E-text prepared by Anna Tuinman, Eline Visser,
and the Project Gutenberg Online Distributed Proofreading Team
(http://www.pgdp.net)

Opmerkingen van de bewerker

De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.

De voetnoten zijn verplaatst naar het eind van het gedicht.

Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel en spellingsverschillen binnen een gedicht zijn gecorrigeerd; deze zijn voorzien van een dunne rode stippellijn, waarbij de Brontekst via een zwevende pop-up beschikbaar is. Daarnaast zijn inspringingfouten ook gecorrigeerd; deze zijn voorzien van een dunne oranje stippellijn, waarbij via een zwevende pop-up de inspringing in de Brontekst wordt weergegeven.

LAATSTE VERZEN

In deze volledige uitgave van Guido Gezelle’s Dichtwerken verschijnen:

I. | DICHTOEFENINGEN.
II. | KERKHOFBLOMMEN.
III. | GEDICHTEN, GEZANGEN, GEBEDEN EN KLEENGEDICHTJES.
IV. | LIEDEREN, EERDICHTEN ET RELIQUA.
V/VI. | TIJDKRANS.
VII/VIII. | RIJMSNOER.
IX. | HIAWADHA’S LIED.
X. | LAATSTE VERZEN.

Apart verscheen:

VERZEN, Tweede druk, ing. ƒ 3.90, geb. ƒ 4.50.

GEDICHTEN, samengesteld door Dr. J. A. Nijland, ing. ƒ 1.90, geb. ƒ 2.50, leer ƒ 3.50.

BLOEMLEZING, samengesteld door Dr. J. A. Nijland, Vijfde verbeterde druk, ing. ƒ 0.90, geb. ƒ 1.25.

MOTTO-ALBUM, met versieringen van J. de Praetere, geb. in linnen of gebatikt ƒ 1.50, geb. in leer ƒ 1.90.

KLEENGEDICHTJES, Eerste en Tweede bundel à ing. ƒ 0.25. geb. ƒ 0.50.

LAATSTE VERZEN, Derde druk, geb. ƒ 1.90.

GUIDO GEZELLE’S DICHTWERKEN

LAATSTE VERZEN

VIJFDE DRUK

L.J.V. LABOR-INTEGER-VINCIT MDCCCXXCVII

L. J. VEEN—AMSTERDAM
1913

BOEK-, COURANT- EN STEENDRUKKERIJ G. J. THIEME, NIJMEGEN

’T ER VIEL ’NE KEER

(Herinnering aan Beethoven’s Septuor.)

’t Er viel ’ne keer een bladtjen op

het water

’t Er lag ’ne keer een bladtjen op

het water

En vloeien op het bladtje dei

dat water

En vloeien dei het bladtjen op

het water

En wentel-winkelwentelen

in ’t water

Want ’t bladtjen was geworden lijk

het water

Zoo plooibaar en zoo vloeibaar als

het water

Zoo lijzig en zoo lustig als

het water

Zoo rap was ’t en gezwindig als

het water

Zoo rompelend en zoo rimpelend

als water

Zoo lag ’t gevallen bladtjen op

het water

En m’ ha’ gezeid het bladtjen ende

’et water

’t En was niet ’t een een bladtje en ’t an-

der water

Maar water was het bladtje en ’t blad-

tje water

En ’t viel ne keer een bladtjen op

het water

Als ’t water liep het bladtje liep,

als ’t water

Bleef staan het bladtje stond daar op

het water

En rees het water ’t bladtje rees

en ’t water

En daalde niet of ’t bladtje daalde

en ’t water

En dei niet of het bladtje dei ’t

in ’t water.

Zoo viel der eens een bladtjen op

het water

En blauw was ’t aan den hemel end’

in ’t water

En blauw en blank en groene blonk

het water

En ’t blaadtjen loech en lachen dei

dat water

Maar ’t bladtje en wa’ geen bladtjen neen

en ’t water

En was nie’ meer als ’t bladtjen ook

geen water

Mijn ziele was dat bladtjen; en

dat water

Het klinken van twee harpen wa’

dat water

En blinkend in de blauwte en in

dat water

Zoo lag ik in den Hemel van

dat water

Den blauwen blijden Hemel van

dat water

En ’t viel ne keer een bladtjen op

het water

En ’t lag ne keer een bladtjen op

het water.

Roux St. Leo, 1859.

ONBEVLEKTE VROUWE

o Altijd onbevlekte Vrouwe,

ik ben onweerd, eilaas, dat ik uw licht aanschouwe,

zoo lang mij in dit tranendal,

verdoold gelijk een ooi en teenemaal vol zonden,

den waren weg en is gevonden,

o Moedermaagd, die mij tot God geleiden zal.

Hoe menigmaal was, in dit leven,

mijn ziele eilaas den vrede kwijt,

omdat ik, ver van u gebleven,

me in ’s werelds weelden had verblijd;

’t was alles valsch, dat zij beloofden,

en, om hun’ schoon gepinte hoofden,

vol leugens blonk het, vol bedrog;

verfoeide pracht van die u haten,

Maria, ’k wil nu alles laten,

op U alleen betrouwe ik nog!

o Altijd.... enz.

De booze vijand kwam mij tergen

en, ringsom mij, zoo spookten fel

gedaanten, vrij zoo hoog als bergen

en wangedrochten uit de hel;

ik zou vergaan, ik zou verzinken,

ik zou den diepsten grond uitdrinken

des bekers die de ziel vergeeft,

had ik tot U, o altijd goede,

mij niet gewend; die, nimmer moede,

nog helpt die U geloochend heeft.

o Altijd....

Niet vrij eilaas, die ’s werelds lusten,

die ’s vijands wulpsch geweld ontvliedt,

en is hij; nooit en zal hij rusten,

verwint hij erger vijand niet;

ik ben mijn ergste vijand zelve,

hoe dieper ik mijn hart doordelve,

hoe meer ik vinde dat, onvrij

van alle kwaad, ik ga ten gronde

in eenen poel van rampe en zonde

ach, onbevlekte, bidt voor mij!

o Altijd.... enz.

20/12 1880.

MIJMERINGE

... Priez,

Priez pour ces hommes qui chantent

V. Hugo.

Geleefd! roepen ze:

’t is zoo vroeg te sterven;

gefooid! eer de dood

komt ons al bederven.

Gedanst op de blomme:

ons behoort heur glansen!

—Geweend! zoo zeggen zij,

om die lachend dansen!

Gebeên, roepen ze,

gij, vroeden, uw gebeden;

de beker is ons

bron van zaligheden!

De teuge en ’t gezang

verzoeten alle pijn.

—Gebeên! zoo zeggen zij,

voor al die zingend zijn.

Waarom, roepen ze,

’t roosken niet gebroken?

Het schoonste, is het niet

tot ’s konings lust ontloken?

Geen koning die bidde

of bedele om een vrouw

—gediend, zoo zeggen zij,

die ’t toekomt, immer trouw!

Geleefd roepen ze,

want de dagen spoeien.

—Geweend! zoo zeggen zij:

’t is troost daar tranen vloeien.

—’t Is valsch, roepen ze,

dat ’t minnen ooit kon geven!

—Gemind! zoo zeggen zij:

daar liefde is, daar is leven!

De waarheid, is zij nu bij hem die ’s herten kwalen

verdrinkt en, bij ’t genot des vollen bekers,

de liefde gekheid scheldt;

ofwel bij hem die trouw bemint en bidt, te halen?

Op beider voorhoofd hebt gij de antwoord, Heere,

in leesbaar schrift gesteld!

Oostermaand 1846.

D. Joaquim Rubió y Ors.

Guldemaand 1889.

Guido Gezelle.

MOEDERKEN

’t En is van u

hiernederwaard,

geschilderd of

geschreven,

mij, moederken,

geen beeltenis,

geen beeld van u

gebleven.

Geen teekening,

geen lichtdrukmaal,

geen beitelwerk

van steene,

’t en zij dat beeld

in mij, dat gij

gelaten hebt,

alleene.

o Moge ik, u

onweerdig, nooit

die beeltenis

bederven,

maar eerzaam laat

ze leven in

mij, eerzaam in

mij sterven.

Kortrijk, 4/5 1891.

SINT JANS VIER

Men maakt hedendaags nog Sint-Jans vier te Kortrijk, te midzomer, op Sint Jan-Baptistendag; men danst en zingt erbij oude volksliederen.

Nu zit de zonne

hooge in den hemelstoel

nu zit de zonne

hooge overal.

Haalt hout en helpt ons,

hoopt het te gare alhier;

haalt hout en helpt ons

mede, altemaal!

Vliegende vlamme,

vlerke van ’t zonnewiel,

vliegende vlamme,

vlucht in den hoop!

Ziet, hoe de vlamme bijt;

ziet, hoe heur tonge laait;

ziet, hoe de vlamme bijt,

binnen in ’t hout!

Haalt hout en helpt ons,

hoopt het te gare alhier;

haalt hout en helpt ons

mede, altemaal!

Danst nu den zomerdans,

danst deur de vlammen heen:

danst nu den zomerdans,

gij, gasten, te gaâr!

Haalt hout en helpt ons

hoopt het te gare alhier;

haalt hout en helpt ons

mede, altemaal!

Laat ons een liêken,

dansend den zomerdans,

laat ons een liêken

zingen daartoe!

Zoo zal, eer ’t avond wordt,

leutig ons zomervier

sperken en sparken, om-

hooge ten hemel slaan,

en leve Sint Jan

hoe langer

hoe liever,

hoe langer

hoe liever,

ja, leve Sint Jan!

Haalt hout en helpt ons,

hoopt het te gare alhier;

haalt hout en helpt ons

mede, altemaal!

Ziet hoe de sterren,

diepe in den hemel daar,

lonken en linken

naar ons gedans!

Stokken en sterren,

heerdvier en hemelvier,

herten die jong zijt,

al ondereen;

eer wij gaan slapen,

nog eens geroepen nu:

Leve Sint Jan!

Haalt hout en helpt ons,

hoopt het te gare alhier;

haalt hout en helpt ons

mede, altemaal!

Kortrijk, Febr. 1894.

BAST VAN MURWE WIJNGAARDBEZEN

Bast van murwe wijngaardbezen

kan alleen de weêrga wezen

van de zachte en zuivere hand

die mijn hert, heeft overmand.

Straffe mocht en boete hij vergen,

neen hij wou mijn boosheid bergen,

mijn verwaandheid, ongeboet,

in zijn dierbaar blusschend bloed.

Hebbe dan mijn herte en houdt’ Hij ’t,

duizendmaal vermenigvoud Hij ’t

in Zijn liefde en laat’ Hij ’t mijn....

neen, voor eeuwig ’t Zijne zijn!

Kortrijk, 5/2 1894.

PERELS

Nog eer de blâren schieten,

in ’t hofbeluik,

hoe geren zie ’k uw’ sprieten,

o perenstruik;

hoe geren zie ’k uw takken,

vol blommen staan,

vol perels, al in pakken

eer ze opengaan!

En mochte ik maar, zoo even,

door Gods beschik,

u, peretakken geven

nen toovertik;

’t en zou geen pere krommen

uw hout, voortaan:

veel liever zie ’k de blommen,

eer ze opengaan.

’k Zie geren, in de hoven,

uw’ peren groot,

de zonne zitten stoven,

al rijp en rood;

maar ’k zie wel nog zoo geren

uw blommen staan,

de perels van de peren,

eer ze opengaan.

17/4 1894.

SERENUM ERIT

(Matth. xvi:2)

Al rood is ’t, dat ik zie:

één ovenvier heel ’t westen

daarin de zonne zonk

en ’s werelds oude vesten

in gloeien zette. Laai

noch glans en is er: niet

als enkel rood en, deur

de losse wolken, iet

dat eer aan bloed gelijkt,

of aan onmeetbaarheden

van ongehouwen stier-

en huidlooze ossenleden,

die, drijvende overal,

met vil- en slachthuisvee,

de diepten vullen van

de westerwereldzee.

De zwarte hagen staan

vol oogen, als van dieren

en ongedaanten, die

hun roode blikken stieren

te mijwaard, daar ik sta,

van hoofde tot den voet

bespeit, ik zelve, en diepe

in schijnbaar zonnebloed.

Hoe zal ’t te morgen gaan?

Zal ’t regenen, zal ’t ruischen:

gebouwen af, en al

dat boom is ommebuischen?

Zal ’t hagelslaan? In al

dat hemelsch bloedgeweld,

is ons de jongste dag

des werelds voorgespeld?

Toch neen-hij! Morgen zal,

den oosten uitgeklommen,

een nieuwe dageraad,

een nieuwe zonne kommen

de menschen, blank en blij,

begroeten, die nu staan

en, rood van aangezicht,

den avond gadeslaan.

Kortrijk, 28/10 1894.

IMBER ABIIT

De paden zijn, door ’t lang geweld

des regentijds, getigerveld,

vol vage plekken, geelwe en bruin,

vol ommetom den wandeltuin.

De koelte briescht van wijd en zijd

me in ’t aangezicht; ’t is lentetijd;

voortaan meer in de schiere lucht

en bullebakt der buien bucht.

De boomen zien als effenaan

ter bedden uit weer opgestaan;

ze schudden in den wind, die giert

en tuitend door de takken tiert.

’t Heeft fel geregend: dagen lang

was ’t, op en neêr, een watergang,

die losgegaan bij geuten giet;

nu waait het, maar ’t en regent niet.

’t Is koud nochtans. Het windenrad

verwentelt en verspringt. Noch blad

noch blomme en durft den bunsel uit,

daar Gij, o Heer, ze binnensluit.

De regenboge, gister nog,

hoe vreedzaam loech hij! ’t Moederzog

de boezems van de boomen kwelt,

en al dat mussche is rinkelrelt.

Zou ’t waarzeg, en in ’t neerste nu,

ook wezen? Wist het winterschuw

dat ’t vuisten heeft, het jonge jaar?

God geve ’t, en gij, zonne, daar.

Kortrijk, 30/3 1895.

OCTOBERBOOMEN

Hoe schoone, och, hoe veel schoonder is,

al moete ’t nu gaan sterven,

eer langen tijd van hier, hoe schoon,

en schoonder duizendwerven,

als vroeger, ’t najaarsch loofgewas,

wanneer het lente en zomer was.

’t Is lief en lustig, diepe nu

en dóór den bosch te dwalen;

te zien hoe de oude boomen al

hunne oude schoonheid halen

te schranken uit! wat tijd beleeft

gij, vrienden, die zoo’n vreugde u geeft?

Verlangt gij, zoo de ziel verlangt,

die, vrij van alle schulden,

van monde vaart ten hemel, en,

verlost van ’t eeuwig dulden,

het leven, in dit tranendal,

nu, ketenloos, verlaten zal?

Is dáárom al uw loof zoo lief

gepint? zijn al uw’ blâren

veranderd in een bruiloftkleed,

om eindlijk heen te varen

te ruste? stervend najaarblad,

Octoberboomen, leert mij dat!

15/10 1895.

AAN......?

Gelijk een been ten honde,

zoo smijt gij mij, voor dank,

wat geld! te geenen stonde,

of ware ik nog zoo krank,

en wille ik het! Gaat henen,

ten duivel snelt;

hij breke u hals en schenen;

’t is Judasgeld!

15-16/10/’95.

DE XIV STONDEN
OF
DE BLOEDIGE DAGVAART ONS HEEREN

1895

CRUCIFIXUS ETIAM PRO NOBIS; SUB PONTIO PILATO PASSUS, ET SEPULTUS EST. ET RESURREXIT.

Credo.

DE EERSTE STONDE:

GEVONNIST.

Magdalena, en de heilige Vrouwen:

Waar gaat hij heen, dien ’t herte mijn

bemint? In welke handen,

gevallen, moet hij leed en pijn

gedoogend en verdragend zijn,

o schand der schanden?

Gebonden zie ’k hem henengaan,

gevonnist en verwezen aan

den galgeboom te sterven!

o Gij, die God zijt, laat gij nu

uw’ kinderen onterven

van ’t hemelsch licht?—Wij volgen u,

want, daar gij gaat en zal, gewis,

bedriegen ons de duisternis.

DE TWEEDE STONDE:

NAAR GOLGOTHA.

De vijanden ons Heeren:

Sla-dood!—Hij ga ter galgenstraf!

Biedt Barabbas het leven!

Sla-dood!—Hij wilt den tempel af,

en ’s keizers geld ontgeven.

Sla-dood!—Wij hebben Barabbas!

Geen hoofd en kent dit jodenras,

—hem...gaan wij galgenboomen!—

als ’t opperhoofd van Roomen.

Op ons zijn bloed, op onzen stam:

die ’t volk ontstak, die leeren kwam

dat hij—op ons, op ons zijn bloed!—

dat hij Gods zone is, sterven moet

hij, sterven!...

De vier heilige Evangelisten:

Zoo roept men, en men haalt, verwenschende overluid,

zachtmoedig als een lam, de vonnisdeuren uit,

Gods zoon, die sterven gaat, en blusschen, in zijn bloed,

de wilde ontuchtigheid van ’s wereld overmoed!

DE DERDE STONDE:

EERSTE VAL.

De vier heilige Evangelisten:

Gebannen, gaat en draagt hij, lijdende

langs de baan,

den boom, die, nagelvast hem dragende,

rood zal staan,

eer ’t heden noene is! Helpt!—Te late is het!—

Ach!...nu ligt

ter aarden neêrgeveld, ’t aanbiddelijk

aangezicht

des Heeren! ’t Vallend hout der ongenade...

och!—En ’t dwingt

hem, als een’ druive, daar de wijnman den

wijn uit wringt!

DE VIERDE STONDE:

MARIA.

Maria, de Moeder Gods:

Wach-arme, ik, in Jeruzalem u zoekende, eer veel jaren,

en vond u na drie dagen maar, bij de oude kerkleeraren;

ik vinde u heden al te ras,

en ’t eerste lang verlies mij nooit zoo leed en was

als dit, wanneer gij mij, hervonden, vaart verloren!

Mijn kind, mijn uitverkoren,

mijn herte kent, mijn ooge u niet,

die, moe van weenen, schemerziet,

en doolt, op uwe schreden!

Waar gaat gij heengetreden?

Komt hier! mijn alderliefste kind,

en zelve uws zelfs vrouw-moeder vindt!—

Doch neen: aan ’s Vaders wil, die u mij heeft geschonken,

blijft gij, blijve ik geklonken!

DE VIJFDE STONDE:

SIMOEN VAN CYRENEN.

De vrienden ons Heeren:

Simoen, van Cyrenen

nooit en zal ’t verdwenen,

nooit en zal ’t verloren gaan,

’t geen gij hebt om God gedaan.

Simoen, van Cyrenen,

Jesus is verschenen:

’t eigen volk en kent hem niet:

vreemdeling, gij, hulp’ hem biedt!

Simoen, van Cyrenen,

op de scherpe schenen

stoot hij, van de rotsen, aan:

Simoen, wilt hem bij gaan staan!

Simoen, van Cyrenen,

dragende gaan wij henen,

’t galgenhout met u; en hem

volgen wij, dóór Jerusalem.

DE ZESDE STONDE:

VERONICA.

Magdalena, en de heilige Vrouwen:

Veronica, gedoekte en deernisvolle, die

’k het minnend aangezicht, het jammerbeeld des Heeren,

met medelijdend herte en monde, omhelzen zie,

Berenice, Veronica, een’ lesse zult ons leeren.

Wij dragen ook een beeld op ons, een penningwerk,

gemunt met ’s keizers hoofd, met ’s keizers zegelmerk,

maar moeten dieper als in dunne doeken halen,

en in ons herte diep

zien af te malen,

het wezen Gods, die ons uit stof en aarde schiep,

en riep

om eeuwig eens, met u en hem, te zegepralen,

in ’s hemels zalen,

Veronica,—die ’t beeld zijns lijdens heeft gedoogd

te worden, langs den weg, door u hier afgedroogd.

DE ZEVENSTE STONDE:

TWEEDE VAL.

De vier heilige Evangelisten:

Hij ligt, door uwe schuld, o Lucifer, gevallen,

die, nijdig opgestaan, met honderd duizendtallen

der uwen, nedervielt voor Michaëls „Wie is

Gods weêrga?” in den poel der diepe duisternis!

—Gij stondt en wildet hem, gekropen vóór uw’ voeten,

eens, in de wildernis, met ’s werelds eere groeten:

hij brak uw’ boosheid dan. Gij vluchtet.—Neêr nu ligt

in ’t stof der aarden, ja, zijn Godlijk aangezicht.

Verkondt het al die u als opperheer aanschouwen,

verkondt het, en verheugt, is ’t mooglijk, uw getrouwen:

eer ’t morgen dag is, heeft hij u, in ’t voorgeborcht,

geroofd de zielen, die gij in uw’ strikken worgt.

—Van hier!—Gaat hangen hem, en galgen, op de rotse,

en weet wie—hij of gij—zal zegepralen,—trotse!

DE ACHTSTE STONDE:

DE WEENENDE VROUWEN.

Ons Heere Jesus-Christus:

Ach, moeders, moeders, moeders, en Jerusalemsche vrouwen,

wel mag het u berouwen,

die moeder zijt, of worden zult,

hetgene, eilaas, uw herten vult

met hope en met betrouwen!

Aanziet mij, schamel moeders eerste en laatste kind, van jaren,

zoo jong nog als de blâren,

die blinkende op de boomen staan,

verdorren en verbranden:—

hoe zal ’t dan met het droog hout gaan,

in ’s vijands wreede handen?

Gij weent op mij, maar, moeders, meer

moet op u zelven treuren,

en op uwe arme schapen teêr,

die ’t roomsche heer

zal kwetsen en verscheuren!

DE NEGENSTE STONDE:

DERDE VAL.

De vrienden ons Heeren:

Tot zevenmaal rechtveerdig man,

hoe vast hij sta, bezwijken kan,

op éénen dag; en even

zoo menigmaal herleven.

Gebroeder, gij vergeven zult,

geen zevenmaal, uw’ broeders schuld,

maar tzeventigmaal zeven

gebreken—hem vergeven.

De goede Herder driemaal is

gevallen, om vergiffenis

te biên u, en te geven,

om uwentwil, zijn leven.

o Herder, in uw eigen bloed,

hier kruipende, over hand en voet,

ach, wilt ’t gene ik bedreven

heb duizendmaal—vergeven!

DE TIENSTE STONDE:

ONTKLEED.

De vier heilige Evangelisten:

Aanschouwt, den wormen nu niet ongelijk, tot tegen

het kale bekkeneel van Golgotha gekregen,

den zone Gods; ontbloot van alles, moedernaakt

is hij, en ha’ de roe hem eenen rok gemaakt,

van roode wonden! Wie, wie kent hem? Van beneden

tot boven toe, geheel en is, in al zijn’ leden,

nu niets! Wie kent hem, wie, in ’t wisselverwig kleed

van Jacobs lieveling, die m’n in den steenput smeet?

Gods zone is ’t!—Schande op u, wier dertel vleesch geboren

uit Adams vleesch, u ook, als Adam, liet bekoren

tot zonde en schande! Aanschouwt,—want gij het hebt gedaan,—

’t Lam Gods, onschuldig, om uw’ schuld hier schande uitstaan!

DE ELFSTE STONDE:

GEKRUIST.

Spotlied. De oversten des Volks:

Verloochend en verlaten,

daar hangt hij,—onze Koning! hij!—

ten spotliede, achter straten,

—Eli! Eli! Sabacthani,—

van elkendeen!—Eli! Eli!

De Schriftgeleerden:

Die alleman, voordezen,

genaast, nu wilt genezen

u zelven, zoo Gods zoon gij zijt;

en leert ons, eer de dood u bijt,

wach!—ons—geloovig wezen!

De joodsche Priesters:

Eli! Eli!—Wat wilt de man,

die ’s Heeren bidsteê breken kan

en maken, na drie dagen,

—Gods zone is hij!—wat wilt hij dan

der dieven dood verdragen?

’t Roomsch krijgsvolk:

„Mij dorst!”—Laat ons Elias zien

—haalt edik!—hem nu hulpe bien;

en, kan ’t, zoo moge ’t nu geschiên,

hetgeen hij zei, voordezen,

volbracht, dat ’t al ging wezen!

Jesus:

o Vader, gij die alles ziet

hetgeen zij doen, ze’n weten ’t niet:

vergeeft het hun!

De vrienden des Heeren, 3 maal slaande op hunne borst:

’t Is onze schuld:

Lam Gods, aleer gij sterven zult,

vergeeft het ons!—’t Wordt middernacht...—

Lam Gods!...—Lam Gods!...

Jesus:

’t Is al volbracht!

DE TWAALFSTE STONDE:

GESTORVEN.

De vier heilige Evangelisten:

—’t Dondert onder grond.—De graven gapen.—’t Splijt

een klove, die tot in de moergebinten bijt

der bergen.—Zonne en mane en sterren houdt de Dood,

—al ’t licht van dezen dag,—geborgen in den schoot

van heure afschuwlijkheid.—Zij nadert tot den stam,

daar overwonnen, hij, die haar verwinnen kwam,

uit vrijen halze, en eer zij hem aan ’t lijf besteelt,

—bij ’t deinzen van de dood,—zijn’ ziele aan God beveelt

en—sterft.

DE DERTIENSTE STONDE:

DE VII WEE’N.

De heilige Vrouwen, de vrienden ons Heeren:

o Moeder van die lange en leede en scherpe zieledolken,

die ’t spreken van één woord u in de zijde bracht,

geheugt u nog die nacht,

als de Engelen, in de wolken,

geboren in uw’ schoot, aanbaden hem,

onzalig moederherte,—o Zalig Bethlehem!—

daar nu ligt, ontlijfd?—o Moeder van veel smerten,

Maria, hadt gij meer als één, als honderd herten,

in ieder zou, doordoornd, doorgeeseld en doorgaan,

het zevenhandig zweerd van uwe droefheid staan!

o Moeder, bidt voor ons,—daar bij den boom gezeten,—

die einde aan uwe smerte, aan uwe liefde en weten!

o Moeder, bidt voor ons, die Jezus’ Moeder zijt

en onze Moeder nu,—nu—bidt voor ons—altijd...!

DE VEERTIENSTE STONDE:

EN BEGRAVEN.

Joseph van Arimatheia:

Ons laat den Heere, na de rouwgeplogentheden,

’t nog onlangs uit den steen gegraven graf besteden,

dat mij was voorbereid.—Het roomsche volk zal ’t waken,

misschien, en joodsche wantrouw zegelvast het maken.

De vier heilige Evangelisten:

Zoo spraken ze, en ’t gebeurde recht alzoo zij spraken:

van roomsche en ander volk, van zegelvast en waken;

maar Jesus heeft de Dood, eer dagen drie geleden,

—gestegen uit den steen, onsterflijk,—doodgetreden:

Allen, eenmaal:

Hallelu-jah!

1897

VRIENDENZOEN

VIS UNITA FORTIOR

Waar zat gij dan

gestoken gij,

verduisterd en

verdoken, gij,

o vriendenhert:

door vriendenhand

zoo waandet ge in

uw onverstand,

gekwetst en afgewezen?

’k En hadde u nooit

vergeten, ik,

geen weêrstand u

verweten, ik;

geen stroo u in

den weg geleid,

geen werk gedaan,

geen woord gezeid

dat kwetsend u kon wezen.

Nog meer als ik,

zijt gij, misschien

een vriendenherte,

en mij, misschien

spijts al hetgeen

ons beider liefde

in stukken smeet,

een ware vriend gebleven?

Dat vriendschap is

moet sterker zijn,

moet sterk alzoo

de kerken, zijn

gesteund op vast-

en dieper grond

als vriendenhand

en vriendenmond,

zoo nu, zoo na dit leven.

’t Is dit alleen,

dat scheiden ons

zoo bitterlijk,

dat beiden ons

kon drijven om,

gij hier, ik daar,

verre af en zoo

nabij malkaar,

te porren en te pogen

aan ’t gene ik wist,

of waande, dat

het was; en gij

hieldt staande dat

het niet en was;

niet anders als

een ijdel woord,

een vuil en valsch,

en opgesmukte logen.

Zoo ziet men ’t gene

op dezen dag

nog ijzervast

gevezen lag,

verworteld en

verwassen, eer

’t ooit morgen is,

met eenen keer,

ter stede, in stukken vliegen;

zoo komt men eere

en trouw vaneen,

zoo komt men man

en vrouw vaneen,

zoo vriendenherte

en vriendenhand

en volk intween te liegen.

’k Herbiede u dan

de vriendenhand,

het vriendenhert,

den vriendenband,

die, spannende en

weerspannig aan

ons beider bede,

is losgegaan,

nu weer aaneen te binden.

’k Herbiede u hulpe

en bijstand, in

den strijde, om weêr

den vijand in

te stormen: en

dat ongekleed,

dat edel Wicht

dat Waarheid heet,

te zoeken en te vinden.

30/1/’97

IK DROOME ALREÊ

Ik droome alreê van u, mijn kind,

en van de blijde dagen, de dagen

dat samen wij, en welgezind,

vliegt dagen, vliegt voorbij gezwind,

ons lief en leed gaan dragen.

Ik droome alreê van u, mijn kind,

noch late ik mij gelegen, gelegen

aan al dat aardsch en bitter smaakt,

dat ’t lijf en ’t lijf alleene raakt,

en daar de geest kan tegen.

Ik droome alreê van u, mijn kind;

gij hebt hem, doorgestreden, gestreden

den nacht dien ’s vijands booze hand

gespreid had om ’t beloofde land:

gij zijt erin getreden.

Ik droome alreê van u, mijn kind,

en ga ik langs de straten, de straten,

daar heimlijk in mijn herte weunt

’t gedacht daar al mijn hope op steunt:

God zal u mij toch laten.

Aan Eug. van Oye.

12/2 ’97.

O BAND

o Band, om oost en west te snoeren,

om zuid en noord, om zee en zand

ter overwinning heen te voeren,

o hert- en ziel- en tongenband,

vereent mij, lijf en ziele en aderen,

met de overeeuwde onvalsche vaderen

en.... leve vrij ons Vlanderland!

12/2 ’97.

WIJ NADEREN

Hoe komt het, dat de lucht,

zoo hel, geleên

twee stonden amper, nu

vol duisterheên,

vol donkerte is? Hoe komt ’t

dat ’t gers, zoo net

een’ schreê te ruggewaard,

is al besmet

met onraad nu? Hoe ligt

alomme hier

gebroken handalaam

en drukpapier?

De zonne is blindgedoekt

en rookgeweld,

dat bitter is van bete,

omhooggesnelt,

of doolt de wegen langs,

en stinkt! Wat is ’t,

dat ’t overal, omtrent

mij, goort en gist

en geil is nu? Dat zacht

en zoete om gaan

en zijn de paden meer?

Dat ’t steen voortaan,

dat ’t tanden ongetemd,

dat ’t schorren scherp,

dat ’t kale keien zijn,

die ’k ommewerp?

Waar ben ik, meldt het mij:

verdoold in schijn?

—Wij naderen ’t gebied

daar menschen zijn!

16/2 ’97.

ZEGEPRAAL

De zonne vecht! Het noordervolk

komt woedend opgestoven,

de diepten uit, afgrijzelijk

verbolgen. Bergen boven

malkanderen zij werpen gaan,

in ’s hemels aangezicht:

den al te schoonen dag uitdoen,

en dooden ’t zonnelicht!

Het spettert, uit de wolken, vier

en vlamme; kwade steenen,

van rammelenden hagelslag,

en bliksem, al met eenen,

vergâren mij de reuzen in

hun vuisten vol geweld,

en ruien ze, onbermhertiglijk

daarheen in ’t zonneveld.

’t Is donker nu, ’t is donkerder,

nog donkerder! Gevaren,

als machtig, overmachtig groote,

en mammothsche adelaren,

omslaan de wolken alles, en

voor ’t nachtelijk bedwang,

onthemelt al dat hemel is,

in ’s hemels zwart gevang.

’t Is donker! Zal ’t verwonnen zijn,

dat overheerlijk blaken,

dat altijd even schoone van

de schoone zonnekaken?

’t Is nacht! En zijt voor goed nu gij

gedompt en doodgedaan?

Gij, beeld des Alderhoogsten, zult

gij, stervend, ondergaan?

Staat op! Het worde dag weerom!

Staat op, en slaat die booze,

die duistere onbedachten, gij,

des hemels schoone rooze;

gij, onverkrachte lichtvorstin,

staat op, uit uwen schans,

en plettert, onbermhertiglijk,

die domme reuzen gansch!

De zonne vecht! Zij duwt den spiet,

den onverwonnen gaffel

des zonnelichts, de reuzen in

den zwartgezwollen naffel;

ze bersten, en ze bulderen

malkander slaande, intween;

en, hersens in de kele valt

het reuzenrot ineen.

Ze pletteren te grondewaard,

ze pletsen en ze plassen,

dat ’t bommelt in de lucht alom:

lijk honden zijn ’t die bassen.

De wereld stroomt, afgrijzelijk,

van ’t bloed alsof het waar’,

van de eindelijk verwonnen, en

verwenschte reuzenschaar.

Ze ’n zijn niet meer,... ze ’n zijn niet meer.

Ze waren!.... In hun stede

komt helderheid, komt hemelsblauw,

komt goud, dat schittert, mede.

De zonne vocht, de zonne won,

en, tierende overluid:

„Hier ben ik!” roept ons zonneken

„des vijands vonke is uit!”

Kortrijk, 12/3 1897.

DIE MIJN HERT BEMINT

Die mijn hert bemint, o konde ik

hem gevinden! Heere, vonde ik

U, mijn hert, mijn toeverlaat,

wiste ik waar hij henengaat.

Ver van mij, dat ben ik zeker,

is de liefde- en troostinspreker,

want mijn herte zwemt, o wee,

in een wijde tranenzee.

Is hij in de blommen? Neen-hij:

in goud, rijkdom of gesteen hij,

als hij in mijn hert niet is,

neen-hij, neen-hij, neen gewis.

—/3/’97.

HALF APRIL

Gij blauwgekaakte wolken daar

halfwit omtrent uw boorden,

die gruwzaam in den hemel moert,

en grimt in ’t gramme noorden:

hoe lange speelt gij, koud en kil,

den baas nog hier? ’t Is half April!

’t Is onbermhertig koud; en ’t kan,

de zonne ondanks gebeuren,

dat ’s morgens, al dat gers is, wit

geruwrijmd, staat te treuren!

Waar wilt gij, boos geweld, naartoe,

des winters? Wij zijn wintermoe!

’t Moet zomer zijn, geen koude lucht,

die bijt en straalt; ’t moet open,

dat, wachtende, in de botte zit,

of weer in ’t gers gekropen,

van schuchterheid, voor ’t nijpen van

den hardgevuisten winterman!

Staat op, gij oostersch zonnelicht,

en schiet, bij volle grepen,

uw schichten uit; doorkwetst, doorlijdt

het graf, daarin, genepen,

de zomer zat: verrijzenist

des konings kind! te late al is ’t!

Hallelu-jah! dan zingen zal,

dat ’t wederklinkt alomme,

den gorgel los, de vogel en

de luidgekeelde blomme;

de klepel zal de klokke slaan

en kondigen den Koning aan.

12/4/’97.

GROENINGE’NS GROOTHEID
OF
DE SLAG VAN DE GULDENE SPOOREN

I

Daar zat, in ’t gers, een blommeken

zoo liefelijk gedoken;

het hadde geren, luide en lang,

zijn eigen woord gesproken.

De zonne zei: „Staat op, mijn kind,

ontluikt uwe oogskens, welgezind,

en lacht uw’ moeder tegen:

noch wind en zal er schade u doen,

noch hagelslag, noch regen!”

’t Had wortels in den taaien grond,

dat blommeken, verkoren;

en ’t bloeide geren, vrij en blij,

daar ’t weunde en was geboren;

’t zou menig lente kommen zien,

’t zou menig meidag omme zien,

en menig najaar sterven,

maar nooit en zou dat blommeken,

ten gronde toe, bederven.

De Leye liep erlangs, zoo zoet,

zoo lavend, in heur loopen;

De vogel kwam er drinken bij,

en liederen verkoopen;

de meiskes en de mannekens,

de Grietjes en de Jannekens,

ze kwamen en ze zagen—

’t hiet Vlanderland!—dat blommeken

zoo geren,... in die dagen!

II

’t Is oorloge in de locht en in

de boomen;

de wind berent de Leye, en doet

ze stroomen

te bergewaard. Den oest zal, op

het veld,

de hagel slaan, en ’s hemels wild

geweld!

’t Is hooimaand. In den meersch is man

en vrouwe,

den arrebeid, om God en land,

getrouwe:

eenieder, haastig, henenvimt

en vorkt....

Naar huis! De donder dreunde daar

al! Horkt!

’t Is heet! De zonne duikt heur in

de wolken.

„Te wapen!” roept er een: „Waar zijn

de dolken?

De vijand is in ’t land! ’t Zij waar

hij zit,

bereidt den goedendag, en—elk

in ’t lid!”

III

Het Vlaamsche heer staat immer pal,

daar ’t winnen of daar ’t sterven zal:

alhier, aldaar, aan lange lansen,

de leeuwen dansen.

De winden schudden, met geweld,

de zwarte blomme in ’t geluw veld:

de kwaden zien, beneên de transen,

de leeuwen dansen.

Met bezemen, zoo komen ze af,

om ’t Vlaamsche Volk, als ijdel kaf,

dat ’t zweerd onweerd is, af te ransen.

De leeuwen dansen!

Hardop! Hardop! De trompe steekt:

de boeien los, de banden breekt!

Ten vijande in! Dat op z’n schansen,

de leeuwen dansen!

Sta vuist en voet de vane omtrent!

En, gij, die God noch eere en kent,

ruimt bane, eer, op uw veege bansen,

de leeuwen dansen!

IV

De peerdehoeven staan in ’t zand,

bij duizenden, gedreven;

geen hooi en is er meer in ’t land,

geen haver schier gebleven:

’t is al gestolen, al geweerd,

voor vee en volk, voor man en peerd!

Waar gaat gij, edel died, naartoe:

gaan strijden op de heiden?

gaan straffen, met de geeselroe,

die u den vrede ontzeiden?

„Geen heidenen,” zoo roepen ze al:

„de Vlaming is ’t, die ’t boeten zal!”

„Daar groeit en bloeit, te landewaard

der Vlamingen, een blomme,

die honing druipt, die boter baart

en goud: daar gaan wij omme!

’t Is munte slaan, dat wij gaan doen,

terwijl de Vlaamsche bargen bloên!”

o Sigis, van Majorken, gij,

die koning zijt geboren,

wat hebt gij, man van ’t zuiden, bij

den noordeling verloren?

Verliezen zult ge er... Winnen, neen,

’t en zij, voor graf, nen tichelsteen!

En Robbert, op uw ros, Morel,

—pekzwart is het—gezeten,

gij zult uw’ hoogen hals, in ’t spel,

uw ros Morel vergeten:

Jan Breydel zal, in ’t riet gevaân,

ten tweeden male, u ridder slaan!

Die heeren hunne rossen ’t staal

nu stooten in de lenden:

verjagen zullen ze, altemaal,

en slaan die boersche benden!

Harop! De storme is los, en ’t gaat

om dood!—De goedendag slaat! slaat!

V

Harop! De goedendag

slaat! slaat!

Harop! Den goeden slag

slaat! slaat!

Ruimt bane, eer, op

uw’ vuile schansen,

den doodendans

de leeuwen dansen!

Harop! Den goeden slag

slaat! slaat!

Harop! De goedendag

slaat! slaat!

Door hooge en leege

en liên en lansen,

den zegedans, den zegedans

de leeuwen dansen!

Harop!

Den—goeden—dag!

De peerdehoeven staan in ’t zand,

te Leyewaard gedreven;

maar keerwijs om, naar ’t zuiderland,

geen twee, geen een op zeven;

ter Vlamingvaart zoo wilde elkeen:

ze gingen al, ’t en keerde geen!

VI

Onze Vrouwe, onze Vrouwe,

wij dragen ze u op,

de spooren der schoone gevelden:

de blinkende spooren,

gevonden—harop!—

op Groeninge’ns guldene velden.

’t Zijn de guldene spooren

van menigen man,

die, gister nog, gekte, in zijn tale:

„Wie is er zoo dapper

van u, die mij kan

doen ruimen de rompvaste zâle?”

Hij verzuimde te keeren

terug: in den meersch

daar blonken zijn’ dappere hielen;

gebluscht was de woede, en

daar lag, overdweers,

het ros, op den ridder, te ontzielen.

Onze Vrouwe, onze Vrouwe,

de zege is aan ons:

een riet heeft den reuze gedwongen:

tot ’t einde der eeuwen

vertelle nu ’t brons

van „’t Vlaamsche gespuis, en hun jongen!

Keizer Boudewijn’s kerke is,

van beuken, te nauw,

om Groeninge’ns grootheid te hooren:

te Kortrijk vereeuwige

een beeldengebouw

den slag van de Guldene spooren!”

Kortrijk, 15/4 ’97.

IN SPECULO

Hoe kan dit zijn,

o Schepper van hierboven,

dat ik U maar

en zie als in een’ glans,

als in een glas

te zelden onbestoven

van doom en stof,

en nooit geheel en gansch?

Zoo Gij bestaat,

en God zijt, moet het wezen,

dat ik U zie:

dat, zonder doek, entwaar,

ik schouwen kan

en, schouwende, in ’t nadezen,

vanbij U zie

en eeuwig op U staar!

Hoe kan dat zijn:

om niet en is gegeven,

uit Uwe hand,

het leefvermogen, dat

mij zuchten doet

en zoeken, naar een leven

dat alle goed,

in ’t zien van U, bevat!

Daar komt toch eens,

ten oosten uit, een dagen,

een dageraad,

eene eeuwigheid, die niet

meer weg en kan

noch weder, noch vertragen

het zielgezucht

dat zoekt en niet en ziet.

Mijne ooge zal

eens vol U zien, en varen

zoo ’t druppelken

in zee, dat is versmoord:

zij zal U zien,

verafgrond in de baren

der ziende zee,

die bedde en heeft noch boord!

Kortrijk, 16/4 ’97.

TWIJFELZONNIG

Maar twijfelzonnig lente en is ’t,

de wind en wilt niet zoeten:

’t geboren loof zijn moeder mist

en wachten zal ’t mij moeten,

zoo lange er buien bovenslaan,

om schielijk weer zijn gang te gaan.

Zijn gang te gaan, in weide en bosch,

in heesters en in hoven,

begeert het, alle boeien los

en alle buien boven;

dan wilt het al vol zonne zijn,

vol wellust en vol wonne zijn.

Vol wonne zijn mijn herte zal,

herlachen en herleven;

voor winden noch voor ongeval

van bange buien beven.

Och, lente, weest mij willekom

en werkt uw edel werk weêrom!

Uw edel werk zoo wille ik dan

een liedeken vereeren,

daar ’t vogelvolk niet aan en kan,

en zingen ’t duizend keeren;

maar al zoo lang ’t uw wonne mist,

mijn herte, twijfelzonnig is ’t.

Kortrijk, 18/4 1897.

EN DAARMEÊ AL

’k En heb vandage, o levensbronne,

geen eenen keer gezien u, zonne,

’t en zij te noene, en bij geval,

een witte plekke, en daarmeê al.

Een witte plekke, in ’t grauw gesteken,

der blind gedoekte hemelstreken:

hoe is ’t dat ik u heeten zal?

Een witte plekke, en daarmeê al!

’t Is duister ommentomme en ’t leven

van ’s werelds ooge is uitgewreven,

op, over mij en ’t aardsche dal,

een witte plekke, en daarmeê al!

En, krijge ik, nu dat Paaschen hier is,

dat levenslustig mensche en miere is,

voor oosterlied en lofgeschal,

een witte plekke, en daarmeê al?

Het deert mij zoo de zonne moeten

zien uitgaan en goênavond groeten,

mij dezen dag! O, al te smal:

een witte plekke, en daarmeê al!

Maar moet het zoo, heropgerezen

laat, morgen vroeg, uw aanschijn wezen

mij zoete, o zonne, en liefgetal:

geen witte plekke, en daarmeê al!

19/4 1897

JANTJE

Op en neêr, in de elzentronken,

neêr en op, gewiegewaagd,

toutert Jantje, en, omgezonken,

raakt de stam, die Jantje draagt,

de aarde bijkans: op en neder

rijst het weg en zinkt het weder.

Op en neêr, in ’s levens wegen,

Jantje, zal ’t bij beurten gaan;

lief en leed zal, voor en tegen

’t herte u en de schenen slaan:

wiegewagen zult ge, en dansen,

tusschen goê en kwade kansen.

Breekt de tak, dan zie ’k u vallen

diepe in ’t goor, beneên u daar;

zwicht u, en bezien ze u allen,

helpende u met handgebaar,

om nog hooger op te schrijden,

zwicht u, Jantje, en rust in tijden.

21-22/4 1897.

ZWART

Hoe zwart, hoe zwart is, ommentomme,

dat zwellend hout in ’t boomenland;

noch blad en leeft er nu, noch blomme,

maar geilheid al en spon, dat spant:

geliggen zal ’t en groene vlagen,

van schoonheid en van schaduw, dragen.

Hoe zwart, hoe zwart nu, allenthenen,

hoe donkerbruin is ’t lindenhout,

dat kenen wilt, dat is aan ’t kenen,

tienduizendmaal tienduizendvoud!

’t Zal, schier of morgen, groen bedijgen

dat zwart is nu, en blâren krijgen.

Hoe zwart, hoe zwart! Onzwarter rijzen

de wolken zwart, in ’t luchtgebied;

maar hemelsteen en hagelbijzen

en werpen ons de boomen niet;

één vlage zal ’t, eer lang nadezen,

een’ storm van al dat groen is, wezen.

Hoe zwart, hoe zwart is ’t, heind en verre,

’t wijduitgestrekte boomenland;

maar nauwlijks heeft de „middagsterre”

des winters vaartuig afgebrand

of seffens gaan, uit al hun’ knopen,

de boomen en de blijdschap open.

’t Zal regenen dan reuke, alomme,

’t zal wierookwerk en honingdauw,

van ieder blad, van ieder blomme,

zoo, ’s heiligdags, in Gods gebouw,

het volk ontvangt den hoogtijdszegen,

in spaarsvat- en in wierookregen.

29/4 1897.

LOOFGEBOUW

Noch groen en is noch geluw, dat

nog onvolworden lenteblad,

terwijl April te Meie gaat,

dat schielijk op de boomen staat.

Men ziet erdeure als deur een glas,

dat verwig is, en ’t loofgewas,

zoo enkel en zoo ijdel in

de lucht, is als een goudgespin.

Een aksternest zit, boven op

den achtkante, in den hoogen top

des hoogen booms gebouwd. Hij zal

eer morgen hier is, groen zijn al.

Nu zie ’k hem nog, die zwart en zwaar

bewolkt de hooge toppen, daar;

eer morgen hier is, heel, voortaan,

zal nest en al in groen vergaan.

Hoe heerlijk is mij altemaal

dat onvolworden boomgepraal:

elk houtgewas één wondernis

van boven tot beneden is!

30/4 1897.

SPREEUWEN

„’k Zie-’t!” zoo vliggert, vlug te vlerke,

recht den torre in van de kerke,

daar ze is nest aan ’t bouwen!... „’k zie-’t!”

piept de spreeuwe, en anders niet.

Maar wat is mij, scherpgebekte,

zwart-halfgroen gevliggervlerkte,

vage vogel, dan ’t bedied

van uw eeuwig zeggen: „’k zie-’t?”

Ziet gij, daar omhoog aan ’t broeden,

ziet ge, aan ’t blijde jongskes voeden,

in uw pierende oogskes, iet

dat elk mensche niet en ziet?

Zegt, of is ’t de zonne rijzen,

dat gij ziet, is ’t buien bijzen;

kwade wichten of kwa died

zitten ievers, diepe in ’t riet?

„’k Zie-’t!” zoo piept gij; ziet gij, binnen

deze borst, mij iet beminnen,

haten, willen, wenschen iet,

blijdschap hebben en verdriet?

„’k Zie-’t!” uw roepwoord doet mij delven

diepe in ’t diepste diep mijns zelven

en ontdekken daar ’t bedied

van uw eeuwig zeggen „’k zie-’t!”

Een daar is, die aan de leeuwen

’t leven gaf, en aan de spreeuwen,

Een die, vrij van al ’t verdriet,

hooge zit en verre ziet.

Een... Hij zit in zijnen torre;

zonder schaalje en zonder schorre;

en, van ’t gene in mij geschiedt,

Hij mag eeuwig zeggen: „’k zie-’t!”

30/4 1897.

WEDERWIJVEN

Hoe wijsterwaster vliegt de lucht

vol witte en lange stressen

van wolken, die ontvlochten zijn

lijk haar van tooveressen.

’t Zijn wederwijven, boos en fel,

die, kwaad van hande en vinger,

malkanderen te keere gaan

en vechten slag om slinger.

De wind zit in ’k en weet niet welk

geweste, ’t buischt en ’t bommelt

alhier, aldaar een zwepe los,

die deur de wolken schommelt.

Ze stuiven heinde en verre, en van

malkaar gescheurd, in stressen

van wijsterwaster vechtende, en

verwaaide tooveressen.

30/4 1897.

EXCELSIOR

’k Zie liever die te bergewaard

zijn roekloos opgeklommen,

als die, om loon, zoo zaan de vaart

gedaan is, nederkommen.

Die stijgt noch af- noch om en ziet

naar die in de eerde wroeten;

noch, dwee van halze, en kust hij niet

of waren ’t keizersvoeten.

’k Zie liever die de zegevaan

mij deur de wolken steken,

excelsior, en, vóórgegaan,

mij moed in ’t herte spreken.

Dan zegge ik: „Op! Dat ander kan,

dat kan, dat wil, dat zal ik:

geen oneere en geen schande en kan

mijn durven deren, valle ik.”

Hooveerdigheid is valsch van doen,

van zeggen en van zeden:

ootmoedig wil ik, ridder koen,

tot stijgen mij besteden.

Zoo God mij helpt, en gij mijn vuist,

op Libans hoogste kragen,

of vielender omtrent mij duist,

nog wil, nog zal ’k het wagen.

Kortrijk, 10/5 1897.

’T SCHEERWIEL

Het versch geschoren gers is zoet

om zien, en, in de zonne

verpreuvelen ’t mijn herte doet,

van louter levenswonne.

Het scheerwiel hoor ik rijden, met

gerul, en zijnen draf

aan ’t draven, alles snijden met

zijn’ scherpe tanden af.

Geen scheerder, die zoo scheren kan;

geen wever die zoo weven:

geen een en kent de konste van

zijn laken doen te leven.

’t Doen leven kan ’t de zonneschijn,

’t doen blinken in den glans

des hemels en nog groender zijn

als ’t groenste laken, gansch.

Nu loopt erin, en laat u ’t spel,

de louter levenswonne

verpreuvelen, en jeunt u wel,

gij kinders, in de zonne;

daar ’t laken ligt en zult gij nu

verwringen hand en voet:

loopt spelen daar en zegene u

de zomerzonne zoet.

13/14/5 ’97.

DE DOORNENBOOM

De schamele, oude boom,

die midden in de vaten,

veracht en ongetroost,

des olieboeters staat;

hij weet dat ’t zomer is

en zou hij, zou hij ’t laten,

te bloeien, nu dat al,

dat blomme is opengaat?

Gestapeld, rondom hem,

zijn tonnen, tonnen, tonnen,

die olie zweeten al,

en stinken. Schouwen ook,

verheven boven ’t dak

des oliebouws, en jonnen

maar bitterheid den boom

en afgerolden rook.

Hij bloeien zal nochtans,

en, blij, de zonne bieden

de vreugde van zijn hert:

maar éénen keer in ’t jaar

en wilt het zomer zijn,

en mag’t den boom geschieden

te bloeien in den dwang

van al die tonnen daar.

Hij bloeit en staat in ’t wit

getooid langs alle kanten

één vlage blommen duikt

zijn’ takken, scheef en krom;

de bietjes zie’k er zog

van zuiver zeem in zanten,

de blommen in en uit

en uit en in, weêrom.

Bloeit helder, helder op,

o boom, en luide pralen

laat al uw lief gewaai,

deur dikke en dunne. Neen ’t,

’t en is maar éénen keer,

dat ’t meie is: hillen, dalen

zijn blijde; blijde zijt,

genoeg, genoeg geweend.

De tonnen staan alom

gestapeld: zwarte, zware

gedaanten, ongehier

van leelijkheid. Welaan,

o taaie doornenboom,

daar midden in, verjare

nog menigmaal uw hoofd,

vol bloeiend wit gelaân!

16/17/5 ’97

QUIS NOS SEPARABIT?

Ad Rom. viii:35.

Bemint men iemand recht en wel,

zoo zal men hem voor metgezel

begeren en betrachten:

bemint gij God, waarom en gaat,

daar God zoo lange u wachtend staat,

gij God, o mensch, niet wachten?

Waar vinde ik hem? o, „vinde ik hem!”

zeg liever: waar ontvinde ik hem?

Hoe zal ik hem ontvaren?

Hij roert in mij, hij waagt in mij;

hij nacht in mij, hij daagt in mij:

wie zalder ons ontgâren?

o Wondernisse, o wonderheid,

o zonderbare zonderheid,

dat overal, gesmeten

bij ’t karrevoer, getuigenis

van God en van zijn’ goedheid is

en wij ’t zoo weinig weten!

Kortrijk, 18/5 ’97.

MIETJE

’t Meiske, met zijn’ teele melk,

op zijn bloote voetjes,

lang, gelijk nen terruwstelk,

zoetjes, zoetjes, zoetjes

terdt het voort, en anders niet

als zijn teele melk en ziet’t.

’t Meisken hoorde: „Goedendag!”

zeggen, zoetjes, zoetjes:

„Mietje!” ’t Meisken ommezag....

op zijn bloote voetjes

viel de melk en, vol verdriet,

wie dat ’t was en wist het niet.

Meiske, meiske, meiske snel

op uw bloote voetjes,

melk aan ’t dragen, wacht u wel:

zoetjes, zoetjes, zoetjes,

mijdt u, meiske, en hoort gij iet,

vóór u, maar niet omme en ziet!

20/5 ’97.

ZONHOEDEN

Onder hun’ hoeden

zoo liggen ze, in ’t vlas;

boos is de zonne en

zoo heet als een oven:

rood in hun aanzichte,

als ongepijnd was....

boos is de zonne en

ze bakelt erboven.

Schaduwt hun’ hoofden

gij, hoeden van stroo;

strekt u, zoo verre als

gij kunt, op hun leden;

laat ze, die wieden,

al rusten ze noô,

halen een asemke,

uw’ schaduw beneden.

Tavond zal ’t branden

gedaan zijn, en dan,

laat ze weer vrij, lijze

en koele, om de slapen,

laat ze verlost van

den arbeid en van....

u, groote hoeden,

een rustje gaan rapen!

21/5 ’97.

BUIGEN OF BERSTEN

Het jong hout staat, den rugge krom,

ootmoedig neêrgestopen;

terwijl de wind, den afgrond van

zijn diepe longen open,

gevaren komt, door bilk en bosch;

en, bruischende in de boomen,

losbandig, al den gruwel van

zijn’ gramschap heen laat stroomen.

De boomen staan geworteld in

den bodem diepe, en, weren

en zal de wind hun sterkheid noch

hunne oude stammen deren;

ze zuchten en ze stenen wel,

ze roepen en ze razen,

maar wederstaan, zoo willen ze, en....

dat durven ze, die dwazen!

Ze ’n buigen niet. Hun’ wortels staan

in de eerde neêrgegrepen

als ankers, die gebonden staan

doen ijzervast de schepen;

ze ’n buigen niet. Hun hoofdgewaai

scheurt af en weg: om ’t even,

en zullen noch en willen ze, en

voor wie dat ’t zij, begeven.

Het jong hout ligt den grond nabij,

voorover, neêrgedwongen;

verplettert en vernietigd haast.—

De wind komt losgesprongen

en, stampende op dat ligt.... „Zoo wel

den naasten als den versten,...

die boomen daar zal ’k buigen doen,

of willens nillens bersten!”

’t Is donker, van al ’t zand dat vliegt.

Geen hersendolle koeien

en kunnen, zoo de wind nu doet,

zoo ongedoevig loeien.

Ei! poffen nu, en paffen gaan

de pezen af, en kraken

de wortels: als geweren zijn ’t,

die dood en donder braken.

De doelen staan, bij vijftigen,

bij honderden, te perre,

ter aarden uitgeheven, en....

de boomen zijn omverre,

de teenen in de lucht; tot in

den vasten grond gezonken,

verdwijnt, al even slaggelings

hun’ kroone, in de elzentronken.

Het jong hout heft den hals weer op:

allengskens stilt het weder,

en legt het, op de rompen van

geroeide boshout, neder

zijn grimmigheid. Een slagveld is ’t

vol lijken. Ongeschonden,

zoo staan de jonge stammen daar

nog, al die buigen konden.

22-23/5 ’97.

CYTISUS LABURNUM

Gevlerikt, na der vliegen aard;

gereesemd, al omleegewaard

eenvervig, en van goude fijn,

des goudenregens blommen zijn.

Zij staan in krabben, lang en smal

van lijve, en recht een regenval

gelijken zij, van goude,... neen,

van zijde en licht en edelsteen,

’t En is van al dat bloeit entwat

zoo geluw, in geen blommenstad;

’t is geluw, naast aan ’t groen,... ’t en doet,

’t is groen, ten geel’wen uitgezoet.

Als, ievers in den hof gestaan,

de goudenregens opengaan,

de duisterheid van ’t groen verdwijnt,

„het regent en de zunne schijnt.”

Hoe jammer dat zoo gauw voorbij,

uw vlagen gaan van goude, en gij,

o gulden regen, al te broos

van leven zijt ge, en tijdeloos!

Gij strooit den weg, nen dag nadien,

of twee, dat wij u open zien:

zoo derf is dan uw dood gelaat,

als kaf, daarop de vlegel slaat!

En, eens dat eene aan ’t vallen is

de stervenstijd van allen is

gekommen: geen een blomme en kan ’t

meer houden: ’t goud is uitgebrand.

O goudenregen, heel en al

het jaar, zoo heet gij regenval:

doch regenval van goude, aleer

het meien zal, en zijt gij meer.

’k Verlange al, eer de maand daar is

weêromme, en tend de hoven, frisch,

vol goudeware en zonneschijn

geregend door uw’ blommen, zijn.

24/5 ’97.

GIERZWALUWEN

(Cypselus Apus)

„Zie, zie, zie,

zie! zie! zie!

zie!! zie!! zie!!

zie!!!”

tieren de

zwaluwen,

twee- driemaal

drie,

zwierende en

gierende:

„Niemand, die...

die

bieden den

stiet ons zal!

Wie? wie? wie??

wie???”

Piepende en

kriepende,

zwak en ge-

zwind;

haaiende en

draaiende,

rap als de

wind;

wiegende en

vliegende,

vlug op de

vlerk,

spoeien en

roeien ze

ringsom de

kerk.

Leege nu

zweven ze, en

geven ze

bucht;

hooge nu

hemelt hun’

vlerke, in de

lucht:

amper nog

hoore ik... en,

die ’k niet en

zie,

lijvelijk

zingen ze:

„Wie??? wie?? wie?

wie...”

25/5 ’97.

PASCENT IN ÆTHERE CERVI

VIRG.

Och, Tone, tend de tijd daar is,

en zal ’t geen rijspap regenen;

maar, is de tijd daar, Tone, ton,

sta vast, en valt aan ’t lepelen.

Nog nieuwer nieuws, als nu, wie weet,

mag iedereen verwachten, en

zoo ’t al gebeurt dat beuter mag[1],

de koeien kunnen kachtelen!

Kortrijk, 25-26/5 ’97.

[1] Var. II, 3: Zoo ’t al gebeurt dat beuren kan.

DE SPERRETAKKEN

De sperretakken staan, nabij

den boom, alsof hun blâren

gestorven, over langen tijd

aan jeugd en jonkheid waren;

maar, al zoo zaan de zomer komt

herzie ’k hun verste vingeren

met jeugdig groen en zappigheid

den ouden boom omslingeren.

Nog winter is ’t, men zeggen zou,

omtrent het bol; en neven

het bol, zijn zwart de takken, die

maar tendenwaards en leven:

het oude draagt het nieuwe dat

nog jong is; maar van dagen

ook oud geworden, beurtelings

zal ’t oude ’et nieuwe dragen.

Op de ouden blijft gesteund, en zijt

voorzichtig, jonge spranken;

’n laat u niet verleiden, om

te vroeg u vrij te danken

van ’t oude: uit de oude grauwte van

de schiergestorven boomen

zal nieuwgeboren schoonheid eens,

en sterkte, henenstroomen.

30/5 ’97.

SAMBUCUS NIGRA. L.

Vlienderboom, ’t is al verloren,

dat ik, u voorbijgeschoren,

henenvare, in ’t snelgerij,

overal ontmoet gij mij;

overal voorbij mij drijven

zie ’k uw witte blommenschijven.

’s Zomers lange en schoone dagen

schijnen u, met welbehagen,

toevertrouwd; en evengoed

’s avonds u de zonne groet,

als des vroegen morgens. Edel

groen zijt gij, van lijf en schedel.

’t Moet entwat omtrent u wezen,

met u uit den grond gerezen,

door ons volk u toegedicht,

dat, voor mij, in ’t donker ligt:

iets dat overal uw’ twijgen

vrijdom laat, en woonsteê krijgen.

Overal! ’k En weet geen hoven,

of, gij zijt erin geschoven,

eens of anders, hier en daar

staat gij, vlienderboom, entwaar:

bachten ’t huis, aanzijds het water,

zoo daar iet kan staan, gij staat er!

’t Ovenbuur beschut uw zware

looverschaduwe en, ’t en ware

versch, ten gronde nieuw gemaakt,

’t steenen huis daar Turk in waakt,

verre niet van ’t messingbekken,

vlienderboom, uw vlerken dekken.

Om den hoogen essche, in ’t wenden

van den weg, daar ’t water, tenden

’t hofgat, hier en daar gedekt

met een brugge, zijwaards strekt,

ringsom de oude mote, schoone

spant ge alweêr uw’ looverkroone

Ja, en, lieflijk uit der maten

is ’t, om zien, hoe al uw platen

vlakke witheid stijgen op,

trapwijs, naar den esschentop,

die daar staat,—hij zonder blommen—

treurig, in den wind te brommen.

Vlienderboom, gij schaduwt wielen,

wagenbossen voor ’t vernielen

van de zonne; en meermaals is

’t kindervolk een kerremis,

als gij ze, aan uwe armen, zwingen

luide laat, en liedtjes zingen.

Waterspeiten, klakkebossen,

zwartgezunde beiertrossen,

wijn daaruit, en zoetigheid,

heengedaald en toebereid

voor die ziek zijn, doen de lieden

altemale, u eere bieden.

Maar, gij waart, in ’t grauw verleden,

meer als om de dienstbaarheden

uwer goedheid, wel bekend:

gij waart heilig; u omtrent

biechtte men, te lijzer spraken,

’t geen men wilde onweetbaar maken.

Gij hebt ooren! ’t Zijn wel heeren,

in de groote steên, die leeren

dat het zwammen zijn, gedaan

net als ooren, die u staan

om den lijve; maar, zij droomen:

ooren hebt gij, vlienderboomen.

„Ooren hebt ge, maar geen tonge”,

dicht het volk; „en, wat men dwonge,

menschenmond en zou verraân,

’t gene in de oore u is gedaan

diepe, en toevertrouwd”. Nog roeren

hoort me’, in ’t Dietsch, van zulker voeren.

Edel beeld, uit vroeger dagen,

blijft maar vast de takken dragen

uwer schoonheid, houw en trouw,

naast des Vlamings hofgebouw,

nijgt uw’ blom- en bezieschijven.

Houw en trouw zal Vlanderen blijven.

26/6 ’97.

BIGNONIA CATALPA. L.

’t Heeft fel gezomerzijpt, en, water gieten,

onthier een amerij, deed ’t immer aan;

nu zijn de scherpgepinde zonnesprieten,

na lang geweld, de wolken doorgegaan:

’t geluchte is los, in tween zijn al de banden,

die lijndoek om geheel den hemel spanden.

Hoe helder blinkt het blanke wiel, dat even

onzichtbaar, zichtbaar nu, en bloot, alom

geworden, geuten giet van licht en leven

in ’t blauwe van den blauwen hemelkom!

’t Slaan bliksems in de lucht, en louter sprangen

van reinboogverwe omtrent de boomen hangen.

De wind is opgestaan; hij schudt de blâren

dat ’t perels overal aan ’t leken gaat;

in ’t groen catalpaloof hij, heengevaren,

de schaduwe en de takken openslaat

daaronder ik nu zitte en asem hale,

nu zuchtte[1], in de al te heete zonnestrale.

Het voor- en ’t nagetij elkaar genaken,

midbâmesse en midlente is ’t, almedeen;

op ieder lapken loofs er blommen blaken,

aan ieder taksken hangt er edelsteen,

dat, geluw, groen, en rood en blauw, van boomen

vol bleuzende appels doet, en peren, droomen.

Een wonderlijk aanschouwen! Hoe ’t gelooven,

schoon nauwe ik zitte en zie, dat ’t anders niet

als lekend loof en is, en scherpe schooven

van stralen, die daarin de zonne schiet:

’t is alles even vrij, van verwe en voege,

of Adams paradijs weêr opensloege.

Dat menigmaal mij worde een wonne als deze

geschonken, onder u, Catalpa schoon;

de hand die u daar zette ’et welzijn weze

gegeven van Gods ongekenden loon!

En, zie ’k u zelden weêr, in later tijden,

uw zijden zeildoek zal een ander blijden.

Kortrijk, 19/8 ’97.

[1] Var. III, 6: en zuchte.

BEZIET DIE BOOZE KATTE

Beziet die booze katte, hoe

zij nalijks nijpt heure oogen toe.

Nu mijdt u, muiske meest van al:

die blende katte u pakken zal!

Het muiske en ha’ geen acht en het,

in een-twee-drie, is opgefret.

29/8 ’97.

’T IS STILLE

’t Is stille, stille, allengerhand,

en weerom wordt het avond;

het zonnelicht is henen, ’t is

een ander’ land nu lavend.

’t Is stille, stille.... zoetjes vaart

dat roerde alom, te rustewaard.

4/9 ’97.

HET GULDEN VLIES

’t Is scherenstijd in ’t houtgewas.

De blaren vallen: grond en gras

zijn effen, van den wind die waait

vol zilver en vol goud gezaaid.

Zoo groene en is de grond nu meer

als wijlen, toen de lente teer,

en ’t jonge jaar zijn herte ontlook,

de weiden en de bosschen ook.

’t Is scherenstijd. De schapen niet

maar ’t houtgewas men scheren ziet;

en ’t scherpe van de windenschaar

aan ’t knippen is in ’t houtgeblaar.

Daar vallen en vergaderen

nu honderdduizend bladeren,

die reuzen af de rijzekens,

zoo lustig en zoo lijzekens.

’t Is ’t boomenvlies dat nederstort,

dat altemaal gesneden wordt;

dat af en dóór de schare moet,

zoo ’t al, en te elken jare doet.

Het gulden vlies, dat Jason zocht,

en reeuwroofde op het wangedrocht,

aanschouwe ik al mijn leven lang,

als wangeloove en kwenenzang.

Maar ’t geen alhier, aldaar gestrooid,

den weg dien ik nu ga vermooit,

dat menigvuldig boomverlies,

voorwaar dat is mij ’t gulden vlies.

Het blinkt, het bleust, het laait, het ligt

doorschoten van den zonneschicht,

onmeetbaar, verre, één schapendracht

van ooienwolle en lammervacht.

Een kleed is ’t, als van engelkens,

van louter liefdebengelkens,

die zijde en wolle en gouden blaân

doen liggen, daar ze spelen gaan.

Het rilt, bij elker schree, die ’k doe;

het roert en ’t ruischt, ’k en weet niet hoe;

en ’t riekt, alsof er reuke fijn

van amber uit zou dampend zijn.

’t Is scherenstijd, in ’t houtgewas;

geen stap mij ooit zoo zoete en was

als dien ik eens, in Ipersteê,

deur de afgevallen blâren deê!

Kortrijk, 26/10 ’97.

HEBT MEÊLIJEN

Hebt meêlijen met de boomen, laat

den bast hun ongeschonden;

bewaart ze voor de nijdigheid

der kwade nagelwonden;

geen onbermhertig menschenkind

ze dood en kwelle: geeft

de vrijheid aan des scheppers hand,

die in hun lenden leeft.

Hoe schandelijk ontmaakselt en

ontmooit gij mij de vrome,

de vrije en blije boomen, die ’k

zoo geren tegenkome

omtrent uw huis en hof, o gij,

dien God met herte en oog

heeft toegerust, om hem te zien

in ’t heerlijk boomvertoog.

’k Zie opgeroeste pikken, moe

van kappen en van kerven,

gehamerd om den esschenboom,

den esschenboom bederven,

daaraan het hekken vastgehaakt

de bilken sluit, en ’t vee

belemmert, dat zijn vulte zoekt,

en voedsel, in de wee.

’k Zie boomen, die gebonden staan,

in ’s dwingers booze handen,

die nooit geen duimbreed af en laat

zijne ijzervaste banden,

maar spannende en onroerbaar, al

dat leeft en roert in ’t lijf

der boomen, doet misdragen tot

een eerloos wanbeklijf.

Gebulte boomen zie’k, en die,

doorhakkeld en dooreten,

vol krammen en vol haken staan

gespijkerd en gesmeten;

die werken zoo Gods wet hun wijst,

die tranen en die bloên,

o mensche, om eenmaal vrij te zijn

van al u dertel doen.

Of staan ze meer niet vast genoeg,

de wortelvaste boomen?

En vreest gij dat zij henengaan

en meê met ’t water stroomen;

of vliegen in de lucht, omdat

gij scherpe draden spint,

en lange reken boomen al

in snijdend garen windt?

Och, arme, en is ’t genoeg u niet

dat, schier nog ongeboren,

het hout alreê geknipt moet zijn,

geschonden en geschoren;

dat ’t, galoos en tot alles dat

het niet en is, gepraamd,

wordt „gloriette” en „pyramide”,

en „espalier” genaamd!

Hebt meêlijen met de boomen, laat

hun schoonheid ongeschonden,

die schoonder is, onaangeroerd,

onvast en ongebonden,

zoo God ze liet gewassen zijn,

gewonnen en gebaard,

als al hetgene gij, o mensch,

verzint en hebt vergaard.

Kortrijk, 1/11 ’97.

DE LEYE

De Leye ligt zoo stille, alsof

van staal ze zou bedegen,

van louter staal en stijfheid zijn;

zoo blauw en, allerwegen,

zoo glad is en zoo effen en

zoo bloot zij nu. De winden

en roeren niet of, roeren ze,

geen speur en is te vinden,

geen asemtje op de Leye ervan,

die staal is, onberoerd,

en alletwee mijn oogen tot

aan Harelbeke voert.

De Leye en kapt mij ’t kezzelspeur

niet af nu, en heur plasschen

en komt tot vóór mijn voeten niet

den trakelwegel wasschen;

ze ’n slaat geen witte kladden op

en neere, alzoo de rossen

die, schuimende, in de stringen van

de wagens hossebossen:

maar stille ligt en lusteloos

ze omleege.... stille staat

er tusschen in, het maantje dat

zijn schapen gadeslaat.

Noch nacht en is noch dag geheel

en gansch het: tusschen beiden

kan hofgebouw en boomgewas

ik zien en onderscheiden,

die omgekeerd in ’t water staan,

zoo schuren doen en schelven

en schepen uit de Zuiderzee

vol vlas—en ’s luchts gewelven,

die zeggen: „Komt en kijkt, o mensch,

naar ons, met al uw macht,

ge’n kunt niet dat de Leye kan,

bij ’t vallen van den nacht!”

7/11 ’97.

1898

DUIVEN

Klap-klap-klap

m’n dertien duiven

slaan hun vlerken, de eene op de aâr;

klap-klap-klap,

en henenschuiven

doen ze van mijn dak, mij daar.

Klap-klap-klap

ze spelevaren

rinkelrooiende, altemaal;

klap-klap-klap

van harentaren

ommentom, in éénen haal.

Klap-klap-klap

ze zijn daar weder:

hoort ge vlug hun vlerken slaan?

Klap-klap-klap

ze vallen neder,

beetende op mijn dak voortaan.

Klap-klap-klap

de veêren stuiven,

want hun baaike, groef en fijn,

klap-klap-klap

m’n dertien duiven

boetende in de zonne zijn.

Kortrijk, 10/2 ’98.

MUSSCHEN

De musschen weêral, vrij en vrank,

vergâren, en verzinnen

hoe nog eens, naar den ouden gang,

de lente gaat beginnen.

’t En vriest niet meer, ’t en sneeuwt niet meer,

’t en vliegen meer geen vlagen:

’t wordt dageraad in ’t oosten eer,

en langer zijn de dagen.

De zonne—’n wordt, in ’t zonnelicht,

de weide nog niet wakker,—

goêmorgent, met heur mooi gezicht,

den moedermilden akker.

’t Zit ander verwe in ’t hout, voortaan;

de botgebolde boomen

niet langer meer zoo drooge en staan

te druilen en te droomen.

Daar gaat entwat gebeuren; ’t is

geband en gebaar geworden,

dat Leven en Verrijzenis

zijn ’t graf weêr uitgetorden.

De musschen hebben ’t nieuws ervan

vernomen, en ze vliegen

’t vermonden; geld noch goed en kan

dat musschenvolk bedriegen.

Zoo, weêral zijn ze, vrij en vrank,

de haantjes en de hinnen,

aan ’t rinkevinken, luide en lang:

de lente gaat beginnen!

Kortrijk, 11-12/2 ’98.

DE DAGERAAD[1]

In ’t blauwe van den hemel doekt

een kleene, witte wolke

de zonne mij;

en ’t witte van die wolke en komt

geen vlekkelooze molke,

geen wolle bij;

geen witgewasschen wolle, noch

geen snee die, versch gevallen,

te gronde ligt;

zoo wit is, op de boorden van

die witte wolke, ’t brallen

van ’t zonnelicht.

’k En kan ’t niet meer bezien bijkans,

mijne oogen willen dolen;

’t is vermiljoen,

dat, zwart in mijnen boek gedrukt,

zoo zwart is als de kolen,

en ’t rood is groen.

De Leye, die daar stille licht,

het water in de beken,

is rood voortaan:

terwijl, van top tot tee’n mij als

van ’t morgenrood ontsteken

de boomen staan.

Het schemert hooge en leege nu,

en diepe in ’s hemels gronden,

vandage staat,

beneên dien witten zonnedoek,

in ’s middags hooge stonden,

de dageraad!

Kortrijk, 8-9/3 ’98.

[1] Dit hier is een gedichtje op mijn ondervinden van ’t geen men, geloove ik, Couleurs complémentaires heet; de zwarte letters in mijn brevier waren schoon bloedrood; de roode, helder vert-de-gris; enz. gelijk in ’t gedicht’

Het moet gelezen worden.

lă lá lă lă—lă lá lă lă,

lă lá—lă lá—lă liere

lă lă lă lă.

G. G.

NEVELDUISTERNIS

Gegrauwdoekt is de grond

der kimme en allenthenen

vol damp en duisternis;

de boomen, half verdwenen,

half zichtbaar, hebben, daar

ze stille staan en stom,

van wolkenweefsel elk

een grauwen tabbaard om.

’t Hoogmorgent en, zoo ’t schijnt,

’t en wilt geen dag meer dagen:

daar moet iets ongesteld

of los zijn aan den wagen

der zonnehingsten, dat

ze in toom gehouden staan

en, immer nippend, nooit

een schreê vooruit en gaan.

De wereld mist den troost

dier zoete zonnestralen,

die alles leven doen,

daar ooit zij nederdalen;

die ’t schoone schoon doen en

die ’t goede goed doen zijn:

die God verbeelden in

Gods beeld, den zonneschijn.

De wereld mist dat nu:

ze treurt en, langs de lanen,

daar ’t eenmaal blommen droop

en druipen nu maar tranen;

daar ’k eenmaal stemmen hoorde

en vogelzang en ziet

mijne ooge onschoonheid maar

en sprakeloos verdriet.

Dat ’t schaduw nu nog ware

en wolken daar de winden,

zoo in een schapentrop

de honden, weg in vinden,

en bleve een plekske vrij,

dat blauw is, hier of daar!

Och, neen, ’t is nevel, al

omtrent me, en nevel, maar.

O nevelduisternis,

bij nachte zien mijne oogen

de duizend teekens nog,

die ’t ommegaan vertoogen

des sterrenhemels! Gij,

o nevelduisternis,

en toogt mij niets van al

daar hope of troost in is.

’t Is meer als leed genoeg,

en droefheid in mij, zonder

uw droef afwezig zijn,

o ’t weergalooste wonder

van al dat wonder is

in ’s werelds heerlijkheid!

o Zonne, en zij mij nooit

te lange uw licht ontzeid.

Kortrijk, 17/3 ’98.

WINDTOCHT

’t Is helderblauw, vandage,

en warmer als twee dagen

of drie geleên, de tocht

die ’k aseme is voortaan

zoo licht en onbelaân,

dat door mijn longen ik

hem lustig late jagen.

Hij loopt omtrent me heen,

hij speelt me vóór de voeten;

mijn haar omwentelt, en

mijn kaken kust hij koel;

in lijf en leên gevoel

ik weer den jongen dag

den ouden dag verzoeten.

Hoe raast die wilde wind

mijne ooren vol! Ze tuiten,

ze tieren allerhand

geruchten in mij, recht

een stamerend gevecht

van stemmen is ’t, die ’k slaan

en bermen hoore, buiten.

Dan buige ik mij vooruit

en wil de borst hem bieden;

’k ga stevig, stap voor stap,

en ’k leune, lijf sta bij;

wie zalder, ik of gij

nu zege halen, wind,

of ’t zegeveld ontvlieden?

Zoo wierd er vroeger, ’t is

mij eeuwen lang geleden,

door hem die „Israël”

nadien voor name droeg,

bij nachte en ’s morgens vroeg,

op een die, na den strijd,

hem zegen gaf, gestreden.

Dan, laat mij zegen ook,

uit uwen mond, verwachten,

o sterke vechter, Wind,

die, loopende achter ’t veld,

mij schier omverrevelt

en worstelt tegen mij,

en wijgt uit al uw krachten.

Ik bidde u, zegent mij:

niet eer en wilde ik wapen

omleege leggen, u

ontwijkende, eer gij doet

ontwaken mij dat bloed,

dat al te langen tijd,

gerust heeft en geslapen.

Kortrijk, 22/3 ’98.

AKSTERNESTEN

Nog ijdel staan de boomen, in

de blauwe lucht, en blaren

en zie ’k ze hebben, meer als of

ze dood en duister waren

voor goed nu. Lang is alles zwart

en zonder zap gebleven,

dat wijleneer zoo groene stond

in ’t zoete zomerleven.

’t Is zwart nu al, tot boven in

de hooge abeelensprangen,

daar zwarte en zware bonken in

van aksternesten hangen.

’t Zijn teekens in de lucht, en wel

bekende hemelbaken,

dat wederom de zonne zit

aan ’t lieve zomermaken.

Toch bladerloos is al ’t geboomte

en, verre heen in ’t westen,

in ’t noorden, ’t zuiden, ’t oosten zie ’k

alom vol aksternesten

de abeelen staan.—Verdappert uw

bezoek en wilt de bronne

des aksterlevens duiken al

in ’t groen, o lieve zonne!

Moscroen, 27/4 ’98.

LENTEGROEN

Hoe lief is, op het donkerblauw

der zwangergaande wolken,

die donderpijlen dreigen dra,

het lieve lentegroen,

daar schielijk, uit de zuiderlucht

de middendaagsche dolken

der zonne, ’et lustig meievier

een deuntje op dansen doen.

’t Is groen, dat diepe in ’t blauwe bijt,

zoo hel en zoo doorschijnend,

of eerst het uit den regenboog

geboren ware; en blauw,

dat dieper nog als hemelsch blauw

des avonds is, verdwijnend

in ’t zwangergaande duister van

de wolken, gram en grauw.

De zonne loopt daar smijtende in

heur middendaagsche dolken,

die speiten zoo geweldig op

het lieve lentegroen,

dat ’t pinkelt en dat ’t pierelt op

de blauwheid van de wolken,

die, zwangergaande, dreigen dra

nen donderdeun te doen.

Aan Eug. De Lepeleer,

4/5 ’98.

VOORBIJ

Voorbij is, eer het woord voluit

mijn tonge ontsnapt, het veêrgefluit

des vogels, die is verre en wijd

van hier, bijkans in géénen tijd.

Voorbij, zoo vaart het stoomgetuig

zijn vechtend vier- en vonkgespuig,

de schenen langs, één stonde, en is

verdwenen in de duisternis.

Voorbij zoo loopt een schaduw langs

de stappen meê mijns wandelgangs,

dóór ’t onafmeetbaar veld, dat ik

ontgroenen zie van stik tot stik.

Voorbij, zoo valt een striepken licht,

een valsterre, over ’t aangezicht

des hemels, en ’k en zie daarvan

geen speur, eer zesse ik tellen kan.

Voorbij o God, u uitgespaard,

gaat ’t al voorbij en tendenwaard,

gaat al dat is of was voorbij:

Gij zijt alleene en blijft God, Gij!

Kortrijk—Brugge, 10/5/’98.

WIE IS ALS GOD[1]

„Wie is als God!” zoo wierd het woord,

in lang verleden tijden,

omtrent den throon van God, gehoord,

als Michaël ging strijden.

„Wie is als God!” Hij won den slag

en satans volk vernederd lag.

Tusschenzang:

De vane omhooge! en immer voort,

die weerbaar is, gestreden!

„Wie is als God!” weergalme ’t woord

des zegepraals, nog heden!

De vijand wierd verwonnen, maar

zijn hoogmoed niet gebroken;

met lichaamsrampe en zielgevaar

blijft satan ons bestoken;

doch, stuive en storme ’t nog zoo fel,

„Wie is als God!” roep Michaël.

Tusschenzang:

De vane....

De wereld is een worstelperk

vol vijandschap en veeten;

geen winnen, of een wapenwerk

van dapperen mag ’t heeten:

die weerbaar is den vrede haalt,

Tusschenzang:

De vane....

Bewaart ons in den wijg, en doet

ons allen, die u eeren,

tot tenden uit, met kloeken moed

de slagen slaan des Heeren;

bevrijdt ons van der kwaden dood,

o Michaël, Gods engel groot!

Tusschenzang:

De vane....

„Wie is als God!” zij ons geschreeuw,

zoo ’t uwe was, voordezen;

verwinnaar zal de vlaamsche leeuw

door Michaël, nog wezen;

staat, Engel Gods, zoo bidden wij,

ons, lijdend, wijgend, stervend, bij!

Tusschenzang:

De vane....

10/5 ’98.

[1] Mi-cha-el: Quis ut Deus!

OCH WARE IK....

Och, ware ik ongevoelig en

mijn herte een steen bedegen,

wanneer de boosheid bijten komt

van die mij toegenegen

en dankbaar wezen moesten! ach!

’t en is geen een verschenen,

of was er een, hij verre weg

van hier is en verdwenen.

’n Ware ik maar gevoelig als

ik tranen zie en lijden,

bereid om al dat doenlijk is

te doen en hen te blijden

die, troostloos zijnde, zeggen: „Helpt:

u wille ik al mijn leven,

bedanken!” Neen: beloven is

een ander ding als geven!

Ach, weze dan mijn herte zoo’t

voor u, moet zijn, o Vader,

die meer mij als ik immer mocht

verdienen, altegader

ontvangen liet; die vroolijk zijn

mij doet, mijn herte pramend;

en al te menig keeren mijne

ondankbaarheid beschamend!

Kortrijk, 25/5 ’98.

GETIJDEN.[1]

VERNA.

Lente zal ’t, eer lang na dezen,

eeuwig, eeuwig lente wezen,

blijve ik, Priester Gods gewijd.

U getrouw, die eeuwig zijt.

AESTIVA.

Maakt alom, te zomertijde,

’t zonneken de menschen blijde,

hoe zal ’t, zonne Gods, mij gaan,

als ik eens vóór u zal staan?

AUTUMNALIS.

Boomen, die geen ooft en schenken

zal ’t gegloei der helle krenken:

God, verleent mij daaglijks, dan

werk en eens den loon ervan!

HIEMALIS.

Koude, sneeuw- en hagelvlagen,

looft den Heer, die, alle dagen,

hoe ’t geweld der winden drijft,

waakt in mij en wakker blijft.

Cinxen, 1898.

[1] Voor ’t Getijdenboek van den priester.

CINXEN

’t Is stille, Cinxendag en, over ’t plekske vloers,

van waar ik henenzie en schouwen kan, daarboven,

de hemelsblauwe lucht, en hoore ik niemendal,

’t en zij, voorbij geschoven,

een langzaam bellen, dat, herhalende, eens en nog

zegt: „komt te kerkewaard, met mij den Heere loven!”

’t Is stille en kerkewaard vervoere ik mijn gedacht,

vervoere ik heel en al mijn innerwaardste wezen,

tot vóór uw voeten, God, die uit het duister graf

zijt heerlijk opgerezen;

die in uw kerke rust en dáár, in ’t hoogste blauw,

terwijl het klokske luidt, mij uwen naam laat lezen.

O groote kerke Gods, o hemelwelven, daar

het minste mensch van al, bij nachten of bij dagen,

U in de sterren kan aanschouwen, groote God,

zoo ver zijne oogen dragen,

en in de blauwe lucht des hemels!.... kerke Gods,

gewijde kerke, wie zal u te schenden wagen?

Kortrijk, 29/5 ’98

DUC NOS QUO TENDIMUS![1]

Wilt ge een hof vol beukenboomen,

zwarte en groene, als daken dicht,

ondoorstroomd, de volle stroomen

vangen zien van ’t zonnelicht;

wilt ge een kermesse aan uwe oogen

geven, ’k ga den weg u toogen.

Wilt ge geurig gers gerieken,

versch gezeisend; dóór de wee’n

op en af de houten rieken,

’t hooi zien dansen, al deureen,

komt en laat, in ’t park getreden,

vóór u gaan, of na, mij heden.

Uit en in de schaduwsluipen,

te over ’t hoofd in ’t donker groen,

wilt ge heen- en wederkruipen,

duikske-weg, u zoeken doen;

wilt ge vrij van zorgen leven,

komt, ik ga de keure u geven.

Wilt ge, tien en twintig malen

daags, het dampend reuzenros

hooren zijnen asem halen,

door end door den iepenbosch,

slaande weg naar vreemde kusten

komt nabij dien berk wat rusten.

Henen is ’t, en weêr een ander

drakendier de bane bijt,

bachten ons: een binnenlander

is het nu, die henenrijdt!...

Horkt hoe weêr de wielen ronken:

’t davert tot in de elzentronken.

Zich! Daar springt een haze! Och arme,

laten moet hij noo’ den schat,

dien hij, diepe in ’t hooi, in ’t warme

woekernest geborgen had:

’t staat hem op den hals en sterven

moet hij of zijn jongskes derven.

Groot van oogen, grauw van velle,

lang van ooren, krom van been,

zitten nu de lieve, snelle

jongskes op mijn hand getween,

weteloos of, weggedreven,

vader nog en moeder leven!

Meermaals hoore ik menschen kouten,

hoe verkeersels, wis en waar,

hoe ze goede en kwa’ kabouten

tegenkwamen, hier of daar:

zijnder geesten hier, die dwalen,

’s nachts, het zijn de nachtegalen.

’t Doet: er komen goede geesten

hier verkeeren, af en aan:

lichaamlooze zielenleesten,

uit het graf heropgestaan,

daar ze, veel of luttel jaren

voortijds, in begraven waren.

Hautscilt en de oude Eeckhoute-abten

komen hier en doen alsof

ze elkeen met elkander klapten,

stemmeloos, in ’t wandelhof,

van ’t oud huiswerk, dat, voorheden,

hier end daar, zij bouwen deden.

’t Is al weg nu, zoo zij zelven

weg zijn: wijde en waterland,

boomen zijn ’t nu, boschgewelven,

gulzig gers en zuiver zand.

Henen zij ze, en andere ontzielden

komen, daar zij dagvaart hielden.

Welby Pugin en, daarnevens,

Jan Bethune, zijn gebroêr,

die, den langen dag huns levens,

trokken een en ’t zelve snoer,

hoore ik nu, al zoetjes spreken,

’t beeld van een gebouw uitsteken.

„Dààr het ziedhuis, dààr het water,

zus en zoo den trap gezet.

’s Zomers, noord de slaapsteê; later,

wordt het koud, alhier het bed.

Tenden zij, om God te loven,

nog een bidsteê bijgeschoven.”

„Michaël zal ’t huis bewaken,

met zijn zweerd. Wie is als God?”

hoore ik in de samenspraken

slaan van de edele twee; „en ’t slot

zal Maria, zonder vlekken

maagd, met heuren mantel dekken.”

„Jan-Baptiste moet hier hebben,

nacht en dag; zijne eere, want

zuiver water doet hij ebben,

uit der aarde en over ’t land.

Naast Maria moet, nadezen,

Joseph hier gediend ook wezen.”

„Donatiaan, met zeven lichten,

ringsom, op een wiel gepint,

zal de vijandschap doen zwichten,

van die alles uitverzint,

’s nachts, om in de terruwstruiken

harik en vergif te duiken.”

Weêrom zijn ze weg, verdwenen!

Al met eenen keer, zoo staan

huis en hof mij daar verschenen:

dag is ’t; en de hooiers gaan

overal, bij zware slagen,

’t geurig gers omverrevagen.

Wee is mij! Waar zijn mijn zinnen?

Dorst ik, in zijn eigen huis,

dichten, bij den Bisschop, binnen?

Neen! „Duc nos quò tendimus!”

hadde ik liever zeggen moeten,

neêrgeknield, aan ’s Leeraars voeten.

Sint-Michiels, bij Brugge,

29/6/’98.

[1] Aan Z. D. H. Mgr. Dr. G. J. Waffelaert, Bisschop van Brugge.

IN ’T RIET

Gedoken half, in ’t riet,

half zichtbaar, in de rieten,

aanschouwt de koeien mij,

die, versch uit hunne slieten

en vaste veters, nu

op vrije voeten gaan

en, gaande, ’s morgens vroeg

hun lange steerten slaan.

Omhooge heffen zij

hun hoofd en doen de stalen

van ’t omgebogen riet

hun tongen nederhalen

te mondewaards; de zwakke,

ontgroende staven riet

men rijzen toppeloos,

en weerom rechte ziet.

Ze stampen dat het kraakt,

en ’t water van beneden

hun voeten, spettert op

en speit hen om de leden;

de koeier djakt zijn djakke

en, djakkend, rechtevoort

hij koeiers overal

hem tegendjakken hoort.

De dazen zijn daar aan

en bij, bij bijzen weven

zij, rings om elke koe,

hun’ zidderende schreven;

ze zuipen zuiver bloed,

bij volle zeupen, uit

de malsche bronnen van

de diepe koeienhuid.

Vaart henen, zonne, weêr

ten avondwaard: de koeien

en kunnen ’t herden noch

gedragen meer; ze loeien

om vrij te zijn van ’t zog,

dat hun den uier spant;

om vrij te zijn van ’t vier

dat hun de balgen brandt.

„Naar huis, allei—alla!”

Zoo luidt het en, geladen

met de ongevalschte gift

huns overvloeds, zoo waden

de koeien uit het riet

en uit den meersch, verbeid,

weêrom te stallewaards

en in de stilligheid.

Zillebeke, 27/9 ’98.

SORBUS AUCUPARIA. L.

Nen zwicht van bloeroo bezekens,

de weêrga van coraal,

zie ’k hooge, op de averesschen staan,

en blinken altemaal;

de najaarszonne vonkelt op

dien ongetelden pereldrop.

De blaren zijn al afgewaaid

en ’t hout is, heel ontkleed,

met honderdduizend beierkens

behangen, wijd en breed.

„En hoe, o lustig lijsterdiet,

en plukt ge mij die perels niet?”

—„Gij draagt misschien een roer, dat ons

het leven rooven moet;

of peerdshaar hebt gij meêgebracht,

bestemd voor onzen voet?

Verlaat ons, want we leven, wij,

van al dat man of maag is, vrij!”—

„Sa, merel, lijster, kwalster, al

dat averesschenooft

veroorbaart, hier! en dapper u

nen vollen buik geroofd:

geen mensche en ziet u, rep noch zeg

en hoore ik meer, ’t gevaar is weg!”

’t Is menig, menig vogel zat

gaan slapen en voortaan,

de zonne is, in den oosten, en

de dag weer opgestaan:

geene averessche, of, ongeminkt,

hij nog vol bloeroo bezen blinkt.

En avereschhout staat er, met

de macht, dat, ongekrankt,

vol bezen, tusschen ’t ander hout,

en boven ’t ander, hangt;

maar wie die al de perels van

die trotsche toppen tellen kan?

Tot Iper, op de „werken”, staat

dit wonder, ongekend;

en menig weet zooveel daarvan

of waar hij stekeblend:

dat schoone is, en geen bate en bringt,

is goed voor—een die liedtjes zingt.

Zillebeke, 2/10 ’98.

... AAN DEN LINDEBOOM

O! wat schoon, wat bolgekruinden

lindeboom,

van verre ik staan zie, blinkende in den

morgendoom!

Heel is hij gewelkerd al en

duizendvoud

van verwen, langzaam afgesleten

guldengoud.

Dag en schijnt er op nog noensche

zonneglans:

’t is vochtig en de hemelkomme is

duister gansch.

Doch, ik zie mij, zonnewijs in

’t nedergaan,

die najaarsche, ei, die bolgekruinde

linde staan.

Ringsom rijzen hooge en groote,

zwart en zwaar

getakte boomen, naast die lieve

linde daar.

Diepe schaduw schieten ze en een

donker groen

gewelf zij om het wezen van die

linde doen.

Weest gegroet mij, nauwlijks uit den

morgendoom

erkenbaar Lieve-Vrouwken, aan den

lindeboom!

Sente, 29/10 ’98.

BLADERVAL

De boomen strooien weêr den weg

met wakke winterblaren,

die, vol gevangen morgendauw,

te gronde nedervaren.

Ze wentlen, zoo de wouters doen,

die weg en weder draaien,

van de eene blomme op de andere, in

het heetste zonnelaaien.

Geen zonne nu, geen vlindervlucht,

geen blommen meer, die blinken;

maar blâren, die, verwelkerd, uit

de hooge boomen zinken.

Maar blâren die, al stemmeloos,

in ’t gers en in de biezen,

in ’t diepe van den wagenslag

hun stille grafsteê kiezen.

De lucht is heel doorwaaid ervan:

de wegen en de weiden,

de voren in den akkergrond

en kan ik onderscheiden.

Zóó dapper, in de velden, zijn

des zomers oude paden

met allerhande verwen van

gestrooisel overladen.

Komt, koning Winter, komt nu maar;

bij honderdduizendtallen,

van blommen en van blâren is

als ’t zomervolk gevallen.

Sente, 29/10 ’98.

EGO FLOS....

(Cant. II:1)

Ik ben een blomme

en bloeide vóór uwe oogen,

geweldig zonnelicht,

dat, eeuwig onontaard,

mij, nietig schepselken,

in ’t leven wilt gedoogen

en, na dit leven, mij

het eeuwig leven spaart.

Ik ben een blomme

en doe des morgens open,

des avonds toe mijn blad,

om beurtelings, nadien,

wanneer gij, zonne, zult,

heropgestaan, mij nopen,

te ontwaken nog eens of

mijn hoofd den slaap te biên.

Mijn leven is

uw licht: mijn doen, mijn derven,

mijn’ hope, mijn geluk,

mijn eenigste en mijn al,

wat kan ik, zonder u,

als eeuwig, eeuwig sterven;

wat heb ik, zonder u,

dat ik beminnen zal?

’k Ben ver van u,

ofschoon gij, zoete bronne

van al dat leven is

of immer leven doet,

mij naast van al genaakt

en zendt, o lieve zonne,

tot in mijn diepste diep

uw aldoorgaanden gloed.

Haalt op, haalt af!...

ontbindt mijne aardsche boeien;

ontwortelt mij, ontdelft

mij!... Henen laat mij... laat

daar ’t altijd zomer is

en zonnelicht mij spoeien

en daar gij, eeuwige, ééne,

alschoone blomme, staat.

Laat alles zijn

voorbij, gedaan, verleden,

dat afscheid tusschen ons

en diepe kloven spant:

laat morgen, avond, al

dat heenmoet, henentreden,

laat uw oneindig licht

mij zien, in ’t Vaderland!

Dan zal ik vóór....

o neen, niet vóór uwe oogen,

maar naast u, nevens u,

maar in u bloeien zaan;

zoo gij mij, schepselken,

in ’t leven wilt gedoogen,

zoo in uw eeuwig licht

me gij laat binnengaan.

Kortrijk, 17/11 ’98.

PLATANUS ORIENTALIS. L.

Alhier, aldaar, wijd uit, wijd om,

wijd afgevallen blaren

bezabberen mij ’t wandelpad,

alsof het vagen waren

van verwers handen, geelwe op groen,

die ’t grauw der aarde blinken doen.

Een zure wind is opgestaan,

die ’t schoone der platanen,

zijns ondanks, al te langen tijd

zag schaduwen de banen

van ’t zomerhof. ’t Is winter haast

en ’t oud, afjunstig noorden blaast.

Die zatgezopen, zooveel tijd,

aan ’t zalig zonneleven,

daar stonden, ei! zoo roekeloos

en ’t hoofd omhooggeheven,

gevallen zie ’k nu los en loom,

beneden den plataneboom.

Zoo valt, die op de winden schreed,

ééns bliksemens, doorschoten,

de vogel, bei zijn slagers af,

en langzaam neêrgevloten,

in ’t zand des wegs: met borst en klauw,

vergeefs gewend naar ’t hemelsblauw.

Plataneboomen, ’t deert mij, dat

ik, wandelende, ’t zoete

geweefsel van uw schaduwkleed,

in ’t stof betreden moete,

dat eens zijn bergzaam looverdak

mij bood, wanneer de zonne stak.

Dat eens mij zoete zangen zong

wanneer, te lossen toome,

de bolle wind zijn’ sprongen sprong

en liep van boom tot boome;

al zuchtende.... o, zoo schoon en kweelt

geen vinder, die de harpe speelt.

Dat eens!.... Maar nu is ’t veeg en ’t valt

in ’t graf: de winden loeien

zijn lijkgezang! Platanenloof,

te zomer zal ’t hergroeien

en wederom den zonneschijn

mij zichtend voor de voeten zijn.

Kortrijk, 20/11 ’98.

SLAAPLIED

Waait mij nu zoetjes,

o zuchtende wind;

wiegt mij en douwt mij

dat zuilende kind;

speelt om zijn wichtelijk

aanzichtje en laat

Jesuken rusten; het

slapen nu gaat.

Palmen die roerende en

wagende zijt,

stilt om mijn kindeke uw

takken nen tijd;

engelkens, zoetjes, ach,

Jesuken wilt

slapen: uw’ tonge en

uw’ harpe nu stilt.

Vogelkes zwijgt, die daar

huppelt en springt;

dauwdruppels, zoetjes en

belt noch en klinkt;

zonne, uw machtige

stralen verfrischt:

’t kindeke Jesus.... in

slape.... nu is ’t!

Kerstdag 1898.

KROMMENISSE

Rechte en zonder krommenissen,

tusschen u en mij, beslissen

laat mij, vaste en veilig, of

gij mij of ik u, vandage,

leggen zal aan ’t wijngelage,

spijts uw ijdel wangebof!

Steene, 12/12 ’98.

VERLORENBROOD

Verlorenbroods zijn zulke lieden,

die weinig hope of geene u bieden,

’t zij waar zij gaan of waar zij staan,

van eens of anders meê te slaan:

’t zijn steiteniets, ’t zijn daghuurdieven,

’t zijn onbetaalde wisselbrieven,

’t zijn bodemlooze vaten, daar’t

’t gevangen water deurevaart;

die wint voor zulke of werkt, voor nieten

zal arbeid hij en geld verschieten;

voor zulken bakt, geringe of groot,

die bakken wilt—verloren brood!

Steene, 12/12 ’98.

GODDELIJKE BESCHOUWINGEN.[1]

o Hoogste, grootste goedheid, God,

mijn herte haakt om u, tot smachtens,

tot stervens schier; en immer wachtens,

is ’t moe voortaan. Och, uit het slot,

dat mij benauwd houdt en gevangen,

verlost me, gij die mijn verlangen

volleesten kunt alleen! Wie zal,

in ’s werelds perk, in ’s hemels paden,

mij buiten u, o God, verzaden,

mijn eenig deel, mijn eeuwig al?

1898.

[1] Uit de vertaling van Z. D. H. Mgr. Dr. G. J. Waffelaert’s Meditationes Theologicae.

Edoch, o Heere God,

hoe geren is ’t dat wij

erkennen uw bestaan,

aanbidden u en loven

ootmoediglijk, die ’t al

beneên berekt en boven,

dat ’t voegende in getal,

gewichte en mate zij!

Gij buiten alle macht,

Zijt immer, meer als al

dat grootheid heeten kan

of mogendheid, almachtig;

de kracht van uwen arm,

waar is er één zoo krachtig,

die ’t geen hij willens werkt

hem tegenwerken zal?

Het op- of nedergaan

eens evenaars en heeft

geen mindere achtbaarheid,

in al zijn onbeduiden,

als ’s werelds ommeloop,

bij u; ’t en laaft de kruiden

eer ’t dageraadt, geen dauw,

of gij daar acht op geeft.

Ontfermens zijt gij vol,

die God almachtig zijt,

voor allen; al dat is

bemint gij; geene zaken

en zijnder, die gij eens

gemaakt hebt, of zult maken,

die gij geen jonste en hebt,

geen liefde toegewijd.

Hoe kon dan ievers iet,

uws nillens, blijven staan,

van al dat staande blijft,

een stonde? Zou het leven

niet, zonder uwen roep,

die dooden wekt, begeven?

Zou al dat wezen heeft

niet wezenloos vergaan?

Gij spaart intusschentijd,

al ’t uwe en ongespaard

en laat gij wicht van al

dat lief u is; vernielen

en zal de zielendief,

o minnaar van de zielen,

hetgeen gij, ’s Heeren goede

en zoete geest, bewaart[1].

1898.

[1] Boek der Wijsheid XI, 21-27; XII, 1.

Hoe dankbaar moesten wij,

ontfermnisvolle, wezen,

u, grooten, goeden God,

en die, van jongs af aan,

nooit anders ons en hebt

als immer goed gedaan:

’t zij, niet zijnde, ons gemaakt,

’t zij, dood zijnde, ons genezen?

Niet eer en leefde er licht

in ons, en rechte reden,

of wij erkenden, wij

geloofden u, o Heer;

beminden u, dien wij

erkenden, immermeer

en brachten u den lof

onschuldiger gebeden.

Wij waren, aan de hand

van ouders en van vrienden,

geleidsmand en geleerd;

wij zaten, door uw kerk,

als teêre vogelkens

geborgen in de vlerk

van al uw goedheid, die

geen goedheid en verdienden.

Hoe komt het dan, dat wij,

die al uw goedheid wisten,

al uw bermhertig, al

uw vaderlijk voorzien;

u varen lieten en,

zoo dikwijls, bovendien,

hetgeen gij geren gaaft

al roekeloos verkwistten?

Te spade en is het nooit

te leeren en te weten,

dat u te weten ons

rechtveerdig maken zal;

dat gij ons redden kunt

en wilt, die immers al

rechtveerdigheid, o God,

en macht zijt, ongemeten.

Och, laat, van nu voortaan,

voor goed ons herbeginnen

te leeren wat gij zijt

afgrondelijke schat

van liefde en leven; laat

ons u, in Sion’s stad,

onsterfelijke liefde,

onsterfelijk beminnen!

1898.

Nog nauwelijks hebben wij

den mond aan ’t glas geleid

der hemelschale, die,

vol bruiloftswijn geschonken,

ons de al te milde hand

van God heeft voorbereid,

of dadelijk ontspringt

ons herte en, liefdedronken,

vereert het u, o God,

zijn volle dankbaarheid!

1898.

Verwonderd zien wij uw

almachtig Voorbeschik,

wijl de eeuwen ommegaan,

de vaste gronden bouwen

van ’t Huis- en ’t Kerkgewelf,

dat, aller hellen schrik,

dat aller menschen heil

die op uw woord betrouwen

staat eeuwig, Godvast, nu

en elken oogenblik.

1898.

Belofte is al die Gods[1]

goe vrienden zijn, gedaan,

dat, als zij, zalig, eens

het Leven binnentreden,

zij wezen zullen zoo

de vorsten zijn, voortaan,

die heerschen in ’t gebied

der hooge hemelsteden,

en die, naast Michaël,

getrouw zijn blijven staan.

Zoo zal Jeruzalem,

des vreden vrije steê,

van al Gods kinderen

de moeder eens bedijgen;

veel vreemde steden zal

God ééne stad ermeê

doen worden om alzoo

’t getal bijeen te krijgen

van ’t Volk, dat eeuwig hem

behooren moet, in vreê.

’t Getal der Heiligen

en weet geen een; ’t getal

geen een, der geesten, die

Gods heiligdom ontvielen:

toch weten wij hoe uwe

ontvorste zetels al,

o Hemel, zetten eens

vol vrijgemaakte zielen

de milde moederschoot

van Roomsche Kerke zal.

O Roomsche Kerke, die,

als kinderloos veracht,

als barre wildernisse,

op aarde, wierdt verwezen,

hoevelen zijnder, die

ge in ’t leven hebt gebracht

of die ge in ’t leven nog

zult brengen? In ’t nadezen,

hoevelen zijnder, die

Gods wil van u verwacht?

Hij weet alleen hoe groot

is nu zijn eigen diet,

hoe groot het wezen zal

hierna, die alle zaken

geschapen heeft; die al

dat wezen heeft of niet

te voorschijn roepen en[2]

kan maken of ontmaken:

ie ’t al op mate, wicht

en tel geworden liet.

1898.

[1] Augustinus. Enchiridion de fide spe et charitate, hoofdstuk IX, t. 29.

[2] Ad Rom. IV, 17.

o Heere, God, uw licht hebt ge, en

genade, mij gegeven,

daarbij mij dieper, nu als ooit,

is in de ziel gedreven,

dat u alleen, o gever goed

van ’t waar geloove, ik danken moet.

Zoo helder als de zonne, straalt

de grootheid uwer gave

’t onschatbaar, hemelsch licht, daaraan

mijn herte ik langend lave.

Wie kent er... Ik en kenne geen

zoo onbederfbaar edelsteen.

Noodwendig is ’t geloove, dat

begrijpe ik, en geen zaken,

geloove ik niet, en helpen mij

ter zaligheid geraken:

mijn eigen goed of ware ’t al,

’t geloove alleen mij baten zal.

Mijn wille en mijn verstand ben ik

bereid, ten allen stonde,

te vellen vóór uw voeten om

één woord uit uwen monde:

zoo is het en, die Waarheid zijt,

betaamt het u, ten allen tijd.

Mijn redelijk verstand betuigt,

dat ’t zoo behoort te wezen;

en, komt mijne arme onwetenschap

daartegen opgerezen,

’k geloove en helpt o God, voortaan,

mijn ongeloove ook rechte staan!

Heel vaste en onberoerd is mijn

geloove: niets en is er,

van al dat ooit onloochenbaar

of waarheid was, gewisser:

’k geloove en, uit mijns herten grond,

bedanke ik u, ten allen stond.

’k En was maar eerst geboren, of

gij goedheid zonder gronden,

’t geloof hebt in mijn herte diep,

als heblijkheid, gezonden;

g’ hebt levende als een zaad, voortaan,

’t geloove in mij doen wortel slaan.

In ’t Doopsel is ’t geloove mij,

als deugd, eerst ingegeven,

die werkzaam, is ontwaakt en, met

der daad, in mij gaan leven,

zoohaast haar en verstandigheid

en wil den weg had voorbereid.

Zoo is t, door uw genade, o God,

en ’t leeren uwer Kerke,

dat eindlijk mijn gelooven en

mijn willen kwam te werke:

door ouders, herders, vrienden goed,

geholpen eerst en opgevoed.

’t Geloove was mij, ’t leven door,

een licht en, langs de paden

des werelds, heeft het, recht en wel,

mij, schamel mensch, geraden:

het heeft mij, vaste en onverkeerd,

de waarheid uwer wet geleerd.

Het heeft mij, daar, och arme, ik was

gevallen of gaan dwalen,

weêr opgesterkt, mijn stappen mij

doen wenden, doen herhalen:

dat leed was, af- en weggedaan;

dat goed is, al, mij toegestaan.

Ootmoedig, eerbiedvuldig, zal

uw gave, o God, ik dragen,

tot ’t einde toe mijns levens, en,

daar ’t nood doet, hulpe vragen;

totdat mijne ooge uw weerglans niet,

maar vlak uwe eigen wezen ziet.

Intusschen, wille ik doen alzoo

’t geloove leert en winnen

meer wetenschap om God, voortaan,

meer wetend, meer te minnen.

Zoo weze ’t mij en alle liên,

die blind eerst, nu den dagraad zien.

Die blad voor blad, heeft opgemaakt

dit werksken, wenscht, bij dezen,

dat ’t voordeel doe aan allen, die

’t godvruchtig willen lezen;

opdat uw’ name, God en Heer,

vereerd zij, nu en immermeer.

1898.

1899

„VADER OVERLEDEN”[1]

o Al te kwade boodschapper,

die, bitsig als een horselbie;

die, stekende als een degenstoot;

die, snel gelijk den bliksemslag;

die, stom en doof, noodzakelijk,

te mijwaard op de snaren komt

gevlogen van den teekendraad!

Te gauwe, ach armen, vindt ge mij

en biedt gij, in uw bitsigheid,

de boodschap,—en geen troost daartoe!—

dat „vader overleden” is!

Ge’n zegt niet hoe hij, vroomgezind,

zijn kruise en zijne ellenden droeg;

g’en zegt niet, echt en recht, hoe hij

onwankelbaar geloovig en

betrouwende in Gods goedheid was;

g’en zegt niet hoe, beneên den bast

van buitenwaardsche onteederheid,

hij teêrheid in zijn herte borg;

g’en zegt niet hoe, van ’s morgens vroeg

tot ’s avonds, hij was werkzaam; hoe

’t gevaar hij niet en minde, niet

en vreesde, daar ’t de plicht beval:

g’en zegt niet hoe nauwkeuriglijk

hij omzag, daar te zorgen viel

voor kinderlijke onschuldigheid;

g’en zegt niet hoe noch wat hij was,

vóór God en vóór de menschen: gij

en steekt me.... en gij en stoot me maar

door ’t herte, dat hij henen is,

mijn broeder! Van geen zielenruste

en rept gij!—Och, hoe herteloos

doorslaat mij nu die bliksemslag

en biedt hij mij, in zijn bitsigheid,

de boodschap,—en geen troost daartoe!—

dat „vader overleden” is!—

Zijn ziele God genadig zij!

o Al te kwade boodschapper!

Kortrijk, 1/1 ’99.

[1] „Vader overleden” was de tekst van een telegram meldend de dood van ’s dichters broeder, Romaan Gezelle, kunstvuurwerker te Brugge.

REQUIESCAT IN PACE![1]

Ze hebben hier hem neêrgeleid,

in de aarde der gestorvene,

den kunstvierwerker, aan en bij

Zijn grafsteê is[2] het oefenperk,

daar dagelijks men schieten hoort

en poffen van geweerschot.

Wij stonden en wij horkten, in

de stilte van den morgenstond,

naar ’t halfgezwegen lijkgebed,

dat iedereens begroetinge is,

die komt alhier. In ’t oefenperk,

daar schoten en daar poften ze

zoo dapper, dat het, spotgewijs,

den doode scheen te gelden. Hem

die menigmaal tienduizenden

deed roepen: „Och, hoe wonderschoon

het schittert!” als hij bommen schoot

in ’t luchtgewelf, bij nachte. Neen,

nu ligt hij daar en zien en kan

noch hooren hij ’t geweergeschut,

dat henenbarst, omtrent hem. Nu

en weet hij van geen duizenden,

die, opwaards ziende, roepen hoe ’t

al hemel vier en vonke is.

Geen volk en ziet hij vluchten en

geen kinders, op den arm getorscht,

die schrikkend schreeuwen. Poppen nu

en raderwerk en ziet hij meer,

die breken, braken, branden, schier

alsof de lucht vol sterren en

vol bliksemende zonnen zat.

Het vier, dat in zijn herte leefde,

is uitgedoofd: hier slaapt hij nu!

Wij stonden daar...tienduizenden?

Neen, twintig stille vrienden, die,

omleege ziende en sprakeloos

hem volgden, daar hij henenvoer

voor eeuwig; die beminden hem,

ten grave toe en verder nog!

o Waker, die de dooden hier

bewaakt, in uw gebeden hem

indachtig zijt: des morgens, als

de nooit vermoeide zonne uitgaat

en leven strooit in ’t doodenveld.

Des avonds, als ’t al slapen gaat

en, moegeleefd, te sterven zoekt

een stonde of twee; indachtig hem

dan weest, aleer gij slapen gaat.

Des nachts, als heel uw kudde ligt

omtrent u, hunnen herder, dien

alleen de lieve zonne zal

ontwekken, als het morgen is:

indachtig weest den doode dan,

als ’t leven u de ruste ontzegt.

Kortrijk, 8/1/’99.

[1] Bij de begraving van Rom. Gezelle; zie voorgaande stuk.

[2] Aan ’t stedelijk kerkhof, te Brugge, paalt het plein voor schietoefeningen.

UIT DE DIEPTEN.

Ik hoore ’t klokspel nauwelijks,

en nauwelijks de slagen,

die slaan de lange stonden van

de stomme winterdagen;

’t is doof omtrent mij alles, en

schier dood, hetgeen mij moed,

mij mannelijken wil, te mets,

en kracht in ’t herte doet:

daar zit entwat in ’t luchtgewelf

dat krank is; dat, beneden

die krankheid, armen mensche, mij

doet krank en ziek zijn, heden.

Wat is dat? Aarde of hemel, wat

ontbreekt mij nu, die wanen

mij vrij van alle zorgen dorst,

nog onlangs; die, de banen

des levens gei doorgaande, hield

den zin op u gericht,

o zonne, die mij tegenblonkt

in ’s hemels aangezicht!

Waar is nu alles henen en

hoe zitte ik hier, gekrompen,

vernederd en ontzenuwd, in

des winters doove dompen?

Ach! wis is mij de dood omtrent

en, heimlijk aangekropen,

des nachts ong’ hiere duisternisse

in ’s herten grond gedropen;

de droefheid,—of ik blijde was

en helder eens van zin,—

op mij heeft heure vuist geveld

en giet mij tranen in.

Waar berge ik mij? Waar vluchte ik u,

o troostloos ondervinden

der zware weemoedsketenen,

die nu mij nederbinden?

Waar vluchte ik mij? Waar schuile ik, of

wie zal mij....? Zal ik vluchten,

die bidden kan; die God bij mij,

voor bijstand, heb: die zuchten

in de oore Gods mijn lijden kan;

die, sprakeloos, verstaan

bij hem kan zijn; die, schaamteloos

bij hem kan binnengaan?

Aanhoort mij dus, o Vader; uit

de diepten roepe ik henen;

„Ontferme ’t u eens dooden en

uw licht zij mij verschenen!”

Gij ook zijt eens in ’t graf geweest,

drie dagen en drie nachten;

gij ook hebt uwe onlustigheid

geklaagd; als al uw krachten

begaven u, om hulp gebeên,

die aller hulpe en troost,

God zelf, voor mij te lijden en,

gegalgd, te sterven koost.

Ontferme ’t u eens stervenden,

die, naast u, neêrgebeden

in ’t graf van zijne ellendigheid,

verrijzen wilt ook, heden!

Kortrijk, 15/1 ’99.

HET VLAAMSCHE VOLK

Wanneer, wanneer zal ’t hier in Vlanderen

zoo ’t vroeger ging, eens weder gaan?

Of mag ’t niet meer dat is, veranderen,

moet immer valsch de klokke slaan?

o Neen, o neen, de duinen daveren

de kerels zijn weêr opgestaan:

Van hier, onvlaamsche volksbeschaveren,

het jonge Diet is vrij voortaan.

Te lange alreê zijn oud- en jongen

het vreemde woord gewend alhier,

en ’t Vlaamsche lied op Vlaamsche tongen

doen galmen, ’t is een schande schier.

’t En zal niet meer zoo ’t was geschieden:

de kerels zijn weêr opgestaan:

het vrije lied past vrije lieden

en ’t jonge Volk is vrij voortaan.

Welaan, wie zal den stroom beteugelen,

die breken wil door boei en band?

Wie kort het Volk zijn’ vrije vleugelen

wie temt het jonge Vlanderland?

Geen zuiderlings ontaarde krachten:

de kerels zijn weêr opgestaan

hun stem en zal geen dwang versmachten,

het Vlaamsche Volk is vrij voortaan!

12/1901.

ONGEDAGTEEKENDE GEDICHTEN
EN ONVOLTOOIDE
„SLAPENDE BOTTEN”

DE BOODSCHAP

De boodschap uit des Heeren woon

’t geheim des Heeren boodschappend,

begroet ze vol genaden, die

zal Moeder Gods en Maged zijn.

De Maagd bezoekt de moeder van

Johannes, haar in ’t bloed verwant,

en ongebaard verkondigt hij

dat Jezus reeds geboren is.

Het woord dat vóór alle eeuwen uit

des Vaders wezen wierd, verschijnt,

het sterflijk uit een’ Moedermaagd

gesproken God- en menschenkind.

Het kind wordt in Gods huis gebracht,

die ’t al gebiedt hoort man’s gebod

en, afgekocht om niet bijkans

wordt hij die ons verlossen zal.

Hymn. in off. ss. Rosarii.

HOSANNAH

Hosannah zingt,

’t is palmendag.

Jerusalem,

slaat open

uw’ deuren al,

komt uitewaard,

en kust, in ’t zand

gekropen,

het voetspeur en

de stappen van

het veulen, dat

vol eer

is voerende in

Jerusalem

—Hosannah zingt!—

den Heer!

WEGGEROOFDE LELIE

Weer een weggeroofde lelie

uit des werelds doorenveld,

na des levens rampmartelie,

hooge in ’s hemels hof gesteld.

’t Maagdenlijkske is afgemalen,

tot den laatsten vezel af:

niet en kwaamt gij nederhalen,

dood, bijkans, in ’t duister graf.

Wederom, en vrij, geboren,

vloog het zielke hemelwaard:

dood, gij hebt den strijd verloren,

’t leven hebt ge, o dood, gebaard.

GELIJK DE ARME PELGRIM

Gelijk de arme pelgrim getreden komt,

die pijn heeft en honger geleden om ’t

zoolange, zoolange geduren van

de reize, toch eindelijk de muren kan

zien rijzen, nog blauwende in den morgenstond

van ’t huis waar hij moeders bezorgen vond.

O LIEFSTE JESU ZOET

Ik wil mij gansch u geven nu,

o liefste Jesu zoet,

den loop van al mijn leven u

mijn herte en mijn gemoed.

Aanveerd dat herte en ’t uwe zij

o Jesu ook gegeven mij

verwisseling van liefde doet

met mij o Jesu zoet.

’k Beminne u uit der maten zeer,

o liefste Jesu zoet.

Gij zegt dat ik u volgen, Heer

en u beminnen moet,

ik vrage u dan, o Jesu kind,

die kinderherten meest bemint,

dat gij mij ’t alderhoogste goed

in u beminnen doet.

Van herten zijn wij één voortaan,

o liefste Jesu zoet,

ik wil door alle smerten gaan,

door allen tegenspoed

en sterven zal ik onversaagd,

zoo Gij mij in uw herte draagt

en nimmermeer daaruit en doet,

o Jesu, Jesu zoet.

GEKRUISTE GOD

O crux ave, Spes unica

Mundi Salus et gloria,

Auge piis justitiam

Reisque dona veniam.

Gekruiste God die voor mij staat,

des werelds eere en toeverlaat,

gekruist, gekroonde Jesu zoet,

onze eenigste hope, ons eeuwig goed,

ik groete en bidde u, reik, o Heer,

al die rechtveerdig zijn, nog meer,

en geeft, door al uw lijen en bloên,

vergifnisse aan die kwalijk doen,

Var.:

o Kruis dat al onze hope draagt,

Al ’s werelds eere en vrijheid schraagt

Vervroomt ze al die uw spraak verstaan,

Vergeeft ze al die u tegengaan.

AVE REGINA

Heil u, heil u, Koninginne,

vrije Vrouw der zoeter minne

heil u, wortel, stam en poort;

heil u, ’s werelds weergeboort!

’s Zaligmakers moeder milde,

daar hij ’s hemels deuren wilde

mede ontsluiten; sterre in zee,

slaat ons gade en weert ons wee!

Die zoo diep zijn neergevallen,

helpt ons weder opstaan, allen,

Jesu moeder, staat ons bij,

dat ons vrede en vreugde zij.

AANZIET DE KRAAIEN

Aanziet de kraaien die van zaai-

noch oestgetij en weten,

die schure en hebben noch schrapraai

en God verleent ze ’t eten!

Aanziet hoe dat ze, tem en fraai,

hier spijze en drank vergeten.

Ghistel.

’T WAS ’N WARE!

„Past op,” zei Meester Heuverswijn,

„dat iemand,—wie die snaken zijn,

die ’k hoorde daar, met hand of mond,

eens s...e nadoen, dezen stond,—

nog durve! Wat bediedt mij dat?

Een schande is ’t! En, ’k en weet niet wat

ik doen zal met den deugeniet,

die nog nen keer zal durven...!”—Ziet,

daar hoort mij Meester Heuverswijn

weerom entwat gelaten zijn,

van zulken aard, dat ’t wonderwel

geleek ’t onvoegzaam kinderspel:—

„Komt hier, gij, Jan! Wat hoore ik! Gaat

en seffens recht in ’t hoekske staat!”—

„’K en doe,” zei Jantje Poupaert, als-

of ’t heel onschuldig ware:

„menheere, ’t was ’n ware!”

Pet. v. Waereghem.

MOCHT ZULK EEN TALE

Mocht zulk een tale eilaas

geen enkel tale wezen,

geen woorden, waarheid en

onnagemaakte smert

op willens voet gesteund,

op biddens vlerk gerezen

tot naast het evenbeeld

der wenschen van Gods hert,

dan zou wellicht de baan

de duistere baan des levens

verlichten in den glans

van Hem die U bemint,

van hem die naar u wacht,

van Jesus, dien gij tevens

al waart gij nog zoo boos

toch geren ziet, mijn kind.

Ten halven afgewrocht,

ontvangen, niet geboren;

gevonden algeheel,

noch algeheel verloren,

zoo ligt er menig rijm

onvast in mij, en beidt

den aangenamen tijd

van volle uitspreekbaarheid.

(Rijmsnoer).

O stede- en vaste oude meuniksmoffen

wat schijnt ge mij een beeld

van veile vastigheid;

de vlaamsche vuist heeft u

eens in den leest getroffen,

u in de scherpe zon te

droogen uitgeleid;

het angstig vier heeft u

nadien opeengestapeld,

gebakerd ommentom uw leên

en sterk gemaakt,

totdat gij een en al. . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

Neen, en schrijft, op rijm of onrijm,

iets, of eer ge aan ’t schrijven gaat

. . . . . . . . . . . . . . . . .

Luistert allen, luistert allen:

Gods woord is mij ingevallen.

Ik had ne keer nen dicht gemaakt,

en ’t stond van vooren aan zoo wat

van God, gelijk geen een mij dat

en dient te doen herdichten,

. . . . . . . . . . . . . . .

Heere geeft dat wie, wanneer

ooit dit schrift in handen kome

. . . . . . . . . . . . . . .

Een lieftallig liedjen op

het wijken van den wintere.

Een deuntje willen wij dichten.

Dat hier en daar en elders leeft,

dat nimmer nog bestaan en heeft,

’t gebenedijde u al van in . . .

. . . . . . . . . . . . . . . .

Dat kruis dat gij mij gaaft

een jaar van hier geleden.

De zegen Gods, u, mij en al

die met ons bidt, bewaren zal.

Een heel onvast onthouden van

de onvaste voeren daar ze mij—

. . . . . . . . . . . . . . . .

Gij die God zijt dezer eeuwe,

God gemaakt, in steê van God.

Goevrijnacht, als Jezus

gevangen, gesleurd,

vol wonden geslegen,

besmet en besmeurd.

Heere, komt, ik ben ellendig,

’k ben vol zonde en vol verdriet,

komt, uw’ goedheid is onendig,

lange en beidt, o Heere, niet.

Hoe verre buiten al ’t bereik

der menschelijke macht gesteld

. . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . .

het worden van den zonnedag.

’k Danke u, van het leven, dat

gij mij laat genieten.

o Bindt mijn handen alle twee,

o bindt mijn herte aan u, en

en laat ze nooit meer, losgegaan,

uw Godlijk herte schuwen.

Oneindig wezen, God,

drievuldig, een, almachtig,

wat zijt gij dicht bij mij

die niet en zie en hoor.

O Maria welk eene eere,

dienstbaar zijn en God den Heere

dragen, zoo gij, moeder zoet,

Jesus uwen Schepper doet.

’t Was God die onze zonden zag,

’t is Hij die ze ons vergeven mag,

en wij zijn ’t die de boeten

daarvan God gelden moeten.

Zijn eigen zoon en spaarde hij niet

en liet hem voor mij slachten.

Die elken vogel voedsel geeft

gebrek voor mij geleden heeft.

Die nievers zijns gelijke en vindt

voor mij wierd mensche en moeders kind

De wille des Heeren,

zoo gister zoo nu,

de wereld zal keeren,

geen „individu”.

En niet uw straffen naar

ons kwalijkdoen gemeten

Zijn leven stond hij af voor mij,

gekruist, en voer in ’t graf voor mij.

’k En was

nog in

’t bestaan

niet, en,

bestaat,

zei God,

mijn kind,

en ’k ben.

Ons toekome, God en vader,

dat wij immer nader, nader

. . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

ons toekome uw Koninkrijk.

Oorspronkelijk en van eersten af

is ’t God die mij dit leven gaf.

Moeder stond zij, vol van smerte,

naast het kruis en ’t brak heur herte,

dat heur kind daar hangend was.

Komt, de stem die roept tot u.

Denkt gij, vriend, dat dat

niemen en weet

dat in uwen boezem

geborgen, daar ligt

het diepste van al,

’t zij edel ’t zij leelijk

’t zij goed het zij kwaad,

’t gezien heeft een ooge en ’t

bewaren, ontdekken . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . .

Hij zal . . .

Men durft er nog naar kijken nu:

ze is nauwlijks overleden,

ze lacht, of ’t ware, en schoonder is

ze, in de eeuwigheid getreden,

als vroeger, daar zij lijdend lag

en leelijk deed.

Mij schielijk is een vreemde

ontroeringe ingevallen:

is stervende iemand, of

ben, veeg, ik zelf misschien

bestemd om heen te gaan?

’t En gaat geen een verloren,

geen dingen dat bestaat,

’t en wordt geen een geboren,

dat heel en al vergaat.

Mijn schamel, schamel kind,

hoe geren zou ’k het wezen

van uwe eenvoudigheid

zien staande blijven, dat

. . . . . . . . . . . . . .

Maakt pompen van canons

en speiten van geweren,

al ’t vechten is voorbij,

’t is vrede weere in ’t land.

Broonood lijdende,

lam ellendig,

nooit verblijdende,

en onbestendig.

Noch geld, noch wijn, noch brood

en stilt den mensch zijn nood,

daarbij begeert hij ook

met herte en ziele...rook!

O vader, zorgt bevreesd

dat ’t kind u geren ziet,

opdat gij nooit en vreest:

dat kind en vreest mij niet.

Pinte, ponte, palingpot,

loopt ermeê naar ’t wagenkoot,

loopt ermeê naar ’t overbuur...

Waarom bemint u, kind, zoo zeer

’t zij welke ontaarde ziele

die kleen zijt, hulploos, arme en teer...

Ei! wat baat het slingervuisten,

hadt gij nog zoo zware knuisten

stondt gij nog zoo hooge en sterk...

Gij zijt, en zult het altijd wezen,

zoo God u schiep, een vrije geest,

geen lichaam, eene ziel, nadezen.

Ten dorse geschreden, zoo

hing ’t harnas

hem loodzwaar om de leden.

Over hem Gods handen waken,

vrij van schade en schandeaanraken,

waren ze ’t...

De dood, wat is de dood,

herdenkt, o mensch, een stonde.

Noch wulvengier, noch evertand,

en vreest die heeft gezond verstand,

Met uw vuil en stinkend vat

vol gouden vruchtbaarheden.

Als ik jong was, zoo verlangde ik,

dag op dag, naar iets of wat,

Dien man zie ik geren rusten,

zie ’k geren slapen gaan.

Doet hetgeen gij moet,

doet al dat gij doet[1].

[1] Var. III:

Doet hetgeen gij moet,

Doet hetgeen gij doet,

Gebaren is niet goed.

En zeggen, zeker nu,

zoo zult gij bij uw zelven

Geen bandenbrekend leven

menigvuldiglijk...

Het leven is zoo kort, men kan ’t

niet wel genoeg verleven.

Heel verarbeid, heel vermoeid,

zit nabij den boord te wachten

Hoe schoon de weerde schat ook zij,

’k en zal hem nooit beminnen[1].

[1] Var. II:

Hoe schoon de schat ook zij,

Nooit zal ik hem beminnen,

Hoe eer ik ware dood geweest,

hoe min ’t hem ha’ gespeten

Hij riep met luider stem,

daar alle dingen zwegen

’k Voele een traan mijne oogen ontzwellen.

als ik denke: ’t is voorbij[1].

[1] Var. V:

’k Voele een traan mijn oog ontwellen.

Maar haalt mij ievers een die half

zoo eerbaar in zijn . . . . .

Wij hebben al niet veel anders meer,

maar wij hebben nog vlaamsche leute[1].

[1] Var.

W’n hebben niet veel meer ander Vlaamsch,

maar w’ hebben nog vlaamsche leute.

Zoo is uw hand,

zoo weze uw hert.

Het leven, welk geluk was het,

met Adam’s zonde en zeer besmet?

Kleene visschen, zoo luidt het lied,

en dappere dieven, en vangt men niet.

Handhaaft u brood van hand,

maar niet van herten.

Daar is hij, roept er een,

loopt weg, hij gaat u vangen!

vol goedheid en vol vriendschap

onversleten . . . . . . . . .

Waar haalt hij ’t uit, waar haalt hij ’t al.

Verre van ouders, verre van huis,

verre van

Erumpunt....

Bottende, en om uit te bersten,

ziet mij al die boomen staan

zoo de naasten zoo de versten,

zwellen doen ze en zwaar nu gaan:

daar ’t nu zwart is, zal ’t geworden

lente zijn, van einde te orden,

loopt het nog twee nachten aan.

Waarom, waarom bemin ik toch

den donder?

Ontleedt, o gij, die wijs zijt, mij

dit wonder.

Ik hoore heel den nacht

het gulzig slokken van

die gote daar.

Hoe dood, hoe dood,

in al de levendheden

der lieve lente, staat gij daar

onlief alleen....

Waar gaat gij, o geest van de blomme,

wanneer

zij ’t leven moet laten en liggen.

Hebt toch meelye,

menschen, meelye

met de schoone

boomen Gods!

De boomen roepen allen,

overluid en lang:

wat loopt gij, stoere stormen,

boos en bulderachtig

voorbij op onzen hals.

De bleekgroene schaaiaards,

nog nauwlijks geblaard,

rijên, hooge in de wolken,

hun’ lochtige vaart.

’k Zie u geren blauw en blank,

blank en blauw geweven

wolken

De mane zit en ziet

dat aan; ze schijnt te zeggen:

’t is avond nu en ’t geen

mijn zuster zonne zag

is henen: rust nu wat

en nederleggen

de zorge gaat van dezen zwaren dag.

Ik weet een hoeksken in

den hof, en, daar geborgen,

ontvluchte ik voor ’t geweld

der luide levenszorgen.

Verheven is ’t van de aarde,

op oude bouwselbraken,

met boomen overal

omzet, en ’t zonneblaken

en vindt het morgens noch

des middags; op nen stoel

ontduike ik dikwijls daar

. . . . . . . en ’t geterg

des werelds

. . . . . . . en daar

en vindt des morgens mij

daar zittend immer niet

noch middags; menschenloos

. . . . . . . . . . . . . .

zijt God die mij daar ziet.

Pisseblommen.

’t Weer is helder lauw en zoet

zoo ’t niet elken dag en doet.

Laat mij in de groene weiden,

bij der hand, u henenleiden,

’k zal u blomkes nu en dan

toogen en gij zult daarvan

later dit en dat mij klappen,

nopens blomkes eigenschappen.

’t Blomke dat ik liefst van al

zie en altijd blijven zal

geren zien zoo lange er bloeien,

ziet het daar beneen u groeien,

reis en reis met de eerde, daar

strekt zijn zedig loofgeblaar,

en men ziet zijn groen verterre

maar van bij en nooit van verre

. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . .

wilt gij weten hoe ze nommen?

’t zijn, met oorlof, pisseblommen.

Uw vlerk,

aan ’t werk

in ’t zwerk,

zweeft zwierend deur de wolken,

o tier-

end dier

dat hier

en ginder almedeens

Tallen tijden kan men nu

versche blommen bloeien zien,

bloeien te aller steden.

Bolle kake,

roode mond,

och, hoe zal ’k het zeggen,

witgetande,

blij en blond

Thorhout, Thorhout, heilige stede,

wist gij waar uw voet op staat;

wat uw’ bosschen rooken dede,

wat uw naam vermoeden laat.

Steenratjes

waar hebt gij

van den nacht

geslapen?

Wat zei dat vinnig stemgepiep

dat uit dien boom mij tegenliep

en groette.

Men kan aan de dieren

zoo vele doen zeggen,

en spreken ze niet.

De zage zucht

en kerft het hout

in kisteberd, in korsten

O meulewal, met al ’t geheugen

der schuldelooze onnoozelheid

mij vóór uw’ voet en lief geheugen

Hoe schoon, hoe schoon,

wat zal ik anders zeggen,

hoe schoon, hoe schoon

en van geen menschenmacht

(wolke met zwart haar

dat er bij lange

klissen uitschiet).

Zwarte eeken, olmen,

donkergroene esschen,

abeelen die grauwt

Gij merelaar met uw zwart habijt

en uwen bek van goude,

wat wondere ik hoe gij blijde zijt

Hoe stille is ’t om de stad nu hier

is ’t op de kwaadste dagen

verdragelijk, als ’t kiezinge is

of lotinge

Hoe schoon zijt gij van verre uit uw

beggijnhofboomen

O wat is ’t toch lief getal

rondom mij en rondom al

O zingend kind, en wist’ gij niet

en zongt gij zoo ’t de vogels doen

’t Was op nen dampen donkeren dag,

’t was ’s morgens in de vroegte

De zonne is weg die liên en land

verblijdt, en ’t vlugge volk van ’s hemels harpenaren

Den nieuwen wegel werpt

de zon vol oosterlicht,

Zegt mij hoe de sterren worden,

zegt mij

Ze beven door de lucht,

de duiven

Ik ben eens verre weg,

bij donker nacht, gereden

En stoort de vleugels niet,

ze zijn zoo bezig.

Van boomen die roerloos, en schoon

zichtbaar, in den smoor bedolven staan.

En die eer gedroomde boomen

als gewisse boomen zijn

Eer dauw en dag,

eer dag en dauw

’t Is stille, stille allengskens, en

’t is avond weer aan ’t worden.

De wereld draait nochtans.

’t Molenzeil, dat, bruingeboend

De wind die uit de stikken waait.

Hebt gij ooit een peerd zien pinnen?

Ik heb nen dreupel dauw gedronken,

gesmaakt, geweeklaagd en geweend...

Peerden van de dood gelijk

’t Zij van oost of west of waar

Doomend lijk een reukoffrande

Ach, herontsteekt de lampe toch

Wat groot gebouw daarin wij wonen mogen

Brijkroode oude wanden

Ik weune bij de zee,

de blauwe zee, de baren

ze staan tot in mijn huis,

en de onafmeetbaarheid

Welgekomen zijt mij allen,

die na duizend ongevallen,

op des werelds wilde zee,

zoekt en ziet de blijde haven

Vijfden van de sture maand,

die des winters wegen baant

o Sneeuw, gewolde dracht

der witte wintervelden

Men hoort dat ’t koud is

Gekeend en gespleten

van koude is mijn vel

De Maarte komt besneeuwd

Half rood, half groen

de hagen staan,

half beukenhout,

half ieuwen;

ik hope dat

vrouw Lente zal

verneschen en

vernieuwen

dat dood nu is;

in tusschentijd

mij wellekom

gij, winter, zijt

omdat gij

. . . . . . .

De dagen langen nauw genoeg,

maar toch, ik kan bespeuren

Gij, winden, kunt o—o—

o—o—o—o—

o—o—o—o—

ik bidden kan.

INHOUDSTAFEL

| Blz.
’t Er viel ’ne keer | 1
Onbevlekte Vrouwe | 4
Mijmeringe | 6
Moederken | 8
Sint Jans Vier | 9
Bast van murwe Wijngaardbezen | 12
Perels | 13
Serenum erit | 14
Imber abiit | 16
Octoberboomen | 18
Aan......? | 19
De XIV stonden of de bloedige dagvaart des Heeren | 21
De eerste stonde: Gevonnist | 25
De tweede stonde: Naar Golgotha | 26
De derde stonde: Eerste val | 27
De vierde stonde: Maria | 28
De vijfde stonde: Simoen van Syrenen | 29
De zesde stonde: Veronica | 30
De zevenste stonde: Tweede val | 31
De achtste stonde: De weenende vrouwen | 32
De negenste stonde: Derde val | 33
De tienste stonde: Ontkleed | 34
De elfste stonde: Gekruist | 35
De twaalfste stonde: Gestorven | 37
De dertienste stonde: De VII wee’n | 38
De veertienste stonde: En begraven | 39
Vriendenzoen | 43
Ik droome alreê | 46
O Band | 47
Wij naderen | 48
Zegepraal | 50
Die mijn hert bemint | 53
Half April | 54
Groeninge’ns Grootheid | 56
In Speculo | 63
Twijfelzonnig | 65
En daarmeê al | 67
Jantje | 69
Zwart | 70
Loofgebouw | 72
Spreeuwen | 73
Wederwijven | 75
Excelsior | 76
’t Scheerwiel | 78
De Doornenboom | 80
Quis nos separabit? | 82
Mietje | 83
Zonhoeden | 84
Buigen of bersten | 86
Cytisus Laburnum | 89
Gierzwaluwen | 91
Pascent in Æthere Cervi | 93
De Sperretakken | 94
Sambucus Nigra | 96
Bignonia Catalpa | 99
Beziet die booze Katte | 101
’t Is stille | 102
Het gulden Vlies | 103
Hebt meêlijen | 105
De Leye | 108
Duiven | 113
Musschen | 115
De Dageraad | 117
Nevelduisternis | 119
Windtocht | 122
Aksternesten | 124
Lentegroen | 126
Voorbij | 128
Wie is als God? | 129
Och ware ik | 131
Getijden | 133
Cinxen | 134
Duc nos quo tendimus | 135
In ’t Riet | 139
Sorbus Aucuparia | 141
... Aan den Lindeboom | 143
Bladerval | 145
Ego flos | 147
Platanus orientalis | 150
Slaaplied | 152
Krommenisse | 154
Verlorenbrood | 155
Goddelijke beschouwingen | 156
Vader overleden | 169
Requiescat in pace | 171
Uit de Diepten | 173
Het Vlaamsche volk | 176
ONGEDAGTEEKENDE GEDICHTEN EN ONVOLTOOIDE „SLAPENDE BOTTEN”. |
De Boodschap | 181
Hosannah | 182
Weggeroofde Lelie | 183
Gelijk de arme pelgrim | 184
O liefste Jesu zoet | 185
Gekruiste God | 187
Ave Regina | 188
Aanziet de kraaien | 189
’t Was ’n ware! | 190
Mocht zulk een Tale | 191
Slapende botten | 193

Opmerkingen van de bewerker

De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:

Plaats | Bron | Correctie
Bladzijde 10 | , | !
Bladzijde 13 | [Niet in bron] | !
Bladzijde 19 | ....... | ......
Bladzijde 45 | zoo | Zoo
Bladzijde 48 | , | [Verwijderd]
Bladzijde 52 | , | .
Bladzijde 54 | [Niet in bron] | !
Bladzijde 60 | gevaán | gevaân
Bladzijde 60 | den | Den
Bladzijde 62 | Kortrjk | Kortrijk
Bladzijde 65 | 2 spaties inspringing | 0 spaties inspringing
Bladzijde 67 | DAARMEE | DAARMEÊ
Bladzijde 70 | , | .
Bladzijde 75 | [Niet in bron] | .
Bladzijde 86 | neergestopen | neêrgestopen
Bladzijde 87 | Ze | ze
Bladzijde 91 | [Niet in bron] | !
Bladzijde 91 | [Niet in bron] | ”
Bladzijde 93 | [Niet in bron] | .
Bladzijde 95 | Van | van
Bladzijde 98 | , | .
Bladzijde 106 | . | ,
Bladzijde 115 | goemorgent | goêmorgent
Bladzijde 116 | weeral | weêral
Bladzijde 116 | , | [Verwijderd]
Bladzijde 119 | 4 spaties inspringing | 2 spaties inspringing
Bladzijde 121 | . | ,
Bladzijde 122 | -2 spaties inspringing | 0 spaties inspringing
Bladzijde 125 | [Niet in bron] | !
Bladzijde 130 | [Niet in bron] | Tusschenzang:   De vane ...
Bladzijde 130 | 3 | 1
Bladzijde 131 | . | [Verwijderd]
Bladzijde 131 | . | ,
Bladzijde 133 | 2, 6 spaties inspringing | 0, 4 spaties inspringing
Bladzijde 134 | . | ,
Bladzijde 137 | , | .
Bladzijde 138 |  | ”
Bladzijde 138 | , | .
Bladzijde 139 | . | ,
Bladzijde 141 | » | „
Bladzijde 142 | . | ,
Bladzijde 143 | .... | ...
Bladzijde 143 | , | .
Bladzijde 155 | , | [Verwijderd]
Bladzijde 162 | , | .
Bladzijde 163 | 0 spaties inspringing | 4 spaties inspringing
Bladzijde 164 | 0 spaties inspringing | 4 spaties inspringing
Bladzijde 170 | ” | [Verwijderd]
Bladzijde 172 | , | .
Bladzijde 174 | . | [Verwijderd]
Bladzijde 185 | . | ,
Bladzijde 190 | » | „
Bladzijde 209 | . | ,
Bladzijde 210 | . | ,
Bladzijde 218 | St. | Sint
Bladzijde 218 | abit | abiit
Bladzijde 218 |  en | : En
Bladzijde 219 | Aethere | Æthere
Bladzijde 220 | 177 | 171