontdeckt wierde, ende hy eenighe jaren gecondemneert op de Galeyen, alwaer hy gebracht wierde, maer dat na eenighe Maenden daer na voor een Goude Keten diemen de Capiteyn van de Galeye vereerde, hy in vryheydt geſtelt wierde. De geruchte liep dat hy ſich ſelven gheſalveert hadde. Zijnde op deſe wijſe ge-echapeert, mochte hy tot Venetien niet wederom komen, alwaer hy al te wel bekent was. Hy reſolveerde voor een tijdt langh in het Eylandt van Corſega te gaen woonen. Zijnde op de Wegh, wierde hy vande Turcken ghenomen, ende tot Argiers verkoſt aen Alli Pegelin Generael van de Galeyen: De voorſz Slaef ſeyde my, ick hebbe gemeent de Galeyen van Venetien te echaperen, op de welcke ick voor weynigh jaren gecondemneert was door een rechtveerdige Sententie: Ende ben nu in een arger quaet gevallen, te weten op ſoodanigen plaetſe, van waer ick miſſchien nimmermeer ſal vry komen. De Oordelen Godts zijn rechtveerdigh. Ick gheloove dat de twee voor verhaelde Soldaten haer op deſe wijſe vertrooſten. Deſe twee Verhalingen ſullen dienen tot exempel om met gedult te lijden de ſwarigheden ende tribulatien die ons van de Handt Godts over komen, ſonder murmureren, [146]het vvelcke doet dat vvanneer vvy een ongheluck vvillen vermijden, vvy ons ſelven ingageren in grooter onghelucken.

Don Franciſco de Maſcarenas, een Portugijſe Edelman hadde in het Iaer 1638. ghevochten met een Rappier inde Stadt van Liſbon, ende alſoo hy zijn partije doot geſteecken hadde, vreeſde hy de Iuſtitie, hopende dat de tijt deſe ſaecke ſoude verſoenen: Door raedt van zijn Ouders gingh hy Scheep inde eerſte Schepen die na Braſilien vertrocken: Hy nam dienſt in qualiteyt van Soldaet inde troupen van de Vice-roy inde Baey van Todos los Sanctos. Hy bleef daer tot het jaer 1641. Wanneer hy tijdinge ontfingh dat zijne ſaecken tot Liſbon geaccommodeert waren: ’t Selfde verſtaen hebbende, ging hy Scheep met d’ eerſte ghelegentheydt in compagnie van andere Capiteynen ende Officiers om wederom [147]na Portugael te gaen. Maer de Fortuyn liep hem tegen, want het ongeluck ghebeurde dat het Schip vande Zee-Roovers van Argiers genomen wierde. Men bracht volgens de gewoonte de nieuwe ſlaven voor de Baſſa, om ſijn ghedeelte te nemen, te weten van acht eenen. De Baſſa nam voor ſijn deel Don Franciſco, ende drie andere, die hy na hare mijnen dochte Capiteynen te ſijn.

Men ſondt deſe vier nieuwe ſlaven in een vertreck in het Logement van de Baſſa, alwaer Monſieur Caloen ende ick doen vaſt gehouden wierden, gelijck ick op een andere plaets gheſeyt hebbe; Ick hete Don Franciſco wellekom, hem vragende van waer hy quam, ende wat nieus hy van het Chriſten-Rijck brocht. Terwijl ick dat dede ende voor aleer hy ons konde antwoorden, dede de Baſſa Don Franciſco roepen, de welcke gingh inde Zael van audientie, maeckende een ſeer groote reverentie. De Baſſa vraeghde hem, wie zijt Ghy? Don Franciſco antwoorde hem: Ick ben Don Franciſco de Maſcarenas, Neef van een Don Bernardo de Meſcarenas, die Generael in Braſilien geweeſt is: Het vvelcke de Baſſa hoorende, die een gereſigneerde Vos vvas, antvvoorde hem, den Edeldom [148]ende de Slavernye accorderen niet vvel te ſamen: Wat vvilt ghy voor u vryheydt geven te betalen over acht ofte thien Maenden? ende ghy ſult ondertuſſchen u tijdt-verdrijf nemen, ende inde Stadt gaen vvandelen als het u belieft, ſonder dat gy eenigen arbeydt ſult doen.

Deſe propoſitie behaeghde Don Franciſco ſeer vvel, die aen de Baſſa ſeyde: Wat eyſcht uvve Signorie voor mijn rantſoen? De Baſſa antvvoorde, Vier duyſendt Ducaten. Don Franciſco kuſte op dat vvoord de Rock van de Baſſa (ſijnde een Turckſe compliment) ende ſeyde hem, ick ſalſe geven, ende neme de Turcken die hier tegenvvoordigh ſijn tot getuygen.

Dat gedaen ſijnde, quam Don Franciſco vvederom daer vvy vvaren, ende ſeyde ons: Godt danck, ick ben gheen ſlaef meer; Want ick hebbe mijn accoort met de Baſſa gemaeckt voor vier duyſendt Ducaten. Ick antvvoorde hem daer op: Monſieur, ick hebbe de eere niet om u te kennen, maer indien gy vier ofte vijf dagen patientie gehadt hadde, gy ſoudt u vryheyt gekregen hebben voor 1500. ofte ten quaetſten voor tvvee duyſent Ducaten. Hy repliceerde my: Waerom heeft een Menſche Gelt? Om te arbeyden ghelijck een Hondt, ofte [149]om ſijn vryheydt te koopen? ’t Is vvaer, ſeyde ick hem, gy meught vvel Rijck ſijn, maer de Baſſa ſal oock ſoo veel van yeder van uvve Cameraets begeren: Want gy hebt geſeyt, dat gy alle Soldaten van Fortuyne vvaert.

De voorſz Don Franciſco bleef twee dagen by ons, na de welcke ſeeckere Portugijſe Coopman tot Argiers reſiderende hem na ſijn Huys leyde, tot borge latende noch in het Huys vande Baſſa een van ſijn Dienaers ontrent 13. jaren oudt, die aen de Baſſa preſenteerde 300. Ducaten. Maer de Baſſa wilde meer hebben: De Cameraets van Don Franciſco wierden inde Bain gebracht, ſijnde de ordinaris plaets vvaer de Slaven van de Galeyen haer onthouden. De jonge verſaeckte eyndelijck het Chriſtelijcke Geloof, ſijnde Gedebaucheert geweeſt van een Portugijſe Renegado voor de ſomme van veertigh Aſperen; Hoewel dat Don Franciſco hem belooft hadde af te loſſen.

De Portugijſe Renegado, die de voorſz Jonge gedebaucheert hadde, brocht hem inde Zael van audientie voor de Baſſa, ende na dat hy de reverentie gedaen hadde, ſeyde hy: Deſen Chriſten wil ſijn Geloof verſaken. De Baſſa was niet ſeer wel te vreden [150]met deſe tijdinge: Want hy eſtimeerde de 300. Ducaten meer, als dit goede Werck aen ſijn Propheet Mahomet te doen. Oock was hy ſo ſeer niet genegen hem dienſt te doen, dat hy ſijn beurs niet liever en hadde: Maer alſooder eenighe Turcken van qualiteyt teghenwoordig waren, diſſimuleerde hy ’t gene hy dachte. Ende de jonge wierde Turcks gemaeckt met de gewoonelijcke ceremonien. Eenige dagen daer na wierden de dingen daerom wy vaſt gehouden wierden, geaccommodeert: daerom lietmen ons uyt gaen, ende ſoo menigmael als ick Don Franciſco op de ſtraten reſcontreerde, ſprack ick met hem, hem groetende wegen de oude kenniſſe.

Eenige maenden daer na vertrock ick na Tituan: Alwaer ſijnde ging ick terſtont een Pater-Verloſſer ſalueren, die uyt Spaignen daer verſch gekomen was, gelogeert by een Conſul van de Francoyſen. Wanneer ick op de plaets van het Logement quam, ſagh ick Don Franciſco daer uyt komen, ende hietende hem wellekom, vraegde ick, wat Fortuyne hem daer gebracht hadde: Hy ſeyde my, dat ’t ſedert ick van Argiers vertrocken was, hy de vier duyſendt ducaten ontfanghen hadde, ende de Baſſa betaelt: Maer dat hy geen remedie [151]ſiende na Portugael te gaen ſonder Spaignen te paſſeren: (’t welck hy niet wilde doen door oorſaecke van den Oorlogh, ende oock om geen Spaignaerts te ſien) ofte ſonder een groote keer te doen met perijckel van noch eens van de Turcken genomen te worden, hy geaccordeert was met een Vrybuyter Capiteyn, die hem op de Kuſt van Portugael aen het vaſte Landt ſoude ſetten.

Don Franciſco gingh Scheep, ende de Vrybuyter lichte met een goede Windt ſijn Ancker, ende haelde in volle Zee, ſich vindende binnen twee dagen op de hooghte van Peron de Veles, alwaer doen eenige Françoyſe Schepen waren. Die den Turckſen Vrybuyter begonnen te doen de vlucht nemen: De welcke ſiende dat de Zeylen hem moſten ſalveren ende niet ſijn Geſchut, dede al wat hy koſte om het perijckel te ontgaen, ende eyndelijck geen andere middel vindende, wende ’t Schip na de Kuſt toe, ende ſette het Schip met volle Zeylen op ’t Landt niet verre af vande plaets alvvaer vvy onlangs een gelijcke Schip-breking hadden geleden, gelijck ick op een ander plaets geſeydt hebbe. Wanneer hy doende vvas my ſijn Fortuyn te vertellen, paſſeerde voor by ons een Edelman, na mijn giſſinge [152]oudt ſijnde ontrent 20. Iaren, modeſt gekleedt op ſijn Hollants ofte Vlaems. Don Franciſco ſagh hem ſteyl aen, ende hy Don Franciſco: d’ Een den anderen dus een langhen tijt ghenoegh aenſiende, ſeyde Don Franciſco ten laetſten, ſijt ghy niet ſodanig een? de Ionghman antwoorde hem, Ia. Doe ſeyde Don Franciſco hem, wat maect ghy hier, ende op deſe maniere gekleedt? hy repliceerde, ick ben hier om mijn trafijck ende Religie te oeffenen. Daer op ſeyde Don Franciſco hem, met verlof, van wat Religie ſijt ghy? Hy antwoorde, ick ben een Jode. Don Franciſco ſeyde, hebt ghy niet voor een Iaer inde Baey van Todos los Santos gewoont, ende dagelijcks aldaer de Miſſe gehoort, ende de Heylige Sacramenten gefrequenteert? Hy antwoorde, ja, maer dat hy een Jode was, ende ghediſſimuleert hadde dat hy een Chriſten was.

Ick hebbe dit diſcours verhaelt, om te doen blijcken de verſcheyde uytkomſten der dingen, ende verſcheyde reſcontren die in de Werelt geſchieden. [153]

Niet dat ick ſeggen wil daer door, dat een nieuwe Slaef alle de perſoonen die haer ſpreecken voor Verraders moet houden: Godt verhoede my van ſoodanighe dwalingen dat ſouden al te groote miſvertrouwen ſijn: Maer hy behoort te dencken datſe bedriegers konnen ſijn. Daerom is het noodig dat hy voor eenige tijdt diſſimuleere, tot dat hy ten vollen geinformeert ſy welcke bedriegers, ende welcke oprechte Luyden ſijn.

Terwijl ick Slaef tot Argiers was, waſſer een ſeer Rijcken Jode, genaemt Ciſcas, de welcke om geinformeert te ſijn vvat voor Chriſten Slaven een goet rantſoen ſouden konnen betalen, deſe practijcke gebruyckte: Hy hadde door een Turck doen koopen voor ſijn Rekeninge een Chriſten Slaef, vvant de Joden mogen geen Chriſten Slaven hebben; De Turck ſeyde dat de voorſz Slaef hem toe quam, ende dat hy hem aende Jode maer en leende om hem in ſijn Huys [154]te dienen. Maer den grooten dienſt die hy hem dede, was, dat wanneerder eenige Brieven quamen voor Chriſten Slaven, van welcke het opſchrift in Nederduyts was, de Slaef den inhout der ſelfde ſijn Meeſter voor las ende uytleyde: Ende alſoo meeſt alle de commercie in Barbarie door de Joden gedaen wordt, komen alle de Brieven van de Coopluyden in haer Handen. Door deſe middel wiſten deſe Joden door het tuſſchen gaen van eenige Turcken ſijne Vrienden de Chriſtenen te dwingen om de laetſte Stuyver van haer rantſoen te betalen.

Deſe Verrader Slaef ging alle daegs na de Zee-Kant, wanneermen eenige Hamburgſe ofte Hollantſe Prijſen inbracht, ende wanneer de nieuwe Slaven aen Landt quamen, begon hy met haer te kouten, ſeggende: Vrienden ende Landts-Luyden van waer komt gy? Voorwaer ick ben ſeer bedroeft over u ongeluck. Ick bidde u neemt couragie, ende komt u wat ververſchen met een dronck Wijn met my: Gy ſult my vrindtſchap doen. Deſe nieuw gekomen Luyden antwoorde, wy hebben geen Gelt, ende wy konnen ſonder permiſſie van hier niet gaen. Doe ſeyde hy, wat de permiſſie aengaet, ick ben genoegh bekent, ick ſal wel permiſſie verſoecken, ick meene datſe [155]my niet geweygert ſal worden, ende aengaende Gelt, Godt danck, ick hebbe noch om een Vrindt te tracteren. Hy verſocht de permiſſie: de Turcken die met ſijn Meeſter accoort waren, ſtonden die toe.

Ende dien dobbelen Verrader brachte deſe onnoſele Perſoonen na de Herberge, haer doende wel drincken, ende haer toe-wenſchende een goede Patroon: Wanneer hy merckte datſe begonnen droncken te worden, begoſt hy de netten te ſcheren om ſijne ſaecken in’t werck te ſtellen: Haer doende ghelooven dat hy veel Slaven geholpen hadde om haer vryheydt te krijgen, ende dat hy noch de ſelfde macht hadde.

De arme onnoſele menſchen, die het herte vol droefheydt hadden, de buyck vol Wijns, ende het Hoofdt daer door verſet, geloofden lichtelijck de vvoorde van dien Verrader, ende hy ſeyde haer, ſout ghy vier ofte vijf hondert ſtucken van achten konnen geven om u vryheydt te krijgen? Somvvijlen ſeyde ſy ja, ende al ſoude het duyſent ſijn, ſouden vvy daer over niet bekommert ſijn, want wy hebben onſe Reeders, die ſoodanige Luyden ſijn, ſoo wel gedient, datſe ons niet ſullen laten gebreck lijden, voornamentlijck alhier: De andere ſeyden, Ick hebbe noch een Huys dat [156]my toe komt, ende ſoo voorts.

Wanneer dien geveynſde Verrader wiſte alles dat hy begeerde, betaelde hy ’t gene verteert was, ende brocht de nieuwe Slaven wederom in het Huys van de Reeders, alwaer ſy moſten blijven tot datſe verkocht waren.

Van daer gingh hy aende Jode rapport doen van alles dat de Chriſtenen gheſeydt hadden, ende wanneer deſe Slaven op de Marct quamen, kocht haer d’ een of d’ ander Turck die met de Jode gheaccordeert was, ende dan gingh dien Verrader aen de nieuw verkochte geluck bieden, ſeggende, Godt danck, gy hebt een goede Patroon, hy is een Vrindt van de Jode daer ick by woone, indien ghy begerigh zijt te accorderen over u rantſoen, ick kan u een goeden dienſt doen. Deſe nieuwe Slaven waren ſeer blijde ſoodanighe woorden te hooren, ende alſoo deſen Verrader het ſecreet wiſte, ghebeurde het menighmael dat de Jode met twee ofte drie duyſendt ſtucken van achten, duyſendt ende meer won: Hy was wel hondert duyſendt ſtucken van achten Rijck, ende alle de Meubelen van ſijn Huys, waren geen thien Kroonen waerdigh. Wanneer deſen Chriſten Verrader yets met goet ſucces gedaen hadde, ontfing hy goede ſalaris: [157]Maer Godt wilde dat hy van alle de Slaven ſoo uyt geroepen wierde, datter niemant met hem wilde te doen hebben: Ende de nieuwe Slaven wierden gewaerſchout, datſe haer van dien Verrader ſouden wachten.

Wanneer wy daer gekomen waren, quam hy oock by ons: Zijn gewoonelijcke complimenten maecken: Maer wy waren van andere gheadverteert als ick op een ander plaets gheſeydt hebbe. Wanneer yemant door ongeluck in Slavernye geraeckt is, ende al te vroegh ſijn liberteyt is wenſchende, heeft hy een gelijcke ſucces als de onervaren Swemmers doen, de welcke in het Water gevallen ſijnde doen door vreeſe van te verdrincken, ſoo veel kracht met haer Armen, datſe terſtont moede worden, ende haer al te groote neerſtigheydt, is de oorſake van haer ondergang.