1) Nadat dit geschreven werd, bereikt mij het September-nummer van het Amerikaansche tijdschrift „Soviet-Russia”, met een artikel van Victor Kopp over de beginnende herleving van Petrograd als handels- en industriestad. Een mededeeling, volgend op dat artikel bevat de namen van drie machinefabrieken en één verffabriek, die in den laatsten tijd weer begonnen te werken.

2) Op hun karakteristieke manier probeerden de Russen, in den tijd van ons verblijf te Moskou, het euvel te verhelpen door het parool van „een leidingweek” uit te geven, d.w.z. een week, waarin zooveel mogelijk alle beschikbare middelen op de reparatie der leidingen werden gekoncentreerd. Het resultaat vernam ik niet; in elk geval zal het water-verlies wel wat zijn verminderd.

3) Naar ik later hoorde, vergiste ik mij niet: het „hotel” had een allerslechtste reputatie. Maar er was nergens anders een kamer te krijgen.

IX.

TOT SLOT.

Wij zullen U niet zien, Lichtende Vrede,
 wij zullen niet voelen Uw weligheid
 van onze lippen naar ons hart gegleden
 en zullen niet wikklen om onze leden
 de weeke plooi Uwer broederlijkheid.
Wij zullen niet wone' in het voorportaal
 dier eenheid glorieus, waarnaar wij staren
 met huivring van ontzag, en niet de donkre scharen,
 eendrachtig tot de worstling op zien varen:
 wij zullen hen niet in hun roem zien gaan.
De groote Denker met den fellen blik,
 hij heeft het lot van dit geslacht voorteekend,
 heeft ons wanklen voorgerekend,
 het droeve, het armzalige beschik.
Wij zijn het geslacht, dat moet vergaan,
 opdat een beter oprijze uit onze graven:
 wij zijn het geslacht dat zich moet laven
 aan zijn gebrokenheid en smartelijken waan:
 wij zijn het geslacht welks gansche have
 is als 't flauwe schimsel van d'eerste maan.
Onze besten heeft het noodlot bereikt:
 zij vielen in de ongewisse uren;
 en andre grooten, levenden, verduren
 de kwellingen, die donkre machten sturen:
 verschiet, dat nabij scheen en weder wijkt.
Voor hen uit ging een stralend licht...
 Zij vlogen, zij voelden zich als bevleugeld,
 hun wil schoot vooruit, onbeteugeld...
 Nu hullen zij in zwijgen hun gezicht.
Nu klemmen zij de lippe' opeen
 die zoo heerlijke lach bloeiend omspeelde;
 zij zijn als boomen die een dor seizoen vergeelde,
 en diep in hen, als in het dicht struweel de
 bron weent, is het verborgen zielsgeween...
Wij zullen U niet zien, Lichtende Vrede;
 wij zullen niet worde' in Uw glans gewijd;
 d'extase van den laatsten aardestrijd
 zal niet zette' in gloed onze leden
 en vulle' ons hart boordevol zaligheid.
Wij zijn de bouwers van den tempel niet.
 Wij zijn enkel de sjouwers van de steenen;
 wij zullen niet doen rijze' en zich vereenen
 zijn stoute pijlers; wij krielen dooreenen
 omlaag, in verwarring en haar verdriet.
Wie 't niet kan willen en standvastig blijven,
 hij verlate ons en keere niet weer,
 hij ga nog heden en late ons onze eer,
 hij neme mede zijn geluksbegeer
 en late ons, verscheurde ziele' en lijven.
Wij zullen in het grauw gewaad
 onzer kleine en schaarsche daden schrijden,
 wij zullen hunne schamelheid belijden
 met heldren blik en ons hierin verblijden
 dat zij van heerlijkere zijn het zaad.
Wij zullen U niet zien, Lichtende Vrede;
 wij zullen niet voelen Uw zaligheid,
 een golf van glans, omvloeien onze leden;
 wij zullen 't hunkeren naar uw zachtheden
 meedrage', ongelescht, door de eeuwigheid.

Overzicht aangebrachte correcties

De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:

PlaatsBronCorrectie
Blz. 8gezlchtgezicht
Blz. 8'[Verwijderd]
Blz. 11.[Verwijderd]
Blz. 12'”
Blz. 16[Niet in Bron],
Blz. 17juistejuist
Blz. 18grootindustrieeelgrootindustriëel
Blz. 19wit-wit
Blz. 20[Niet in Bron].
Blz. 20teleurstelli gteleurstelling
Blz. 24eld rselders
Blz. 26b klijftbeklijft
Blz. 31r emlinKremlin
Blz. 38m estenmeesten
Blz. 39b treurenswaardigebetreurenswaardige
Blz. 44teve stevens
Blz. 58waaroorwaarvoor
Blz. 59wanbegipwanbegrip
Blz. 65,[Verwijderd]
Blz. 65commmunisti checommunistische
Blz. 65begijpenbegrijpen
Blz. 65alijdaltijd
Blz. 65[Niet in Bron]”
Blz. 69[Niet in Bron]„
Blz. 69[Niet in Bron]„
Blz. 69verwaaarloosdeverwaarloosde
Blz. 71lommerijkenlommerrijken
Blz. 71sneeuwitsneeuwwit
Blz. 73.,
Blz. 80hadwas
Blz. 89[Niet in Bron]”
Blz. 89[Niet in Bron].
Blz. 93zoud nzouden
Blz. 94reedsrees
Blz. 110r edsreeds
Blz. 112[Niet in Bron].
Blz. 113kracht inspanningkrachtsinspanning